Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Xəritədən Orduya: Dövlətin qüvvət cizgiləri

Xəritədən Orduya: Dövlətin qüvvət cizgiləri

Modern.az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

İş masamın üzərində dörd kitab vardı - onlara paralel olaraq göz atır, qeydlər götürürdüm; budur, Silahlı Qüvvələr Günü ərəfəsində həmin kitablardan ikisi haqqında yığcam qeydlərimi bölüşmək qərarına gəldim (digər ikisi haqqında fikirlərimi isə qarşı günlərdə bölüşəcəm). Mənə avtoqrafla bağışlanmış hər iki kitabın müəllifi dəyərli aydınımız - tarixçi-alim, qazi albay Lətif Şüküroğlu Babayevdir. Söhbət bir-birini məzmun və mənəvi-ideoloji, habelə içərik baxımından tamamlayan “Azərbaycanın sərhəd məsələləri (1918–1920-ci illər)” və “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə ordu quruculuğu” kitablarından gedir.

Bəli, tarix yalnız hadisələrin müəyyən bir normativ əsaslı səlis ardıcıllığı deyil. Bəzən bir xətt – sərhəd xətti – bütöv bir epoxanı, milli taleyi, ideoloji təməli və dövlət iradəsini ifadə edə bilir. Özəlliklə də 1918-ci ildə yaranan və cəmi 23 ay mövcud olmuş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) kimi ilk müstəqil dövlətin tarixində bu xətlər xətkeş, pərgər və yaxud böyükölçülü alətlərlə yox, daha çox, qanla, yaddaşla və iradə ilə çəkilmişdi. Bu anlamda Lətif Şüküroğlunun “Azərbaycanın sərhəd məsələləri (1918–1920-ci illər)” və “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə ordu quruculuğu” adlı fundamental əsərləri, sadəcə bir tarix təhlili deyil – dövlətçilik şüurunun elmi portretidir. Kitablar müəllifin imzası kimi həm lətifdir, həm də şükrə layiqdir – babaların ruhunu şad etməyə, bugünü yaşamağa, gələcəyə isə yol xəritəsi çəkməyə xidmət edir.

Lətif Şüküroğlunun 2025-ci ildə işıq üzü görən yeni tədqiqatı – “Azərbaycanın sərhəd məsələləri (1918–1920-ci illər)” – müstəqil dövlət quruculuğunun həssas sütunlarından biri olan sərhəd siyasətinə həsr olunub. Müəllif bu əsərdə sərhədin sadəcə coğrafi anlayış deyil, tarixi kimlik, siyasi iradə və beynəlxalq hüquqla bərabər səviyyədə formalaşan dövlət institutlarından biri olduğunu əsaslandırır.

Kitabda Cümhuriyyətin Naxçıvan, Zəngəzur, Qarabağ və digər bölgələrimizlə bağlı apardığı diplomatik mübarizə geniş sənədlərlə və sistemli şəkildə təqdim olunur. Ermənistan, Gürcüstan, o vaxtkı Dağlılar Respublikası ilə münasibətlər, Osmanlı və Antanta dövlətlərinin təsirləri, bu təsirlərin bölgədə sərhəd gerçəkliklərinə necə sirayət etdiyi əsaslı şəkildə yorumlanır. Bu incələmələr sadəcə tarixçiləri deyil, beynəlxalq münasibətlər üzrə mütəxəssisləri, təhlükəsizlik və sərhəd siyasəti ilə məşğul olan strateqləri də cəlb edə biləcək dərinlikdədir.

Əsərdə AXC parlamentinin sərhəd məsələlərinə yanaşması, mübahisəli bölgələrdə ictimai-siyasi fraksiyaların mövqeyi, sərhəd mühafizəsi üzrə ilk dövlət orqanlarının təşkili və hüquqi aktların formalaşması ardıcıl şəkildə izlənilir. Müəllif, bu araşdırmanı çağdaş dönəm üçün də güncəl edən əsas detalı unutmur: sərhəd – dövlətin özünü tanıtdığı ilk cizgidir.

