Yaşayış icazəsi üçün SAXTAKARLIQ “GEY” adını götürənlər

Dünyada homoseksualların sayı artır deyənlər, müəyyən mənada haqlıymış. Çünki bir çox heteroseksuallar da (yəni bildiyimiz normal adamlar) özlərini mənfəət naminə gey kimi aparırsa sayın artıq görünməsi qaçılmazdır.

İnsanlar niyə özlərinə qəsdən gey deyirlər?

Lent.az bu yazısında BBC-nin gizli araşdırmasına istinadən miqrantların oturum almaq üçün etdikləri saxtakarlıqlardan söz açacağıq.

Məlum olur ki, dünyanın əksər ölkələrində hüquq məsləhətçiləri miqrantlara sığınacaq almaq üçün özlərini gey kimi təqdim etməyə kömək edir və bu artıq üzə çıxır.

Araşdırma nəticəsində məlum olub ki, bəzi hüquq firmaları və məsləhətçilər miqrantlara Birləşmiş Krallıqda qalmaq üçün özlərini gey kimi göstərməyə kömək etmək qarşılığında minlərlə funt sterlinq alırlar. Belə ki, vizalarının müddəti bitmək üzrə olan miqrantlara uydurma hekayələr verilir və onlara saxta sübutlar – dəstək məktubları, fotoşəkillər və tibbi arayışlar – əldə etməyin yolları öyrədilir. Daha sonra onlar Pakistan və ya Banqladeşə qayıdacaqları təqdirdə həyatlarının təhlükədə olacağını iddia edərək gey olduqlarını əsas gətirib sığınacaq üçün müraciət edirlər.

Böyük Britaniyanın Daxili İşlər Nazirliyi isə bildirib: “Sistemdən sui-istifadə etməyə çalışan hər kəs qanunun tam gücü ilə üzləşəcək, o cümlədən Birləşmiş Krallıqdan çıxarılacaq.” Böyük Britaniyanın sığınacaq sistemi öz ölkələrinə qayıtdıqda təhlükə ilə üzləşən insanları qorumaq üçün nəzərdə tutulub. Lakin araşdırma göstərir ki, bəzi hüquq məsləhətçiləri bu sistemdən sui-istifadə edir və ölkədə qalmaq istəyən miqrantlardan pul qazanırlar. Bu şəxslər əsasən kiçik qayıqlarla və ya qeyri-qanuni yollarla gələnlər deyil, tələbə, iş və ya turist vizalarının müddəti bitən insanlardır. Hazırda bu qrup bütün sığınacaq müraciətlərinin 35%-ni təşkil edir və 2025-ci ildə müraciətlərin sayı 100 mini keçib.

İlkin məlumatlar toplandıqdan sonra BBC jurnalistləri özlərini Pakistan və Banqladeşdən olan tələbələr kimi təqdim edərək araşdırma aparıblar. Araşdırma nəticəsində məlum olub ki, bir hüquq firması saxta sığınacaq işi üçün 7000 funt sterlinq tələb edib və imtina ehtimalının “çox aşağı” olduğunu deyib. Bəzi saxta müraciət edənlər depressiya rolunu oynayaraq həkimlərdən tibbi arayış alıblar, hətta biri özünü HIV müsbət kimi təqdim edib. Bir məsləhətçi 17 ildən çoxdur saxta müraciətlər hazırladığını və müştəri ilə guya homoseksual münasibətdə olan şəxsi təşkil edə biləcəyini deyib. Jurnalistə bildirilib ki, sığınacaq aldıqdan sonra həyat yoldaşını da gətirib onun üçün də “lezbiyan” kimi saxta müraciət etmək olar. Başqa bir hüquqşünas isə 1500 funt qarşılığında saxta müraciət hazırlaya biləcəyini, əlavə 2000–3000 funt qarşılığında isə sübut yaradacağını deyib.

