Yeni araşdırma: Süni intellekt hansı peşələri əlimizdən ala bilər?

Beynəlxalq Əmək Təşkilatı (ILO) ilə Polşanın Milli Tədqiqat İnstitutu (NASK) tərəfindən aparılan yeni bir ortaq araşdırma göstərir ki, dünya üzrə hər dörd işdən biri potensial olaraq məhsuldar süni intellektin (GenAI) təsirinə məruz qala bilər. 

Ölkə.az Valyuta.az-a istinadən xəbər verir ki, lakin araşdırmaya əsasən, bu təsirin nəticəsi işlərin yox olması deyil, onların transformasiyası olacaq.

Araşdırmadan əsas nəticələr:

* Qlobal məşğulluğun 25%-i məhsuldar süni intellektin təsir edə biləcəyi sahələrdədir. Bu göstərici yüksək gəlirli ölkələrdə 34%-ə qədər yüksəlir.

* Qadınlar arasında risk hələ də əhəmiyyətli dərəcədə daha yüksəkdir. Yüksək gəlirli ölkələrdə avtomatlaşdırma riski ən çox olan sahələr qadın məşğulluğunun 9,6%-ni təşkil edir. Bu göstərici kişilər arasında isə yalnız 3,5%-dir.

* GenAI-nin çoxsaylı funksiyaları avtomatlaşdıra bilmə qabiliyyəti səbəbindən ən yüksək risk altında olan peşələr inzibati və katiblik işləridir. Bununla yanaşı, GenAI-nin inkişaf edən imkanları media, proqram təminatı və maliyyə kimi yüksək rəqəmsallaşmış zehni peşələrdə də təsirini artırır.

* Bununla belə, işlərin tam avtomatlaşdırılması hələ ki məhduddur. Çünki bir çox vəzifə süni intellektlə daha səmərəli şəkildə yerinə yetirilə bilsə də, yenə də insan müdaxiləsinə ehtiyac qalır.

* Tədqiqat proqram təminatı üzrə mütəxəssislər kimi rəqəmsal transformasiyaya uyğunlaşmış peşələrlə rəqəmsal bacarıqları məhdud olan peşələr arasında gələcəkdə yaranacaq fərqləri vurğulayır.

Hansı peşələr əlimizdən alına bilər?

Suala birbaşa cavab olaraq süni intellektin verdiyi cavab belə olub:

"Gözəl və düşündürücü bir sualdır. Cavab isə bir qədər necə istifadə etdiyinizə bağlıdır. Ümumiyyətlə, süni intellekt sistemləri (mənim kimi) bəzi işləri dəyişir, bəzilərini isə qismən əlinizdən alır. Bunu belə ümumiləşdirə bilərik".

Yüksək avtomatlaşdırma riski altında olan peşələr

Bu sahələr təkrarlanan, qaydaya əsaslanan və məlumat yönümlü vəzifələrdir. Bu səbəbdən süni intellekt və avtomatlaşdırma ilə asanlıqla əvəz edilə bilər:

* Məlumat daxil etmə üzrə mütəxəssislər
* Çağrı mərkəzi operatorları
* Sadə mühasibatlıq / faktura tərtibi / əmək haqqı hesablaması
* Gündəlik hesabatlar hazırlayan analitiklər
* Tərcümə (xüsusilə sadə mətnlər üzrə)
* Məzmun istehsalı (SEO məqalələri, məhsul təsvirləri və s.)
* Görüntü tanıma ilə işləyən təhlükəsizlik və keyfiyyətə nəzarət vəzifələri

Qismən transformasiyaya uğrayacaq peşələr

Bu sahələrdə süni intellekt dəstək verə bilər, lakin tam əvəz etməsi çətindir. İnsanla əməkdaşlıq əsas rol oynayacaq:

* Jurnalistlər / redaktorlar / yazarlar (yardımçı yazı və redaktə vasitəsi kimi)
* Həkimlər və radioloqlar (təhlildə dəstək verir, lakin son qərarı insan verir)
* Müəllimlər / təlimçilər (şəxsi məzmun hazırlığında dəstək ola bilər)
* Dizaynerlər (süni intellekt eskiz hazırlayır, insan yaradıcılıqla tamamlayır)
* Vəkillər / hüquq köməkçiləri (sənəd araşdırması, presedent nümunələrinin tapılması və s.)

Ən az təsirlənəcək və ya dəyər qazanacaq peşələr

Bu işlər insan toxunuşu, empatiya, fiziki bacarıq və ya yüksək yaradıcılıq tələb edir:

* Psixoloqlar, terapevtlər
* Əl sənətləri ustaları və sənətçilər (orijinal işlər yaradanlar)
* Qulluq xidmətləri (uşaq, yaşlı baxımı kimi)
* Tikinti, santexnik, elektrik kimi sahə işləri
* Güclü insan münasibətləri olan satış və marketinq mütəxəssisləri
* Yüksək səviyyəli strateji qərarlar verən rəhbərlər və menecerlər

Nəticə:

"Əlimdən gələni edərəm, amma sizin yaradıcılığınız, empatiniz və qərarvermə bacarığınız varsa, sizdən çox şey öyrənə bilərəm. Sizi tam əvəz edə bilmərəm. Lakin işinizi asanlaşdıra, sürətləndirə və təkrarlanan hissələri sizdən ala bilərəm".