Yeni ildən pensiyaçılar cəmi 9 il pensiya alacaq

Son illər pensiya yaşı ilə bağlı davamlı olaraq dəyişikliklər tətbiq edilir. 

Belə ki, əvvəlki illərlə müqayisədə pensiya yaşı getdikcə artır. Azərbaycanda 2026-cı il üzrə kişilərin və qadınların pensiya yaşı məlum olub. Belə ki, iyulun 1-dən qadınların pensiya yaşı 65 olacaq. Kişilərin pensiya yaşı isə dəyişməyəcək, 65 il qalacaq. Beləliklə, qadın və kişilərin pensiya yaşı bərabərləşəcək.

Qeyd edək ki, "Əmək pensiyaları haqqında" Qanunun 7-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş kişilərin yaş həddi 2017-ci il iyulun 1-dən başlayaraq 2021-ci il iyulun 1-dək, qadınların yaş həddi 2017-ci il iyulun 1-dən başlayaraq 2027-ci il iyulun 1-dək hər il 6 ay artırılır. 

"Əmək pensiyaları haqqında" Qanunun 7-ci maddəsinə əsasən, pensiya yaşına çatmış şəxsin fərdi hesabın sığorta hissəsində qeydə alınmış pensiya kapitalı əmək pensiyasının minimum məbləğindən az olmayan pensiya təminatına imkan verdikdə sığorta stajından asılı olmayaraq, bu pensiya təminatına imkan vermədikdə isə azı 25 il sığorta stajı olduqda (2017-ci il iyulun 1-dək yaşa görə əmək pensiyası təyin edilmiş şəxslər istisna olmaqla) yaşa görə əmək pensiyası hüququ var. 

Qeyd edək ki, pensiya yaşının artırılması vətəndaşlar tərəfindən heç də birmənalı qarşılanmır. Hətta tədricən kişilərin pensiya yaşının 70 yaşa qədər artırılacağı ilə bağlı fikirlər səslənir. 

Ümumiyyətlə, qadınla kişinin eyni yaşda pensiyaya çıxması nə dərəcədə doğrudur və dünya ölkələrində bu tendensiya necədir? 

Məsələ ilə bağlı iqtisadçı-ekspert Akif Nəsirli "Cebheinfo.az"-a bildirib ki, bəzi ölkələrdə, əsasən postsovet məkanında kişi ilə qadının pensiya yaşında bu fərq var: 

"Ancaq Avropada, Amerikada pensiya ilə bağlı yaş fərqi yoxdur. Buna gender bərabərliyi ideyasını əsas gətirirlər və qadınla kişinin pensiya yaşı bərabərləşir. Ona görə də Azərbaycan hökuməti bu ideyadan sui-istifadə edərək qadın və kişilərin pensiyaya çıxmaq yaşını bərabərləşdirib. Ancaq qadınlar zərif məxluqdur, onların fiziki iş qabiliyyəti daha azdır və ona görə də nəzərdə tutulmuşdu ki, qadınların pensiya yaşı kişilərinkindən az olsun. 

Bu ilin iyul ayından etibarən qadın və kişlərin pensiya yaşı bərabərləşəcək. Məsələ ondadır ki, həm qadınlar, həm həm də kişilərdə pensiya yaşı ilə bağlı ədalətsizlik edilir. Azərbaycan hökuməti elan edir ki, vətəndaşın orta ömür uzunluğu 74 yaşdır. Hesab edirlər ki, qadınlarda 75, kişilərdə 73-dür. 

Ancaq BMT-nin statistikasına görə, Azərbaycanda vətəndaşların orta yaş həddi 72-dir. Hökumət vətəndaşın qarşısında öhdəlik görür ki, pensiyaya çıxarkən onu 12 il pensiya ilə təmin edəcək. Əgər vətəndaş 74 il yaşayırsa və 65 yaşında pensiyaya çıxırsa, demək hökumət götürdüyü öhdəliyin cəmi 9 ilini yerinə yetirir. Burada 3 il hökumətə qalır.

Həmin 3 ilə görə nə pensiyaçıların varislərinə, nə də övladlarına heç bir kompensasiya ödənilmir. Hökumət ən yaxşı halda bu gün pensiya öhdəliyini 9 il götürməlidir. Vətəndaş pensiyaya çıxandan sonra 9 il yaşayacaqsa, nəyə görə onun pensiya kapitalını 12 ilə bölürlər? Burada bir ədalətsizlik var". 

Ekspert deyir ki, pensiya yaşının 70-ə çatdırılacağı inandırıcı deyil: 

"Çünki hələ 12 illik öhdəliyi yerinə yetirə bilmirsə, bu yaş həddinin artırılması açıq qalan öhdəliyin daha da böyüməsinə gətirib çıxarır. O zaman belə nəticə alınar ki, vətandaş 70 yaşda pensiyaya çıxırsa, vətəndaşa cəmi 4 il pensiya verəcək. 

Ona görə də inanmıram ki, yaş həddinin daha da artırılmasına cəsarət etsinlər. Yaş həddinin artırılması üçün vətəndaşların orta yaş həddi 77-ni keçməlidir. Eləcə də 79-80 olmalıdır ki, hökumət "mən pensiya ilə bağlı yaş həddini artırmalıyam" fikrini əsaslandırsın”. 

Nigar Abdullayeva 
"Cebheinfo.az"

Açar sözlər: pensiyaçılar Akif Nəsirli

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin