Yaxın Şərqdə sabitliyi təmin edəcək mexanizmlər hələ də yaranmayıb (ŞƏRH)

"Regionda davamlı sülhün əldə olunması üçün təkcə hərbi deyil, siyasi və diplomatik səylərin də genişləndirilməsi tələb olunur".

Bunu Qaynarinfo-ya açıqlamasında konfliktoloq Azər Hüseynov HƏMAS-ın İsrailin atəşkəsi pozmasını əsas gətirməklə girovların qaytarılması prosesini dayandırmasını şərh edərkən deyib.

Azər Hüseynov bildirib ki, HƏMAS istənilən fors-major situasiya üçün əlində təsir imkanları saxlamaq istəyir:

"Məlumdur ki, HƏMAS assimetrik oyunçudur və onun savaş strategiyası klassik dövlət ordusunun müharibə taktikalarından kəskin fərqlənir. İsrailin yüksək texnologiyalı ağır silahları və aviasiyası var. HƏMAS daha çox partizan müharibəsi üslubunda hərəkət edir, yeraltı tunellər, qəfil hücumlar və psixoloji təsir vasitələri ilə mübarizəsini davam etdirir. Bu fərqlilik münaqişənin gedişatını daha da mürəkkəbləşdirir və uzunmüddətli barışıq perspektivlərini sual altına qoyur. Trampın son bəyanatlarından sonra İsrail baş nazirinin "HƏMAS-ı məhv edəcəyik" tərzində çıxışları, eləcə də Fələstinin Qərbi Şəriə bölgəsində həyata keçirilən əməliyyatlar, daha sonra Livan və Qəzzanın bir sıra yerlərində aparılan hərbi müdaxilələr bölgədə ciddi gərginlik yaradıb. Bu hadisələr yalnız regional təhlükəsizliklə məhdudlaşmır, eyni zamanda beynəlxalq diplomatik münasibətlərə də təsir edir. Çünki bu cür gərginliklər bir çox qlobal oyunçunun bölgəyə yönəlmiş siyasətini yenidən nəzərdən keçirməsinə səbəb olur".

Yaranmış vəziyyətdə ekspertə görə, münaqişənin yenidən alovlanması hər zaman mümkündür:

"Çünki bölgədə davam edən atəşkəs heç bir zaman daimi sülhə çevrilməyib. Fələstin dövləti mövcud olmadığı müddətcə və böyük güclər Yaxın Şərqi öz geosiyasi maraqları üçün istismar etməyə davam etdikcə burada hər an yeni savaş ocaqlarının yaranması ehtimalı qalır. Bu səbəbdən, regionda davamlı sülhün əldə olunması üçün təkcə hərbi deyil, siyasi və diplomatik səylərin də genişləndirilməsi tələb olunur. Müasir dövrdə bölgədə mövcud olan sərhədlər və idarəetmə modelləri imperialist güclərin XIX-XX əsrlərdə çəkdiyi xətlərin nəticəsidir ki, bu da sabitliyi pozan əsas amillərdən biri kimi qalır. Bugünkü reallıq ondan ibarətdir ki, beynəlxalq sistem Yaxın Şərqdə sabitliyi təmin edəcək mexanizmləri hələ də yaratmayıb. Bu isə o deməkdir ki, yaxın gələcəkdə də bölgədə yeni gərginlik ocaqlarının yaranması qaçılmazdır".

Qeyd edək ki, HƏMAS İsrailin Qəzza zolağında atəşkəs razılaşmasını pozmasını əsas gətirərək girovların azad edilməsini dayandırıb. Bu barədə İzzəddin əl-Qəssam Briqadalarının nümayəndəsi Əbu Ubeydə məlumat yayıb. Bildirilib ki, buna səbəb İsrailin atəşkəs razılaşmasını pozması olub Məsələyə İsrailin müdafiə naziri İsrail Katz da münasibət bildirib.

"Bu bəyanat atəşkəs razılaşmasının və girovların azad edilməsi ilə bağlı razılaşmanın tamamilə pozulmasıdır. Mən orduya Qəzzada baş verə biləcək hər hansı prosesə və əhalinin məskunlaşdığı əraziləri qorumaq üçün ən yüksək səviyyədə hazır vəziyyətə gətirilməsini əmr etdim. Oktyabrın 7-dəki vəziyyətə qayıtmağa imkan verməyəcəyik”. ABŞ Prezidenti Donald Tramp isə HƏMAS-dan bütün girovları fevralın 15-i günortaya qədər buraxmağı tələb edib, əks halda Qəzza zolağında atəşkəs rejimi pozulacaq. "Əgər onlar şənbə günü saat 12:00-a qədər qaytarılmasa, düşünürəm ki, bütün razılaşmaları ləğv etmək vaxtı gəlib", Tramp söyləyib. 

Rüfət Sultan