Ordu və sərhəd – bir missiyanın iki qanadı

Lətif Şüküroğlunun öncəki əsəri olan “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə ordu quruculuğu” (2018) isə bu sərhədlərin qorunması üçün yaradılan nizami güc – Cümhuriyyət Ordusu haqqında çoxşaxəli və elmi əsaslandırılmış bir panoram yaradır. Kitabda Cümhuriyyət hökumətinin ordu quruculuğu sahəsində atdığı addımlar, Hərbi Nazirliyin təşkili, ilk hərbi hissələrin yaradılması, Zəngəzur və Qarabağda erməni təcavüzünün qarşısının alınmasında görülən tədbirlər faktlarla (və şükranlıqla!) sübut olunur.

Əsər həm də ordu quruculuğunda iştirak edən şəxsiyyətlər – Səməd bəy Mehmandarov, Əliağa Şıxlinski, Həbib bəy Səlimov və başqalarının xidmətlərini əbədiləşdirir. Bu incələmə bir daha göstərir ki, ordu – dövlətin öz varlığını təsdiqlədiyi ilk praktiki və rəsmi institutdur.

İki kitabı birlikdə oxuduqda ortaya çıxan əsas sonuc budur: Ordu və sərhəd anlayışları Azərbaycan tarixində heç vaxt bir-birindən ayrı düşünülə bilməz. Sərhədsiz ordu nəyi qorumalıdır? Ordusuz sərhəd necə qoruna bilər? Bu sualların cavabı Cümhuriyyətin varlığı ilə verilmişdi – və bu gün də həmin təcrübə istinad nöqtəsi olaraq qalır.

Çağdaş mərhələnin güncəl dərsləri

Qarşıdan 26 İyun – Silahlı Qüvvələr Günümüz gəlir. Qutlu olsun! 26 İyun – təkcə bayram deyil, həm də tarixdən doğru sonuclar çıxarma günü olmalıdır. Çünki bu gün Azərbaycan Respublikası, Xalq Cümhuriyyətinin irsini yalnız simvolik deyil, praktiki olaraq da yaşadır. Qarabağın azad edilməsi, Zəngəzurda, Laçında, Kəlbəcərdə sərhəd postlarının qurulması, öz Müzəffər Ali Baş Komandanının rəhbərliyi ilə Qafqazda yeni gerçəklik yaratmış şanlı Azərbaycan Ordusunun geosiyasi çəkisinin artması – bütün bunlar AXC dövründə atılan ilkin ideoloji və institusional addımların nəticəsidir.

Bu anlamda Lətif Şüküroğlunun hər iki əsəri, təkcə akademik auditoriya üçün deyil, eyni zamanda Dövlət Sərhəd Xidməti, Müdafiə Nazirliyi, Xarici İşlər Nazirliyi kimi qurumlarda çalışanlar, ali hərbi məktəblərdə təhsil alan zabitlər və kursantlar, dövlət idarəçiliyi və milli təhlükəsizlik sahəsində təlim keçən gənclər üçün bir strateji bilik bazası sayıla bilər.

“Azərbaycanın sərhəd məsələləri” və “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə ordu quruculuğu” adlı bu iki tədqiqat əsəri birgə şəkildə oxunduqda bizə tarixə təkcə baxmaq deyil, onu yenidən oxumaq, dərindən anlamaq və gələcək üçün strateji qərarlar çıxarmaq imkanı yaradır. Lətif Şüküroğlu bu əsərlərlə sübut edir ki, tarix keçmişin deyil, gələcəyin planıdır. Bu planın ilk iki sütunu isə ordu və sərhəddir. Və hər bir sərhəd – qorunan yerdə Vətəndir!

Xalq şairi Zəlimxan Yaqub demiş:

“Ordum varsa,
Yurdum var”!

DÖVLƏTİMİZ ZAVAL GÖRMƏSİN!

Əkbər QOŞALI

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:257
embedMənbə:https://modern.az
archiveBu xəbər 24 İyun 2025 22:45 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see303

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see300

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see278

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see275

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see254

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see251

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see242

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see236

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see234

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see230

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see227

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see217

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see208

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see204

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see203

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see190

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see187

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see182

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see182

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri