Icma.az
close
up
RU
Yer kürəsinin fırlanma sürəti gözlənilmədən artıb

Yer kürəsinin fırlanma sürəti gözlənilmədən artıb

Icma.az, Bizimyol portalına istinadən məlumat verir.

Alimlər Yer kürəsinin fırlanma sürətinin gözlənilmədən artdığını və tarixdəki ən qısa günün bir neçə həftə ərzində baş verə biləcəyini açıqlayıblar.

Bizimyol.info xəbər verir ki, Londondakı Universitet Kollecindən (University College London) astrofizik Qraham Consun (Graham Jones) sözlərinə görə, bu yay Yer öz oxu ətrafında normaldan daha sürətli fırlanacaq və bu hal üç müxtəlif tarixdə müşahidə olunacaq: 9 iyul, 22 iyul və 5 avqust. Həmin günlərdə zaman müvafiq olaraq 1,30; 1,38 və 1,51 millisaniyə qısala bilər.

Alimlər bildirirlər ki, bu dəyişiklik millisanəlik olsa da, peyk sistemləri, GPS dəqiqliyi və vaxtın ölçülməsi kimi sahələrdə ciddi təsirlərə yol aça bilər.

Moskva Dövlət Universitetindən alim Leonid Zotov isə mövcud vəziyyətlə bağlı: “Heç kim bu cür bir dəyişiklik gözləmirdi. Bu sürət artımının səbəbi hələlik izah edilə bilmir”, - deyə bildirib.

Normalda Yer kürəsi öz fırlanmasını 24 saata – yəni 86.400 saniyəyə tamamlayır. Lakin bu müddət zaman-zaman zəlzələlər, okean axınları, atmosfer dəyişiklikləri kimi təbii amillər səbəbindən millisanəlik səviyyədə dəyişə bilir.

Alimlər bu cür kiçik dəyişiklikləri son dərəcə dəqiq olan atom saatları vasitəsilə ölçürlər. 2020-ci ildən bəri Yer kürəsinin əvvəlkindən daha sürətli fırlandığı müşahidə olunub. Məsələn, 19 iyul 2020-ci ildə bir gün 1,47 millisaniyə, 9 iyul 2021-ci ildə isə yenidən eyni miqdarda qısalıb. 30 iyun 2022-ci ildə isə 1,59 millisaniyəlik rekord dərəcədə qısalmış bir gün qeydə alınıb. 2023-cü ildə isə cüzi bir yavaşlama müşahidə olunub.

Lakin 2024-cü il ardıcıl qırılan rekordlarla bərabər, indiyə qədər qeydə alınmış ən qısa günlərin ili kimi tarixə düşüb. Belə ki, 5 iyul 2024-cü ildə Yer kürəsi öz fırlanmasını 1,66 millisaniyə daha tez başa vuraraq tarixin ən qısa günü olub.

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, bu tip dəyişikliklər yalnız astronomik sahələrlə məhdudlaşmır. GPS sistemləri, mobil rabitə şəbəkələri və maliyyə əməliyyatları millisanəlik dəqiqlik tələb etdiyindən, bu kiçik fərqlər ciddi texnoloji problemlərə səbəb ola bilər.

Hazırda dünyada zamanın ölçülməsi üçün Eşgüdümlü Universal Zaman (UTC) istifadə olunur. Adətən Yer kürəsi yavaşladıqda "artıq saniyə" əlavə edilir. Lakin alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, Yer bu sürətlə fırlandıqda tarixdə ilk dəfə olaraq "mənfi artıq saniyə" əlavə olunması gündəmə gələ bilər.

Hələlik Yer kürəsinin niyə bu qədər sürətlə fırlandığı tam olaraq aydın deyil. Ayın orbit hərəkəti, Yer kürəsinin nüvəsi, okean axınları və külək sistemləri kimi müxtəlif faktorlar təhlil olunur. Ancaq mövcud atmosfer və okean modelləri bu sürət artımını izah etməkdə çətinlik çəkir.

Leonid Zotov məsələni belə yekunlaşdırıb: “Gec-tez Yer kürəsi yenidən yavaşlayacaq. Amma hələlik, tam sürətlə fırlanmağa davam edir”.

Qadir, Bizimyol.info

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:152
embedMənbə:https://www.bizimyol.info
archiveBu xəbər 03 İyul 2025 08:20 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see367

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see349

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see317

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see308

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see299

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see291

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see280

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see270

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see262

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see250

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see248

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see237

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see236

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see236

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see233

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see233

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see223

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see222

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see210

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see206
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri