Xoş qoxunun arxasındakı təhlükə!

Günəş altında qalan ətirlər...

Küçədə satılan məhsullar nə qədər təhlükəsizdir?

Şəhərin sıx küçələrində, metro çıxışlarının qarşısında və insanların çox olduğu yerlərdə rəngbərəng flakonlarda satılan ucuz ətirlər uzun illərdir ki, alıcıların marağındadır. Qiymətin münasib olması, müxtəlif məşhur brend adlarını xatırladan qoxuların təklif edilməsi xüsusilə büdcəsinə qənaət etmək istəyənlərin diqqətini cəlb edir. Lakin həmin ətirlərin saxlanma şəraiti, tərkibi və insan sağlamlığına təsirləri ilə bağlı ciddi suallar qalmaqdadır.

Yay aylarında vəziyyət daha da mürəkkəbləşir. Belə ki, bir çox satıcı gün ərzində ətir flakonlarını birbaşa günəş şüalarının altında, yüksək temperaturun təsirinə məruz qalan açıq məkanlarda saxlayır. Saatlarla davam edən istilik təsiri yalnız məhsulun qoxusunun dəyişməsinə deyil, eyni zamanda onun kimyəvi tərkibində müəyyən dəyişikliklərin yaranmasına səbəb ola bilər. Məlumdur ki, ətir istehsalında istifadə olunan aromatik maddələr, efir yağları, həlledicilər və digər komponentlər temperatur dəyişikliklərinə qarşı həssasdır. Bu baxımdan düzgün saxlanmayan məhsullarda keyfiyyət itkisi, oksidləşmə prosesləri və dəridə arzuolunmaz reaksiyalara səbəb ola biləcək birləşmələrin yaranma ehtimalı artır.

Mütəxəssislərin fikrincə, insan dərisi çox həssas və mürəkkəb bir orqandır. Bu baxımdan dəriyə vurulan istənilən kosmetik məhsul yalnız xoş qoxu yaratmaq məqsədi daşımır, eyni zamanda dəri ilə birbaşa təmasda olduğu üçün təhlükəsizlik standartlarına cavab verməlidir. Mənşəyi bilinməyən, istehsalçısı, tərkibi və istifadə müddəti haqqında dəqiq məlumat olmayan ətirlər isə xüsusilə riskli hesab olunur. Belə məhsullarda allergik reaksiyalara səbəb ola biləcək maddələrin olub-olmadığını əvvəlcədən müəyyən etmək çətinləşir.

Sertifikatsız məhsulların yaratdığı risklər

Dermatoloq Tamilla Məmmədova “Yeni Azərbaycan”a açıqlamasında bildirib ki, keyfiyyətsiz və düzgün saxlanmayan ətirlər bəzi insanlarda dəridə qızartı, qaşınma, yanma hissi, səpkilər, quruluq və kontakt dermatit adlanan allergik dəri xəstəliyinin yaranmasına səbəb ola bilər: “Xüsusilə, həssas dəriyə sahib olan şəxslərdə və allergiyaya meyilli insanlarda bu risk daha yüksəkdir. Ətir məhsulları dəriyə tətbiq olunan kosmetik vasitələr arasında xüsusi diqqət tələb edən qrupdur, çünki onların tərkibində çoxsaylı kimyəvi komponentlər ola bilər. Məhsul uzun müddət yüksək temperaturda və günəş şüalarının altında saxlanıldıqda bəzi maddələrin sabitliyi pozula bilər. Bundan əlavə, tərkibi məlum olmayan və sertifikasiyası olmayan ətirlərdə hansı maddələrin istifadə edildiyini bilmək mümkün deyil. Belə məhsullar bəzi insanlarda allergik dermatit, qıcıqlanma və dərinin qoruyucu baryerinin zəifləməsi kimi problemlərə səbəb ola bilər.”

Ucuz ətirlərin baha nəticəsi...

