Xəzər dənizinin statusu dəyişdi: İki türk ölkəsindən möhtəşəm plan

Prezident İlham Əliyevin 20-21 oktyabr tarixlərində Qazaxıstana baş tutan səfəri maraqla izlənilir. Səfər çərçivəsində dövlət başçısı Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayevlə birgə mətbuat konfransı keçirib. İkitərəfli əməkdaşlıq, iqtisadi əlaqələrin inkişafı və strateji tərəfdaşlığın möhkəmləndirilməsi müzakirə olunub.

2025-ci il ərzində Azərbaycan və Qazaxıstan liderləri ümumilikdə bir neçə dəfə görüşüblər. Analitiklərin fikrincə, həm Əliyev və Tokayevin qarşılıqlı səfərləri, həm də Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) və  Ali Dövlətlərarası Şura çərçivəsində aparılan müzakirələr ikitərəfli münasibətlərin yeni mərhələyə qədəm doyduğunu göstərir.

Globalinfo.az-a danışan politoloq Zaur Məmmədov deyib ki, ən yadda qalan hadisələrdən biri 7 oktyabr 2025-ci ildə Qəbələdə keçirilən TDT sammiti idi:

“Sammitdə iki lider Türk dünyasının inteqrasiyası, regional təhlükəsizlik, nəqliyyat və enerji dəhlizlərinin genişləndirilməsi istiqamətində vahid mövqe sərgilədilər.

Azərbaycan və Qazaxıstan arasında münasibətlər təkcə diplomatik çərçivədə deyil, həm də praktiki strateji müttəfiqlik mərhələsinə yüksəlib. Sözügedın müttəfiqliyin əsas sütunları isə bunlardır:

Birincisi, Bakı-Tbilisi-Qars xətti və Xəzər dənizi üzərindən Transxəzər Nəqliyyat Marşrutu (Orta Dəhliz) iki ölkəni Şərqlə Qərbi birləşdirən əsas körpüyə çevirib.

İkincisi, Qazaxıstan neftinin Bakı–Tbilisi–Ceyhan (BTC) kəməri vasitəsilə dünya bazarlarına çıxışı artıq reallığa çevrilib. Bu, Azərbaycanın enerji tranzit mərkəzi kimi rolunu möhkəmləndirir.

Üçüncüsü, Qazaxıstanın xammal potensialı və Azərbaycanın sənaye-innovasiya infrastrukturu bir-birini tamamlayır”.

Zaur Məmmədov

Politoloq deyib ki, Prezident İlham Əliyev və Kasım-Jomart Tokayevin liderliyi ilə TDT daxilində vahid ideoloji konsepsiya –  “Türk dünyasının birlikdə yüksəlişi” formalaşmaqdadır:

“Lakin bu, ideoloji təbliğat deyil, praktik əsaslar üzərində dayanır: ortaq iqtisadi məkan, enerji təhlükəsizliyi, texnologiya mübadiləsi və hərbi təhlükəsizliklə bağlı planlar.

Azərbaycan və Qazaxıstanın enerji strategiyaları bir-birini tamamlayır. Qazaxıstanın zəngin neft ehtiyatları və Azərbaycanın inkişaf etmiş ixrac infrastrukturu sayəsində iki ölkə Xəzər dənizini iqtisadi körpüyə çeviriblər. Eyni zamanda, yaşıl enerji – külək və günəş potensialının birgə inkişafı da əməkdaşlığın yeni istiqamətini təşkil edir.

Beləliklə, Azərbaycan və Qazaxıstan arasında münasibətlər artıq təkcə “qardaşlıq” prinsipi üzərində deyil, ortaq maraqlar və uzunmüddətli strateji planlama əsasında formalaşır. Güc birlikdədir və TDT-yə üzv dövlətlərin birləşməsi mütləqdir. Siyasi suverenlik, regional təhlükəsizlik bunu tələb edir”.

Turan Rzayev
Globalinfo.az