Icma.az
close
up
RU
Yer kürəsinin fırlanma sürəti gözlənilmədən artıb

Yer kürəsinin fırlanma sürəti gözlənilmədən artıb

Icma.az, Bizimyol portalına istinadən məlumat verir.

Alimlər Yer kürəsinin fırlanma sürətinin gözlənilmədən artdığını və tarixdəki ən qısa günün bir neçə həftə ərzində baş verə biləcəyini açıqlayıblar.

Bizimyol.info xəbər verir ki, Londondakı Universitet Kollecindən (University College London) astrofizik Qraham Consun (Graham Jones) sözlərinə görə, bu yay Yer öz oxu ətrafında normaldan daha sürətli fırlanacaq və bu hal üç müxtəlif tarixdə müşahidə olunacaq: 9 iyul, 22 iyul və 5 avqust. Həmin günlərdə zaman müvafiq olaraq 1,30; 1,38 və 1,51 millisaniyə qısala bilər.

Alimlər bildirirlər ki, bu dəyişiklik millisanəlik olsa da, peyk sistemləri, GPS dəqiqliyi və vaxtın ölçülməsi kimi sahələrdə ciddi təsirlərə yol aça bilər.

Moskva Dövlət Universitetindən alim Leonid Zotov isə mövcud vəziyyətlə bağlı: “Heç kim bu cür bir dəyişiklik gözləmirdi. Bu sürət artımının səbəbi hələlik izah edilə bilmir”, - deyə bildirib.

Normalda Yer kürəsi öz fırlanmasını 24 saata – yəni 86.400 saniyəyə tamamlayır. Lakin bu müddət zaman-zaman zəlzələlər, okean axınları, atmosfer dəyişiklikləri kimi təbii amillər səbəbindən millisanəlik səviyyədə dəyişə bilir.

Alimlər bu cür kiçik dəyişiklikləri son dərəcə dəqiq olan atom saatları vasitəsilə ölçürlər. 2020-ci ildən bəri Yer kürəsinin əvvəlkindən daha sürətli fırlandığı müşahidə olunub. Məsələn, 19 iyul 2020-ci ildə bir gün 1,47 millisaniyə, 9 iyul 2021-ci ildə isə yenidən eyni miqdarda qısalıb. 30 iyun 2022-ci ildə isə 1,59 millisaniyəlik rekord dərəcədə qısalmış bir gün qeydə alınıb. 2023-cü ildə isə cüzi bir yavaşlama müşahidə olunub.

Lakin 2024-cü il ardıcıl qırılan rekordlarla bərabər, indiyə qədər qeydə alınmış ən qısa günlərin ili kimi tarixə düşüb. Belə ki, 5 iyul 2024-cü ildə Yer kürəsi öz fırlanmasını 1,66 millisaniyə daha tez başa vuraraq tarixin ən qısa günü olub.

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, bu tip dəyişikliklər yalnız astronomik sahələrlə məhdudlaşmır. GPS sistemləri, mobil rabitə şəbəkələri və maliyyə əməliyyatları millisanəlik dəqiqlik tələb etdiyindən, bu kiçik fərqlər ciddi texnoloji problemlərə səbəb ola bilər.

Hazırda dünyada zamanın ölçülməsi üçün Eşgüdümlü Universal Zaman (UTC) istifadə olunur. Adətən Yer kürəsi yavaşladıqda "artıq saniyə" əlavə edilir. Lakin alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, Yer bu sürətlə fırlandıqda tarixdə ilk dəfə olaraq "mənfi artıq saniyə" əlavə olunması gündəmə gələ bilər.

Hələlik Yer kürəsinin niyə bu qədər sürətlə fırlandığı tam olaraq aydın deyil. Ayın orbit hərəkəti, Yer kürəsinin nüvəsi, okean axınları və külək sistemləri kimi müxtəlif faktorlar təhlil olunur. Ancaq mövcud atmosfer və okean modelləri bu sürət artımını izah etməkdə çətinlik çəkir.

Leonid Zotov məsələni belə yekunlaşdırıb: “Gec-tez Yer kürəsi yenidən yavaşlayacaq. Amma hələlik, tam sürətlə fırlanmağa davam edir”.

Qadir, Bizimyol.info

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:179
embedMənbə:https://www.bizimyol.info
archiveBu xəbər 03 İyul 2025 08:20 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see370

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see241

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see238

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see236

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see230

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see230

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see226

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see224

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see224

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see223

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see220

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see215

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see210

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see210

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see208

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see208

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see208

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see208

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see205

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri