Uzaq tutmaq, yoxsa nəzarət etmək... Sağlam yanaşma texnologiyadan istifadəni ailəvi təcrübəyə çevirməkdir

Texnologiyanın həyatımızın hər sahəsinə sirayət etdiyi bir dövrdə “Uşaqları telefondan, komputerdən uzaq tutmaq lazımdırmı?” sualı bir çox valideyni düşündürür. Bəziləri hesab edir ki, ekran qarşısında çox vaxt keçirmək uşağın həm fiziki, həm də zehni inkişafına mənfi təsir göstərir. Digərləri isə texnologiyanın gələcəyin dili olduğunu və ondan uzaq qalmağın uşağı geridə qoyacağını düşünür. Həqiqət isə hər iki tərəfin arasında balansda gizlidir.

Texnologiya artıq həyatın bir parçasıdır. Bu gün məktəblərdən tutmuş, gündəlik həyatımıza qədər hər şey texnologiyanın üzərində qurulub. İnternet və smart cihazlar sadəcə əyləncə vasitəsi deyil, həm də öyrənmə, yaradıcılıq və ünsiyyət platformasıdır. Uşağı ondan tam uzaq tutmaq, gələcəyin dünyasından uzaq salmaqla eyni mənaya gəlir. Texnologiyadan uzaq böyüyən uşaq gələcəkdə həm təhsil, həm də iş həyatında çətinliklərlə üzləşə bilər. Buna görə də əsas məqsəd cihazı qadağan etmək deyil, ondan düzgün istifadə etməyi öyrətmək olmalıdır. Problem texnologiyanın özü deyil, onun istifadəsindədir.

Uşağın texnologiyadan asılı vəziyyətə düşməsi, çox vaxt onunla sərhədsiz və nəzarətsiz ünsiyyətdə olmasından qaynaqlanır. Passiv baxış, yəni saatlarla videoya, oyunlara və ya sosial şəbəkələrə qapılmaq zərər verir. Amma aktiv istifadə, məsələn, rəsm proqramları, öyrədici videolar, kodlaşdırma oyunları və ya musiqi tətbiqləri uşağın bacarıqlarını inkişaf etdirə bilər. Valideynin rolu burada böyükdür. O, uşağın ekran qarşısında keçirdiyi vaxtı və istifadə etdiyi məzmunu izləməli, məhdudiyyət deyil, istiqamət verməlidir.

Ən sağlam yanaşmalardan biri texnologiyanı ailəvi təcrübəyə çevirməkdir. Valideyn övladı ilə birlikdə faydalı tətbiqləri sınayaraq həm onun maraq dairəsini anlayır, həm də təhlükəsizlik baxımından nəzarəti əldən vermir. Uşağa texnologiyanın “düşmən” deyil, “vasitə” olduğunu göstərmək vacibdir.

Uşağa texnologiyanı qəti şəkildə qadağan etmək çox vaxt əks təsir yaradır. Belə olduqda uşaq gizli şəkildə cihazlardan istifadə etməyə başlayır, bu da valideynlə etimadı sarsıdır. Digər tərəfdən, texnologiyadan uzaq böyüyən uşaq gələcəkdə onunla işləməkdə çətinlik çəkə bilər. Uşaqları telefondan və kompüterdən uzaq tutmaq onları təhlükəsiz etmir, sadəcə hazırlıqsız buraxır. Ən doğru yol balanslı istifadə, məzmun nəzarəti və birgə öyrənmədir. Texnologiyanı qadağan etmək deyil, onunla necə davranmağı öyrətmək lazımdır.

Çünki texnologiya gələcəyin dili, öyrənmə vasitəsi və yaradıcılıq alətidir. Uşağı ondan uzaq tutmaq, gələcəkdən uzaq salmaq deməkdir.

Leyla Mirzə, Bizimyol.info