Icma.az
close
up
RU
Vegeterianlarda bir çox növ xərçəngin riski daha aşağıdır, amma bir nüans var

Vegeterianlarda bir çox növ xərçəngin riski daha aşağıdır, amma bir nüans var

Icma.az, Qaynarinfo saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Yeni tədqiqat göstərir ki, vegetarianlarda ümumilikdə bir çox növ xərçəngin inkişaf riski daha aşağıdır. Eyni zamanda nəticələr tam aydın deyil – veqanlarda ət yeyən insanlara nisbətən kolorektal xərçəng riski bir qədər yüksək qeydə alınıb.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Business Insider" yazır.

Alimlər hesab edirlər ki, bunun səbəbi aşağı kalsium qəbulu ola bilər. Lakin zənginləşdirilmiş məhsulların yayılması ilə bu problem artıq daha az aktualdır.

"British Journal of Cancer" jurnalında dərc olunan araşdırmanın müəllifləri ABŞ, Böyük Britaniya, Hindistan və Tayvan daxil olmaqla 1,8 milyondan çox insanın uzunmüddətli məlumatlarını analiz ediblər. İnsanlar beş nisbətən sağlam qida modeli üzrə qidalanıblar:

* 1 645 555 ətyeyən;

* 57 016 toyuq yeyən (qırmızı ət olmadan);

* 42 910 peskatarian (balıq yeyən);

* 63 147 vegetarian;

* 8 849 vegan.

İştirakçılar ümumilikdə sağlam idilər və yüksək xərçəng riski ilə əlaqələndirilən emal olunmuş ət məhsullarını – kolbasa və ya bekon – həddindən artıq istifadə etməyiblər. ABŞ-dakı böyük qrupda, xüsusilə, yeddinci gün adventistləri daxil idi ki, onların dini inancına görə sağlam qidalanma və fiziki aktivlik önəmlidir. Orta hesabla insanları 16 il izləyərək 17 növ xərçəng halını qeydə alıblar.

Ümumilikdə vegetarianlar beş növ xərçəngin riskini aşağı salırdılar, o cümlədən ən ölümcül xərçənglərdən bəziləri – süd vəzisi və prostat xərçəngi. Peskatarianlar qırmızı ət yeyənlərlə müqayisədə kolorektal, süd vəzisi və böyrək xərçənginə daha az meyilli idilər. Sadəcə toyuq yeyənlər isə daha nadir hallarda prostat xərçənginə tutulublar.

Bununla belə, heyvan mənşəli məhsulların qəbulu bəzi üstünlüklər də verə bilərdi. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, mikronutrientlər – xüsusilə kalsium, B qrupu vitaminləri və riboflavin – qoruyucu rol oynaya bilər.

Vegetarianlar və beş növ xərçəng riski

Ətyeyənlərlə müqayisədə vegetarianlar:

Çoxlu mieloma riskini 31% azaldıb;

Böyrək xərçəngi riskini 28% azaldıb;

Pankreas xərçəngi riskini 21% azaldıb;

Prostat xərçəngi riskini 12% azaldıb;

Süd vəzisi xərçəngi riskini 9% azaldıb.

Araşdırma göstərmir ki, ət birbaşa yüksək riskin səbəbidir, lakin müəlliflər hesab edirlər ki, ətdəki bəzi birləşmələr qan zülallarının səviyyəsini yüksəldə bilər və zamanla orqanlara zərər verə bilər.

Eyni zamanda vegetarianlarda demək olar ki, iki dəfə daha yüksək səviyyədə səth hüceyrəli qida borusu xərçəngi riski var – bu, yəqin ki, riboflavin qəbulunun aşağı olmasına bağlıdır.

Xüsusilə veganlarda kolon xərçəngi riski ətyeyənlərlə müqayisədə təxminən 40% yüksək idi.

Bunun mümkün səbəbi kalsium çatışmazlığıdır. Bu mineral bağırsaqda sərbəst yağ turşularını tutaraq onların ziyan vermədən əvvəl çıxarılmasına kömək edir. Bir tədqiqat göstərib ki, gündə təxminən 300 mg kalsium (bir stəkan süd ekvivalentində) qəbul edən qadınlarda kolorektal xərçəng riski 17% aşağı olub.

Bununla belə, kalsium bitki mənbələrindən də əldə edilə bilər – ispanaq, tofu, çia toxumu kimi. Müasir məlumatlar göstərir ki, artıq veganlar və digər qruplar arasında kalsium qəbulu fərqi o qədər də böyük deyil – bu, zənginləşdirilmiş süd alternativlərinin yayılması ilə izah olunur.

Alimlər qeyd edirlər ki, məlumatlar ən azı 10 il əvvəl, bəzən 1980-ci illərdə toplanmış qruplara əsaslanır. Bu müddət ərzində qida vərdişləri dəyişib – bu gün vegan və vegetarian diyetlərində daha çox ultra-emal olunmuş ət və süd alternativləri mövcuddur ki, bu da nəticələrə təsir göstərə bilər.

Gündəlik qida üçün nəticə

Tədqiqat sağlam qidalanma üzrə əsas tövsiyələri dəyişmir. Qırmızı ətin məqbul qəbulu, emal olunmuş ət məhsullarından uzaq durmaq, kifayət qədər tərəvəz və lif – bu prinsiplər hələ də aktualdır.

Əvvəlki işlər də göstərib ki, balıqın məqbul qəbulu beyin sağlamlığı və uzunömürlülük üçün faydalıdır. Balıq, zeytun yağı, avokado və qoz-fındıqdakı faydalı yağlar uzunmüddətli sağlamlığa müsbət təsir edir.

Beləliklə, ən yaxşı seçim, ehtimal ki, bitki məhsullarına üstünlük verən balanslı və qida dəyəri yüksək bir diyetdir, lakin həddən artıq sərt olmadan – bəzən balıq və ya az miqdarda ət daxil olmaqla.

Aydın

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:136
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 01 Mart 2026 09:06 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see364

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see341

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see330

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see275

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see274

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see252

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see239

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see239

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see234

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see234

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see224

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see222

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see218

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see208

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see207

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see207

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see190

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see188

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see187

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri