Zəngəzur dəhlizi mühafizəkarlarla islahatçıları üz üzə qoyub ŞƏRH

Sədrəddin Soltan: “İran Cənubi Qafqazdan qovula bilməz”

3+3 formatı da regional inkişaf və təhlükəsizlik üçün çox önəmli məsələdir

İranın sabiq xarici işlər naziri Məhəmməd Cavad Zərif də Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında açılması planlaşdırılan yolun region üçün yeni fürsətlər yaradacağını bildirib. Onun fikrincə, bu dəhliz təkcə iqtisadi baxımdan deyil, həm də siyasi və strateji cəhətdən bölgədə əməkdaşlığın gücləndirilməsi üçün əhəmiyyətli rol oynaya bilər.

Zərif həmçinin Azərbaycan, Türkiyə, İran, Rusiya, Ermənistan və Gürcüstanın iştirak etdiyi 3+3 formatının da Cənubi Qafqazda sabitlik və inkişaf baxımından mühüm platforma olduğunu vurğulayıb. Onun bu mövqeyi İran daxilində islahatçı düşərgənin regional əməkdaşlıq və açıq kommunikasiyaların tərəfdarı olduğunu bir daha göstərir.

Orta Doğu Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, siyasi şərhçi Sədrəddin Soltan mövzu ilə bağlı Sherg.az-a açıqlama verib:

"Məhəmməd Cavad Zərif İranın rəsmi dövlət adamı olmasa da ziddiyətli və mübahisəli şəxsdir. O, islahatçı xəttin nümayəndəsidir. Bu xəttin nümayəndəsi olduğuna görə də onu Məsud Pezeşkiyan hakimiyyətindən tez uzaqlaşdırdılar. 

Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı İran hakimiyyətinin iki münasibəti var. Bunun biri mühafizəkarların yaxud SEPAH-ın mövqeyidir, digəri isə islahatçıların, siyasi qüvvələrin, hökumətin mövqeyidir. Məsud Pezeşkiyan ümumxalq səs verməsi yolu ilə seçilən prezidentdir. O, Zəngəzur yolu ilə bağlı mühafizəkar xətt nümayəndələri kimi iddialı danışmır, ona qarşı çıxmır. O bu yolun açılmasının tərəfdarıdır. Sadəcə olaraq yolun tikintisində və Ermənistanın ərazi bütövlüyü ilə bağlı məsələlərdə İran hakimiyyətinin narahatlığını ifadə edir. 

Məhəmməd Zərif islahatçı xətt nümayəndəsi olduğundan o da hökumət başıçısı Pezeşkiyanın Zəngəzur yolu ilə bağlı irəli sürdüyü ideyanı dəstəkləyir. Mühafizəkar xətt, Xamneyinin və SEPAH-ın ətrafında olan qüvvələr hesab edir ki, Zəngəzur yolu çəkilsə, Tehran hakimiyyəti Cənubi Qafqazdan qovulacaq. Bu çox yalnış və əsassız iddialardır. İran hakimiyyətinin Cənubi Qafqazdan qovulmasından söhbət getmir". 

Siyasi şərhçi qeyd edib ki, İran Cənubi Qafqazdan qovula bilməz: 

"İranda 30 milyondan çox Azərbaycan türkü var. Onların Azərbaycan Respublikası ilə əlaqələri mövcud olacaq, yaxud İranda Ermənilər var və o ermənilərlə Ermənistan arasında əlaqələr var. 

Azərbaycan və Türkiyənin irəli sürdüyü 3+3 formatı da regional inkişaf və təhlükəsizlik üçün çox önəmli məsələdir. Bu məsələdə Zəngəzur yolu əlaqələrin, əməkdaşlığın inkişafına təkan verə bilər. Gələcəkdə Azərbaycan ərazisindən keçməklə Rusiyadan Ermənistana dəmir yolu çəkiləcək, yaxud da İran Azərbaycan ərazisindən keçən kommunikasiya xəttlərindən yararlana bilər".

Müsahibimiz Gürcüstanın əvvəllər Rusiya ilə münasibətlərini əsas gətirərək 3+3 formatında əməkdaşlığa laqeyid yanaşdığını bildirib:

"Lakin Gürcüstanın son zamanlar Rusiya ilə əlaqləri normallaşdırmaq istəməsi onun da gələcəkdə bu formatda aktiv iştirakçılardan olacağını istisna etmir.

3+3 formatı İranın Cənubi Qafqaz ölkələri-Türkiyə və Rusiya ilə bölgədə ortaq layihələr həyata keçirməsi məsələsinə də müsbət təsir göstərə bilər".