Icma.az
close
up
RU
Yer kürəsinin fırlanma sürəti gözlənilmədən artıb

Yer kürəsinin fırlanma sürəti gözlənilmədən artıb

Icma.az, Bizimyol portalına istinadən məlumat verir.

Alimlər Yer kürəsinin fırlanma sürətinin gözlənilmədən artdığını və tarixdəki ən qısa günün bir neçə həftə ərzində baş verə biləcəyini açıqlayıblar.

Bizimyol.info xəbər verir ki, Londondakı Universitet Kollecindən (University College London) astrofizik Qraham Consun (Graham Jones) sözlərinə görə, bu yay Yer öz oxu ətrafında normaldan daha sürətli fırlanacaq və bu hal üç müxtəlif tarixdə müşahidə olunacaq: 9 iyul, 22 iyul və 5 avqust. Həmin günlərdə zaman müvafiq olaraq 1,30; 1,38 və 1,51 millisaniyə qısala bilər.

Alimlər bildirirlər ki, bu dəyişiklik millisanəlik olsa da, peyk sistemləri, GPS dəqiqliyi və vaxtın ölçülməsi kimi sahələrdə ciddi təsirlərə yol aça bilər.

Moskva Dövlət Universitetindən alim Leonid Zotov isə mövcud vəziyyətlə bağlı: “Heç kim bu cür bir dəyişiklik gözləmirdi. Bu sürət artımının səbəbi hələlik izah edilə bilmir”, - deyə bildirib.

Normalda Yer kürəsi öz fırlanmasını 24 saata – yəni 86.400 saniyəyə tamamlayır. Lakin bu müddət zaman-zaman zəlzələlər, okean axınları, atmosfer dəyişiklikləri kimi təbii amillər səbəbindən millisanəlik səviyyədə dəyişə bilir.

Alimlər bu cür kiçik dəyişiklikləri son dərəcə dəqiq olan atom saatları vasitəsilə ölçürlər. 2020-ci ildən bəri Yer kürəsinin əvvəlkindən daha sürətli fırlandığı müşahidə olunub. Məsələn, 19 iyul 2020-ci ildə bir gün 1,47 millisaniyə, 9 iyul 2021-ci ildə isə yenidən eyni miqdarda qısalıb. 30 iyun 2022-ci ildə isə 1,59 millisaniyəlik rekord dərəcədə qısalmış bir gün qeydə alınıb. 2023-cü ildə isə cüzi bir yavaşlama müşahidə olunub.

Lakin 2024-cü il ardıcıl qırılan rekordlarla bərabər, indiyə qədər qeydə alınmış ən qısa günlərin ili kimi tarixə düşüb. Belə ki, 5 iyul 2024-cü ildə Yer kürəsi öz fırlanmasını 1,66 millisaniyə daha tez başa vuraraq tarixin ən qısa günü olub.

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, bu tip dəyişikliklər yalnız astronomik sahələrlə məhdudlaşmır. GPS sistemləri, mobil rabitə şəbəkələri və maliyyə əməliyyatları millisanəlik dəqiqlik tələb etdiyindən, bu kiçik fərqlər ciddi texnoloji problemlərə səbəb ola bilər.

Hazırda dünyada zamanın ölçülməsi üçün Eşgüdümlü Universal Zaman (UTC) istifadə olunur. Adətən Yer kürəsi yavaşladıqda "artıq saniyə" əlavə edilir. Lakin alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, Yer bu sürətlə fırlandıqda tarixdə ilk dəfə olaraq "mənfi artıq saniyə" əlavə olunması gündəmə gələ bilər.

Hələlik Yer kürəsinin niyə bu qədər sürətlə fırlandığı tam olaraq aydın deyil. Ayın orbit hərəkəti, Yer kürəsinin nüvəsi, okean axınları və külək sistemləri kimi müxtəlif faktorlar təhlil olunur. Ancaq mövcud atmosfer və okean modelləri bu sürət artımını izah etməkdə çətinlik çəkir.

Leonid Zotov məsələni belə yekunlaşdırıb: “Gec-tez Yer kürəsi yenidən yavaşlayacaq. Amma hələlik, tam sürətlə fırlanmağa davam edir”.

Qadir, Bizimyol.info

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:136
embedMənbə:https://www.bizimyol.info
archiveBu xəbər 03 İyul 2025 08:20 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see321

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see306

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see293

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see287

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see286

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see273

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see255

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see252

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see249

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see245

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see243

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see240

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see236

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see229

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see228

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see227

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see214

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see203

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see201

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see187
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri