Icma.az
close
up
RU
Menu

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Xəritədən Orduya: Dövlətin qüvvət cizgiləri

Xəritədən Orduya: Dövlətin qüvvət cizgiləri

Modern.az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

İş masamın üzərində dörd kitab vardı - onlara paralel olaraq göz atır, qeydlər götürürdüm; budur, Silahlı Qüvvələr Günü ərəfəsində həmin kitablardan ikisi haqqında yığcam qeydlərimi bölüşmək qərarına gəldim (digər ikisi haqqında fikirlərimi isə qarşı günlərdə bölüşəcəm). Mənə avtoqrafla bağışlanmış hər iki kitabın müəllifi dəyərli aydınımız - tarixçi-alim, qazi albay Lətif Şüküroğlu Babayevdir. Söhbət bir-birini məzmun və mənəvi-ideoloji, habelə içərik baxımından tamamlayan “Azərbaycanın sərhəd məsələləri (1918–1920-ci illər)” və “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə ordu quruculuğu” kitablarından gedir.

Bəli, tarix yalnız hadisələrin müəyyən bir normativ əsaslı səlis ardıcıllığı deyil. Bəzən bir xətt – sərhəd xətti – bütöv bir epoxanı, milli taleyi, ideoloji təməli və dövlət iradəsini ifadə edə bilir. Özəlliklə də 1918-ci ildə yaranan və cəmi 23 ay mövcud olmuş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) kimi ilk müstəqil dövlətin tarixində bu xətlər xətkeş, pərgər və yaxud böyükölçülü alətlərlə yox, daha çox, qanla, yaddaşla və iradə ilə çəkilmişdi. Bu anlamda Lətif Şüküroğlunun “Azərbaycanın sərhəd məsələləri (1918–1920-ci illər)” və “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə ordu quruculuğu” adlı fundamental əsərləri, sadəcə bir tarix təhlili deyil – dövlətçilik şüurunun elmi portretidir. Kitablar müəllifin imzası kimi həm lətifdir, həm də şükrə layiqdir – babaların ruhunu şad etməyə, bugünü yaşamağa, gələcəyə isə yol xəritəsi çəkməyə xidmət edir.

Lətif Şüküroğlunun 2025-ci ildə işıq üzü görən yeni tədqiqatı – “Azərbaycanın sərhəd məsələləri (1918–1920-ci illər)” – müstəqil dövlət quruculuğunun həssas sütunlarından biri olan sərhəd siyasətinə həsr olunub. Müəllif bu əsərdə sərhədin sadəcə coğrafi anlayış deyil, tarixi kimlik, siyasi iradə və beynəlxalq hüquqla bərabər səviyyədə formalaşan dövlət institutlarından biri olduğunu əsaslandırır.

Kitabda Cümhuriyyətin Naxçıvan, Zəngəzur, Qarabağ və digər bölgələrimizlə bağlı apardığı diplomatik mübarizə geniş sənədlərlə və sistemli şəkildə təqdim olunur. Ermənistan, Gürcüstan, o vaxtkı Dağlılar Respublikası ilə münasibətlər, Osmanlı və Antanta dövlətlərinin təsirləri, bu təsirlərin bölgədə sərhəd gerçəkliklərinə necə sirayət etdiyi əsaslı şəkildə yorumlanır. Bu incələmələr sadəcə tarixçiləri deyil, beynəlxalq münasibətlər üzrə mütəxəssisləri, təhlükəsizlik və sərhəd siyasəti ilə məşğul olan strateqləri də cəlb edə biləcək dərinlikdədir.

Əsərdə AXC parlamentinin sərhəd məsələlərinə yanaşması, mübahisəli bölgələrdə ictimai-siyasi fraksiyaların mövqeyi, sərhəd mühafizəsi üzrə ilk dövlət orqanlarının təşkili və hüquqi aktların formalaşması ardıcıl şəkildə izlənilir. Müəllif, bu araşdırmanı çağdaş dönəm üçün də güncəl edən əsas detalı unutmur: sərhəd – dövlətin özünü tanıtdığı ilk cizgidir.