“Heç kim gey deyil”

Şərqi Londonda keçirilən bir tədbirdə 175-dən çox insan iştirak edib. Bu tədbir özünü gey və lezbiyan sığınacaq axtaranlara dəstək qrupu kimi təqdim edən Worcester LGBT tərəfindən təşkil olunub. Lakin iştirak edən şəxslərdən bəziləri etiraf ediblər ki, əslində vəziyyət fərqlidir. Bir nəfər deyib: “Buradakı insanların çoxu gey deyil.” Başqa biri isə bildirib: “Burada heç kim gey deyil. Hətta 0.01% belə deyil.” Araşdırma zamanı jurnalist əvvəlcə hüquq firmasında çalışan Mazedul Hasan Shakil ilə əlaqə saxlayıb. O, əvvəlcə sığınacaq üçün əsas olmadığını desə də, daha sonra Tanisa adlı bir qadın jurnalistlə əlaqə saxlayıb. Tanisa ona gey kimi müraciət etməyi təklif edib və deyib: “Hamı bu yolu seçir.”

“Tam paket”

Jurnalist Tanisa ilə görüşüb və o, bütün prosesin necə işlədiyini izah edib. Tanisa bildirib ki, o, müsahibəyə hazırlaşmaq üçün saxta sübutlardan ibarət “tam paket” hazırlayacaq – fotoşəkillər, məktublar və digər sənədlər. O deyib: “Əsas odur ki, sən deyəsən ki, mən geyəm”. O, həmçinin bildirib ki, jurnalist LGBT tədbirlərinə qatılmalı, şəkillər çəkdirməli və guya münasibətdə olduğu şəxsdən məktub almalıdır. Bu xidmətin qiyməti 2500 funt sterlinq olub. Tanisa həmçinin bildirib ki, həyat yoldaşı da sonradan gətirilərək onun üçün də saxta müraciət hazırlana bilər.

Sübutların hazırlanması

Tanisa rəsmi immiqrasiya məsləhətçisi deyil və bu fəaliyyət qanunsuzdur. Araşdırma göstərib ki, bəzi təşkilatlar da bu prosesdə istifadə olunur və saxta üzvlük məktubları təqdim edilir. Ekspert hüquqşünas Ana Gonzalez bildirib ki, bu açıq şəkildə fırıldaqçılıqdır və real sığınacaq axtaranlara zərər verir. “Bu, xüsusilə LGBT mövzusunda daha təhlükəlidir, çünki bunu sübut etmək çətindir,” o deyib.

“Bu, geniş yayılmış problemdir”

Digər təşkilat rəhbərləri də belə halların geniş yayıldığını bildiriblər. Bəzi şəxslər açıq şəkildə deyiblər ki, gey olmadıqları halda ölkədə qalmaq üçün bu yolu seçirlər. Statistikaya görə, 2023-cü ildə LGBT əsaslı sığınacaq müraciətlərinin 42%-i Pakistan vətəndaşlarına məxsus olub. Ümumilikdə isə belə müraciətlərin təxminən üçdə ikisi ilkin mərhələdə qəbul edilir.

Bir miqrantın hekayəsi

“Əli” adlı bir şəxs bildirib ki, ona da vaxtilə gey olduğunu iddia etməsi tövsiyə olunub. O, depressiyada olması rolunu oynayıb, dərmanlar alıb və müxtəlif tədbirlərdə iştirak edib. Lakin müraciəti uğursuz olub və o, 8 ildən sonra ölkəsinə qayıdıb.

Sərtləşdirilmiş qaydalar

Böyük Britaniyanın Daxili İşlər Nazirliyi bildirib ki, saxta müraciət cinayət sayılır və buna görə həbs və deportasiya cəzası tətbiq oluna bilər. Yeni qaydalara görə, sığınacaq alan şəxslərə yalnız müvəqqəti qorunma veriləcək və hər 30 aydan bir yenidən baxılacaq. Buna baxmayaraq, bəzi məsləhətçilər bu dəyişikliklərin prosesə ciddi təsir etməyəcəyini iddia edirlər. Sonda isə Tanisa jurnalistə belə deyib: “Əgər gələcəkdə köməyə ehtiyacı olan birini tanısan, onu mənə yönləndirərsən, elə deyilmi?”