Dermatoloqun sözlərinə görə, günəş altında qalan ətirlərlə bağlı başqa bir məqam da fotosensitivlik, yəni bəzi maddələrin günəş işığı ilə qarşılıqlı təsir nəticəsində dəridə mənfi reaksiya yaratması ehtimalıdır: “Ətir vurulduqdan sonra həmin nahiyənin uzun müddət günəşə məruz qalması bəzi hallarda ləkələnmə, qızartı və qıcıqlanma ilə nəticələnə bilər. İnsanların diqqət etməli olduğu əsas məsələlərdən biri isə məhsulun yalnız qiyməti deyil, onun harada və necə saxlanılmasıdır. Kosmetik məhsul alarkən istehsalçı məlumatı, tərkib siyahısı, istifadə müddəti və qablaşdırmanın bütövlüyü mütləq yoxlanılmalıdır. Çox ucuz qiymətə satılan, mənşəyi bilinməyən və açıq havada günlərlə saxlanılan məhsullar ilk baxışda cibə qənaət kimi görünsə də, sonradan dəri problemləri ilə bağlı əlavə xərclərə və sağlamlıq narahatlıqlarına səbəb ola bilər.

Metro çıxışlarında satılan ətirlər şəhərin gündəlik mənzərəsinin adi bir hissəsinə çevrilsə də, onların arxasında görünməyən bir sual dayanır - İnsan bədəninə vurulan məhsul yalnız xoş qoxusuna görə seçilməlidir, yoxsa onun təhlükəsizliyi və keyfiyyəti də eyni dərəcədə önəm daşımalıdır? Cavab aydındır: dəri ilə təmasda olan hər bir məhsul, xüsusilə də yay istisində günəş altında qalan kosmetik vasitələr diqqətlə seçilməli və sağlamlıq riskləri nəzərə alınmalıdır”.

Ətirin üzərindəki məlumatlar niyə vacibdir?

Azad İstehlakçılar İctimai Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov bildirib ki, bütün ətriyyat brendlərinin saxta variantları mövcuddur: “Təəssüflər olsun ki, Nazirlər Kabinetinin 114 saylı qərarına görə ətirlər dəyişdirilməyən, geri qaytarılmayan mallar siyahısındadır. Ona görə də saxta ətriyyat məhsulunu sonradan geri qaytarmaq və dəyişdirmək mümkün deyil. Əslində bütün ətirlərin üzərində istehsalçı haqqında, tərkibi barədə, istehsal və son istifadə tarixi barədə məlumat olmalıdır. Amma küçələrdə satılan ətirlərin üzərində heç bir zəruri məlumat yoxdur. Bəzi ətir və kosmetika istehsalçıları bu tələbi kobud şəkildə pozurlar. Belə ki, son istifadə tarixini açıq yazmırlar, kodlarla bunu göstərirlər. Çox az istehlakçı da internet üzərindən o kodlar vasitəsi ilə öyrənə bilir ki, bu məhsulun vaxtı keçib, ya yox”.

Belə ətirləri istehlak etmək olmaz...

E.Hüseynov bu cür ətirlərin zərərlərindən də söz açıb: “Son zamanlarda küçələrdə açıq ətir satışı da geniş yayılıb. Bu ətirlər barədə heç bir rəsmi məlumat almaq mümkün deyil. Satıcılar küçənin ortasında müxtəlif mayeni qarışdıraraq onu müştəriyə ətir kimi təqdim edir. Belə ətirləri istehlak etmək olmaz. Bu ilk növbədə insanlarda dəri xəstəliklərinə yol açır. Küçədə satılan ətirləri heç bir rəsmi qurum tədqiq etmir. Bundan da sui-istifadə edən işbazlar ətriyyat bazarında istədikləri cür davranırlar.

Gərək vətəndaşlar küçə və keçidlərdə mənşəyi məlum olmayan ətriyyatlardan uzaq dursunlar. Eyni zamanda üzərində istehsal və son istifadə tarixi olmayan ətirləri də istehlak etmək olmaz. Bu mallar ilk növbədə sağlamlığımıza bir təhdiddir”.

Yeganə BAYRAMOVA