Uşağının tez tez xəstələnməsini istəməyən valideynlər bu yazını OXUSUN Pediatrdan MƏSLƏHƏT

Azərbaycanda qışın sərt keçəcəyi proqnozlaşdırılır. Belə olduğu halda uşaqlarda immunitetin zəifləməməsi üçün gündəlik qidalanmada hansı məhsullara üstünlük verilməlidir? Vitamin, mineral və immunitetin güclənməsi baxımından valideynlər konkret olaraq nələrə diqqət etməlidirlər?

Redaktor.az-ın sualına cavab olaraq pediatr Şəlalə Poluxova bildirdi ki, immunitetin güclənməsi üçün bir çox amillərə diqqət yetirmək lazımdır və bunların ən birincisi təbii ki, sağlam qidalanmadır:

"Yəni kifayət qədər vitamin və minerallarla zəngin menyu, keyfiyyətli yuxu və fiziki aktivlik immun sisteminin əsas dayaqlarını təşkil edir. Qidalanma tərəfinə fokuslansaq, gündəlik olaraq nələrə diqqət olunmalı olduğunu qeyd edim. İlk olaraq vitamin və minerallarla zəngin menyu dedikdə nə nəzərdə tutulur? C vitamini ilə zəngin qidalar, məsələn kivi, portağal, naringi, limon, eləcə də tərəvəzlərdən brokkoli və bibər. C vitamini həm iltihab əleyhinə təsiri, həm də infeksiyalara qarşı qoruyucu rolu ilə vacibdir. D vitamini də çox önəmlidir. Qış aylarında günəş az olduğu üçün uşaqlarda D vitamini səviyyəsi tez düşə bilər və bu da immun sistemini zəiflədir. D vitamini mənbəyinə yumurtanın sarısı, balıq kimi qidalar daxildir. Çox vaxt tək qidalanma ilə optimal səviyyə təmin olunmadığı üçün qış boyunca profilaktik dozada D vitamininin qida əlavəsi kimi verilməsi tövsiyə olunur. Təbii ki, bu pediatrla məsləhətləşilərək, qandakı səviyyəyə uyğun şəkildə təyin edilməlidir".

Pediatr əlavə etdi ki, sink də vacibdir:

"Sink viruslara qarşı müdafiədə mühüm rol oynayır. Sinklə zəngin qidalara yumurta, ət, paxlalılar, qoz, fındıq, dəniz məhsulları daxildir. Əgər uşaq kifayət qədər balıq yemirsə, bu həmçinin Omeqa-3 yağ turşuları baxımından çatışmazlıq yarada bilər. Omeqa-3-ün mənbələri balıqla yanaşı kətan toxumu, çia toxumu kimi bitki mənşəli məhsullardır. Omeqa-3 yağ turşuları iltihabı azaltmağa və immun sistemi dəstəkləməyə kömək edir. Süd məhsullarına mütləq yer verilməlidir. Xüsusilə probiotiklər çox vacibdir, çünki immunitetin təxminən 70%-i mədə-bağırsaq sistemi ilə idarə olunur. Probiotik mənbələri kimi kefir və evdə mayalanmış qatıq uşaqların rasionunda mütləq olmalıdır. Bundan başqa, prebiotiklərlə (faydalı bakteriyaların qidası) zəngin qidalar məsələn meyvələr, ıspanaq, banan, alma da istifadə oluna bilər".

Müsahibimiz vurğuladı ki, təbii antioksidantlar isə immunitet üçün güclü dəstəkdir:

"Bunlara göy-göyərti, alma, balqabaq, yer kökü, nar kimi məhsullar daxildir. Həmçinin uşaqlar kifayət qədər zülal qəbul etməlidirlər, çünki immun hüceyrələrinin qurulmasının əsas “inşaat materialı” zülaldır. Əsas zülal mənbələri dana, mal, qoyun, quzu və toyuq əti, yumurta (xüsusilə ağı), paxlalılar, balıq və digər ət məhsullarıdır. Bol maye qəbulu da qış aylarında çox vacibdir. Düzdür, qışda uşaqlar suya daha az meyilli olur, amma su immun sisteminin düzgün işləməsi üçün mütləqdir. Lazım olduqda ılıq suyu balla qarışdırıb uşaqlara təklif etməklə maye qəbulunu artırmaq mümkündür. Bal demişkən, bir yaşdan yuxarı uşaqlara bal tövsiyə olunur, çünki balın həm antiseptik təsiri, həm də təbii enerji mənbəyi olması xüsusilə xəstəlik mövsümündə faydalıdır. Lakin bir yaşdan kiçik uşaqlara bal qətiyyən olmaz".

Şəlalə Poluxovanın sözlərinə görə, valideynlərin gündəlik olaraq diqqət etməli olduğu ən praktik üsullardan biri də beş rəngli meyvə-tərəvəz prinsipidir:

"İngiliscədə “rainbow plate” adlanır, yəni uşağın gün ərzində rasionunda ən azı beş müxtəlif rəngdə meyvə-tərəvəz olmalıdır. Bunları bir boşqaba yığmaq şərt deyil, gün ərzində müxtəlif vaxtlarda az-az istifadə etmək kifayətdir. Uşaqlar həftədə ən azı iki dəfə balıq yeməlidirlər. Səhər yeməyində yumurta olduqca faydalıdır. Həm zülal, həm də D vitamini mənbəyidir. Probiotiklərə gəlincə, gün ərzində heç olmasa bir dəfə qatıq və ya kefir rasionda olmalıdır. D vitamini isə qış boyunca qandakı səviyyədən asılı olaraq  profilaktik və ya lazım gəldikdə müalicə dozasında verilir. Qəlyanaltı kimi qoz, badam, fındıq kimi çərəzlər çox faydalıdır, amma burada mühüm məqam var: 5 yaşdan kiçik uşaqlara bütöv şəkildə vermək olmaz, çünki bu, aspirasiya və boğulma riski yaradır. Bu yaşda çərəzlər yalnız üyüdülmüş formada verilməlidir və bir yaşdan yuxarı uşaqlar üçün uyğundur. Beş yaşdan sonra isə uşaqlara bütöv şəkildə vermək mümkündür və xüsusilə lunch box üçün ideal bir seçimdir.

Nəhayət, şəkərli içkilər, paketli qidalar və abur-cuburdan uzaq durulmalıdır. Çünki şəkər immun hüceyrələrinin fəaliyyətini zəiflədir. Bəzən valideynlər düşünür ki, şəkər enerji verdiyi üçün məktəb yaşlı uşaqların beyninə müsbət təsir göstərir, amma bu yanlışdır. Enerji üçün təbii şəkər mənbələrinə, məsələn quru meyvələrə və ya təzə meyvələrə üstünlük verilməlidir. Paketli qidaların tərkibindəki yüksək şəkər və qatqılar həm immun sisteminə, həm də sinir sisteminin inkişafına mənfi təsir göstərir", - deyə pediatr yekunlaşdırdı.

Xədicə BAXIŞLI