Ordu və sərhəd – bir missiyanın iki qanadı

Lətif Şüküroğlunun öncəki əsəri olan “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə ordu quruculuğu” (2018) isə bu sərhədlərin qorunması üçün yaradılan nizami güc – Cümhuriyyət Ordusu haqqında çoxşaxəli və elmi əsaslandırılmış bir panoram yaradır. Kitabda Cümhuriyyət hökumətinin ordu quruculuğu sahəsində atdığı addımlar, Hərbi Nazirliyin təşkili, ilk hərbi hissələrin yaradılması, Zəngəzur və Qarabağda erməni təcavüzünün qarşısının alınmasında görülən tədbirlər faktlarla (və şükranlıqla!) sübut olunur.

Əsər həm də ordu quruculuğunda iştirak edən şəxsiyyətlər – Səməd bəy Mehmandarov, Əliağa Şıxlinski, Həbib bəy Səlimov və başqalarının xidmətlərini əbədiləşdirir. Bu incələmə bir daha göstərir ki, ordu – dövlətin öz varlığını təsdiqlədiyi ilk praktiki və rəsmi institutdur.

İki kitabı birlikdə oxuduqda ortaya çıxan əsas sonuc budur: Ordu və sərhəd anlayışları Azərbaycan tarixində heç vaxt bir-birindən ayrı düşünülə bilməz. Sərhədsiz ordu nəyi qorumalıdır? Ordusuz sərhəd necə qoruna bilər? Bu sualların cavabı Cümhuriyyətin varlığı ilə verilmişdi – və bu gün də həmin təcrübə istinad nöqtəsi olaraq qalır.

Çağdaş mərhələnin güncəl dərsləri

Qarşıdan 26 İyun – Silahlı Qüvvələr Günümüz gəlir. Qutlu olsun! 26 İyun – təkcə bayram deyil, həm də tarixdən doğru sonuclar çıxarma günü olmalıdır. Çünki bu gün Azərbaycan Respublikası, Xalq Cümhuriyyətinin irsini yalnız simvolik deyil, praktiki olaraq da yaşadır. Qarabağın azad edilməsi, Zəngəzurda, Laçında, Kəlbəcərdə sərhəd postlarının qurulması, öz Müzəffər Ali Baş Komandanının rəhbərliyi ilə Qafqazda yeni gerçəklik yaratmış şanlı Azərbaycan Ordusunun geosiyasi çəkisinin artması – bütün bunlar AXC dövründə atılan ilkin ideoloji və institusional addımların nəticəsidir.

Bu anlamda Lətif Şüküroğlunun hər iki əsəri, təkcə akademik auditoriya üçün deyil, eyni zamanda Dövlət Sərhəd Xidməti, Müdafiə Nazirliyi, Xarici İşlər Nazirliyi kimi qurumlarda çalışanlar, ali hərbi məktəblərdə təhsil alan zabitlər və kursantlar, dövlət idarəçiliyi və milli təhlükəsizlik sahəsində təlim keçən gənclər üçün bir strateji bilik bazası sayıla bilər.

“Azərbaycanın sərhəd məsələləri” və “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə ordu quruculuğu” adlı bu iki tədqiqat əsəri birgə şəkildə oxunduqda bizə tarixə təkcə baxmaq deyil, onu yenidən oxumaq, dərindən anlamaq və gələcək üçün strateji qərarlar çıxarmaq imkanı yaradır. Lətif Şüküroğlu bu əsərlərlə sübut edir ki, tarix keçmişin deyil, gələcəyin planıdır. Bu planın ilk iki sütunu isə ordu və sərhəddir. Və hər bir sərhəd – qorunan yerdə Vətəndir!

Xalq şairi Zəlimxan Yaqub demiş:

“Ordum varsa,
Yurdum var”!

DÖVLƏTİMİZ ZAVAL GÖRMƏSİN!

Əkbər QOŞALI

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:244
embedMənbə:https://modern.az
archiveBu xəbər 24 İyun 2025 22:45 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see294

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see280

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see272

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see239

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see227

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see224

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see223

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see222

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see222

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see211

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see209

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see209

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see203

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see195

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see187

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see186

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see180

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see180

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see176

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri