Icma.az
close
up
RU
Yeni dünya düzənində Azərbaycanın geosiyasi mövqeyi

Yeni dünya düzənində Azərbaycanın geosiyasi mövqeyi

Ses qazeti saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Qlobal və regional təhlükəsizlik sistemlərinin transformasiya dövrünə qədəm qoyduğu bir vaxtda, dövlətlərin milli maraqları prioritetə çevrilir. Bu kontekstdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 20 may 2025-ci il tarixdə Macarıstanda verdiyi bəyanat, təkcə ikitərəfli münasibətlərin səciyyələndirilməsi baxımından deyil, həm də Azərbaycanın geosiyasi mövqeyinin müəyyənləşdirilməsi kontekstində mühüm siyasi mesajlar ehtiva edir. Artıq cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışı siyasi aspektlər baxımından təhlil edilir və bu çıxışın regional sabitlik, beynəlxalq hüquq, diplomatik təşəbbüskarlıq və təşkilatlararası münasibətlərə təsiri analiz olunur. Bizim Müstəqil xarici siyasət kursumuz var və Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində yürütdüyü siyasət prinsipial şəkildə müstəqillik və balanslı tərəfdaşlığa əsaslanır. Cənab Prezident İlham Əliyevin Budapeştdə qeyd etdiyi kimi: “Macarıstan müstəqil siyasət aparan nadir ölkələrdən biridir..Avropa İttifaqının içində ola-ola bu siyasəti aparmaq, deyə bilərəm ki, doğrudan da böyük qəhrəmanlıq tələb edir.” Bu sitat, Azərbaycanın da oxşar yanaşmanı öz siyasətində əsas tutduğunu göstərir. Analitiklər bu yanaşmanı "pragmatik suverenlik modeli" kimi xarakterizə edirlər. Bu modeldə dövlətlər nə NATO, nə də Rusiya ilə birbaşa bağlılıqdan asılı olmadan milli maraqlar əsasında qərarlar verirlər. Cənab Prezident İlham Əliyev çıxışında Ermənistanla sülh prosesinin təşəbbüskarı kimi Azərbaycanın rolunu vurğulamış, lakin Ermənistan konstitusiyasında hələ də mövcud olan ərazi iddialarını əsas əngəl kimi göstərmişdir: “Sülh müqaviləsinin mətninin müəllifi də biz olmuşuq... Ermənistan konstitusiyasında Azərbaycana qarşı ərazi iddiası vardır.” Bu kontekstdə Ermənistan tərəfindən 1990-cı illərin narrativlərinə əsaslanan dövlət quruluşu artıq bölgədə yeni reallıqlarla uyğun gəlmir Azərbaycan isə beynəlxalq hüququ əsas tutaraq öz ərazi bütövlüyünü bərpa etmiş və BMT Nizamnaməsinin 51-ci maddəsinə istinad edərək hərbi əməliyyatlara haqq qazandırmışdır. ATƏT-in Minsk Qrupu artıq faktiki fəaliyyət göstərmir və Prezident Əliyev bu qurumun hüquqi baxımdan da ləğvinin zəruriliyini qeyd etmişdir: “Bu ( Minsk qrupu ) artıq de-fakto fəaliyyət göstərmir, de-yure bunun ləğvi zəruridir.” Bu yanaşma Azərbaycanda formalaşan “effektiv diplomatik mexanizmlərin üstünlüyü” prinsipinə əsaslanır. Əldə olunmuş uğurlar, bir çox hallarda ikitərəfli və ya subregional əməkdaşlıq modellərinin daha çevik olduğunu sübut etmişdir. Cənab Prezident bəyanatında Türk dünyası ilə siyasi-mədəni birliyin güclənməsindən də danışıb. Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində keçirilən qeyri-rəsmi Zirvə görüşlərinin davamlılığı, Azərbaycanın regional mədəni-siyasi inteqrasiya təşəbbüslərində liderliyini ortaya qoyur: “Türk Dövlətləri Təşkilatının qeyri-rəsmi Zirvə görüşlərinin keçirilməsinin təşəbbüskarı Azərbaycan olmuşdur.” Bu formatın Şuşadan Macarıstana keçməsi isə Türk coğrafiyasının Avropa ilə inteqrasiyası baxımından simvolik önəm daşıyır. Enerji resurslarının qlobal siyasi münasibətlərdəki rolu artdıqca, bu sahədə formalaşan tərəfdaşlıqlar da strateji əhəmiyyət daşımağa başlayır. Cənab Prezident İlham Əliyevin Budapeştdə verdiyi bəyanatda Azərbaycan-Macarıstan münasibətlərində enerji, yaşıl iqtisadiyyat və strateji investisiyalar kontekstində mühüm məsələlər də önə çəkilmişdir. Azərbaycan 2024-cü ildən etibarən Macarıstana təbii qaz ixracına başlamışdır. Bu barədə cənab Prezident İlham Əliyev bildirmişdir: “Biz keçən ildən etibarən Macarıstana təbii qazın ixracına başlamışıq... Bizim qaz resurs bazamız kifayət qədər genişdir.” Bu əməkdaşlıq Avropa İttifaqının enerji təhlükəsizliyi strategiyasında Azərbaycanı əsas tərəfdaş kimi tanımasına səbəb olmuşdur. Hazırda Azərbaycan 12 ölkəyə qaz ixrac edir və bunların 10-u Avropa ölkəsidir. Macarıstan şirkətləri “Azəri-Çıraq-Günəşli” və “Şahdəniz” kimi iri layihələrdə iştirak edir. Prezident Əliyev qeyd edir: “Gələn ilin əvvəlində növbəti kontrakt imzalanacaq..Macarıstan şirkəti Azərbaycanın quruda yerləşən neft yataqlarında fəaliyyətə başlayacaq.” Bu cür əməkdaşlıq modeli, Avropa enerji bazarında uzunmüddətli və sabit təchizat zəncirinin qurulmasına imkan verir. Azərbaycanın 6 min meqavatlıq yaşıl enerji istehsalı planı, enerji diplomatiyasını post-karbon dövrə uyğunlaşdırma niyyətini ortaya qoyur: “Bu layihələr bizə 3-4 milyard kubmetr qaza qənaət etməyə imkan verəcək.” Bu strategiya Azərbaycanı həm yaşıl texnologiyalar sahəsində tərəfdaş, həm də karbon izini azaltmaqda model ölkəyə çevirir. Cənab Prezident İlham Əliyevin Budapeştdəki çıxışı, Azərbaycanın regional siyasətdə yalnız iştirakçı deyil, təşəbbüskar və format qurucu bir aktora çevrildiyini göstərir. Geosiyasi suverenlik, hüquqi əsaslı sülh təşəbbüsləri, regional təşkilatlar vasitəsilə diplomatik genişlənmə və funksiyasız beynəlxalq mexanizmlərə alternativ təkliflər bu çıxışın əsas siyasi komponentləridir.

Rüstəm Nağıyev,

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının sədri

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:208
embedMənbə:https://sesqazeti.az
archiveBu xəbər 21 May 2025 16:51 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see346

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see290

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see282

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see279

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see265

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see262

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see256

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see255

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see235

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see227

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see218

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see210

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see206

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see206

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see205

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see202

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see202

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see194

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see189

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see184
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri