Yeni dünya nizamı və Kanada BAXIŞ BUCAĞI

Kanadanın Baş naziri Mark Karninin Davosda çıxışını artıq tarixi və ya epoxal adlandırır, çünki bu, yeni dünya nizamının konturlarını göstərir. Karni bilərəkdən Donald Trampdan bəhs etməkdən çəkinib, baxmayaraq ki, onun təsirinə işarə etdiyinə şübhə etməyib. "Orta güclər birlikdə hərəkət etməlidirlər, çünki əgər biz masada deyiliksə, menyuda bizik", - deyə Karni əlavə edib və əlavə edib ki, o, güclü ölkələrin istədiklərini əldə etmək üçün iqtisadi məcburiyyətdən istifadə etdiyinə inanır.

Böyük güclər adətən BMT Təhlükəsizlik Şurasında daimi yerlərə sahib olan ölkələr - Çin, Fransa, Rusiya, Birləşmiş Krallıq və ABŞ kimi başa düşülür. Onların statusu əhəmiyyətli iqtisadi və hərbi potensialı əks etdirir. Orta güclərə Kanada, Avstraliya, Argentina, Cənubi Koreya və Braziliya kimi daha təvazökar iqtisadiyyatlarına baxmayaraq, hələ də qlobal siyasətə əhəmiyyətli təsir göstərən ölkələr daxildir. Karni çıxışında dünyanın "keçid deyil, dönüş nöqtəsində" olduğunu söyləyib. "Böyük dövlətlər iqtisadi inteqrasiyanı silah, tarifləri təsir vasitəsi, maliyyə infrastrukturunu məcburetmə vasitəsi, təchizat zəncirlərini isə istismar etmək üçün zəifliklər kimi istifadə etməyə başlayıblar", - deyə o bildirib.

Zəmanət yoxdur

Karni bildirib ki, "Kanada coğrafiya və tarixi ittifaqların artıq təhlükəsizlik və rifahı təmin etmədiyi barədə həyəcan siqnalını eşidən ilk ölkələrdən biri olub". Trampın vəzifəyə qayıtmasından bəri ABŞ prezidenti dəfələrlə Kanadanı "51-ci ştat" adlandırıb və onu "iqtisadi güc" vasitəsilə ABŞ ilə müttəfiq etməklə hədələyib. Vaşinqton şimal qonşusu və əsas ticarət tərəfdaşına yüksək tariflər tətbiq edib. Bu arada, Kanada digər bazarlara ixracı 14% artırmağı bacarıb - bu, ABŞ-a göndərilən malların azalması səbəbindən itirdiyindən daha çoxdur. Karni həmçinin bu yaxınlarda Çinlə iddialı ticarət müqaviləsi barədə danışıqlar aparıb.

Tramp bu yaxınlarda Qrenlandiyanı ələ keçirmək planlarına Kanadanı da daxil edib və sosial mediada Amerika bayrağı ilə örtülmüş ABŞ, Kanada və Qrenlandiyanın xəritəsini yerləşdirib. Karni çıxışında bildirib ki, dəyişən geosiyasi vəziyyətə uyğunlaşmaq üçün Kanada hazırda digər ölkələrlə qarşılıqlı əlaqədə olmağa və "ortaq dəyərlər və maraqlar əsasında fərqli məsələlər üzrə fərqli koalisiyalar" qurmağa diqqət yetirir.

Baş nazir Kanadanı "sabit və etibarlı" tərəfdaş adlandırıb və Çin və Qətərlə son ticarət və investisiya müqavilələrini, eləcə də Kanadanın ötən ilin əvvəlində Aİ ilə imzaladığı müdafiə təchizatı müqaviləsini qeyd edib. Karni çıxışında Donald Trampdan birbaşa bəhs etməyib, lakin bəzi fikirləri ABŞ prezidentinə yönəlmiş kimi görünürdü.

Trampın reaksiyası

Kanada Baş naziri Mark Karninin Davosdakı çıxışını şərh edən Tramp bildirib ki, Kanada ABŞ sayəsində mövcuddur. Tramp çərşənbə axşamı Davosda ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi, qaydalara əsaslanan beynəlxalq nizamın bitdiyini bəyan edən Kanada Baş nazirini tənqid edib. Amerika prezidenti Kanada Baş nazirinə müraciət edərək ölkəsinin yalnız ABŞ sayəsində mövcud olduğunu bildirib. "Kanada ABŞ sayəsində mövcuddur. Bunu unutmayın, Mark, növbəti dəfə açıqlama verərkən", Tramp deyib.

O əlavə etdi ki, Karni Dünya İqtisadi Forumunda çıxış edərkən ABŞ-a "minnətdar deyildi". Tramp həmçinin iddia edib ki, Kanada "çoxlu pulsuz şeylər" alır və bu, Kanadanı da əhatə edəcək gələcək ABŞ-ın Qızıl Günbəz raketdən müdafiə sisteminə işarə edib. "Kanada çoxlu pulsuz şeylər alır. Onlar minnətdar olmalıdırlar, amma minnətdar deyillər", - deyə Ağ Ev rəhbəri bildirib.

V.VƏLİLİ