Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

Zəngin bilgi toplusu: Diplomatik siyasi ensiklopediya

Zəngin bilgi toplusu: Diplomatik siyasi ensiklopediya

525.az portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Sabir MƏMMƏDLİ
Bakı Dövlət Universitetinin professoru, siyasi elmlər doktoru

Ümumi həcmi 2800 səhifədən artıq olan və 5 cilddə təqdim edilən "Diplomatik-siyasi ensiklopediya" tanınmış elm xadimi, görkəmli ziyalımız, Bakı Dövlət Universitetinin professoru, 1962-ci ildən bu günümüzədək elmi-ictimai fəaliyyətlə məşğul olan, müxtəlif illərdə respublikamızda ali inzibati, diplomatik, elmi-pedaqoji və ictimai vəzifələrdə fədakarcasına çalışan Ağalar Abbasbəylinin qələmindən çıxıb. Bu fundamental əsərin ərsəyə gəlməsi böyük elmi və ictimai hadisədir, çünki bu kimi elmi-tədqiqat xarakterli araşdırma ölkəmizdə ilk dəfədir ki, aparılır və elmi ictimaiyyətə təqdim olunur. Elmi fəaliyyəti ərzində 45-dən çox monoqrafiyanın və bütövlükdə 550-dən artıq elmi əsərin müəllifi olan professor Ağalar Abbasbəylinin geniş analitik, sistemli, müxtəlif elm sahələrini əhatə edən dərin bilik və təcrübi bacarığı hazırkı ensiklopediyanın hazırlanmasında özünü yüksək səviyyədə göstərib.

Azərbaycan elminə layiqli töhfə olan bu dərin məzmunlu, maraqlı faktlarla zəngin olan əsərin mahiyyətini və əhəmiyyətini bir neçə istiqamət üzrə təhlil etmək olar: siyasi, diplomatik, tarixi, politoloji, beynəlxalq münasibətlər, dünya iqtisadiyyatı, beynəlxalq jurnalistika, regionşünaslıq, beynəlxalq hüquq və digər. Bu sahələr üzrə çalışan və ixtisaslaşan mütəxəssislər üçün hazırkı ensiklopediya əhəmiyyətli faktlarla və dərin fikirlərlə zəngindir.

Əsərin böyük üstünlüyü onun elmi mahiyyətində olduğu qədər publisistik və həm də, mənbəşünaslıq xarakterindədir. Diqqətəlayiqdir ki, müəllif, bu tipli ənənəvi əsərlərə xas olan quru terminoloji izahatdan yan keçərək siyasi və diplomatik fəaliyyətə aid olan tarixi və nəzəri material təqdim edir. Diplomatik və siyasi terminlərin təqdimatı hər bir gənc mütəxəssis və gələcək araşdırmaçılar üçün gözəl etiket məktəbidir. Bu mənada ensiklopediya bir sıra sahələr üzrə tədris vəsaitlərinin və dərsliklərin davamı kimi çıxış edir.

Ensiklopediyanın əhəmiyyətli cəhətlərindən biri Azərbaycan diplomatiyasının, milli tariximizin dərinliyinə nəzər salmaqdadır. Ağqoyunlu dövlətinin xarici siyasəti, Səfəvi dövlətinin beynəlxalq əlaqələri, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin dünya birliyinə qovuşmasına yönəlmiş fəaliyyət, ilk demokratik respublikamızın dövlət xadimləri, Paris sülh konfransının təşkili haqqında bölmələr, müasir dövrdə ölkəmiz tərəfindən bağlanmış beynəlxalq müqavilələr, imzalanmış konvensiyalar oxucular üçün cəlbedici şəkildə izah edilib. M.Ə.Rəsulzadə, Ə.Topçubaşov, F.Xoyski, M.Hacınski, S.Mehmandarov və ADR-in digər dövlət xadimləri həqqında ətraflı məlumat verilmiş və bu tipli informasiya böyük elmi sayğı və milli düşüncə əsasında təqdim olunub. Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, bu kimi mövzular geniş formada dərin məzmunlu materiallar əsasında verilir. Burada həm də bu sahə üzrə çalışan tədqiqatçıların əsərləri qeyd edilir, alimlərin əməyi vurğulanır və gələcək təhlillərə yol açılır. Azərbaycan milli elitasının formalaşması mövzusu öz tədqiqatçısını gözləməkdədir. Əsərin elmi əhəmiyyəti həm də bu kimi yeni mövzuların gündəmə gətirməsindədir. Bu baxımdan sərhəd məsələlərini, tarixi Dərbənd problemini araşdırmaq çox vacib və əhəmiyyətlidir.

Azərbaycan ictimaiyyətinin və araşdırmaçıların davamlı olaraq maraq dairəsində olan tarixi sənədlər, o cümlədən Gülüstan və Türkmənçay sülh müqavilələri, 1921-ci il Qars sazişi, onların maddələri ardıcıllıqla oxuculara çatdırılır, tarixi problemlər və milli vəzifələr vurğulanır.

Əsərdə çox sayda yeni, indiyədək elmi dövriyyədə olmayan faktlar təqdim olunur. Bu sırada İkinci Dünya müharibəsi dövründə ABŞ prezidenti F.Ruzveltin ölkəsinin təhlükəsizliyini gücləndirmək məqsədilə bütün yapon əsilli ABŞ vətəndaşlarının həbs edilməsi haqqında əmr verməsini və yaxud 1941-1945-ci illərdə Almaniyaya aparılmış sadə vətəndaşların statistikasını və digər çoxsaylı faktları göstərmək olar.

Təqdim edilən əsərə diqqət yetirdikdə aydın olur ki, əslində hər bir terminin mahiyyətində, onun real həyatda istifadə edilməsində, onun davamında böyük elmi araşdırma, geniş məzmun dayanır. Şübhəsizdir ki, bu anlayışların araşdırılması, gündəmə gətirilməsi, onların izahı böyük əmək və vaxt tələb edir. "Afidevit", "Akklamasiya", "Klaka", "Konkordat", "Polemologiya" və çox sayda terminlərin məzmunu və mahiyyəti kifayət qədər maraqlıdır.

Professor Ağalar Abbasbəylinin fundamental əsəri həqiqi mənada milli düşüncəyə söykənir və milli ruhda yazılıb. Qarabağ hadisələri, bu münaqişənin tarixi kökləri, erməni faşizminin formalaşması, xalqımızın başına gətirilən müsibətlər ensiklopediyanın səhifələrində hərtərəfli və açıq şəkildə göstərilir. Qeyd etmək lazımdır ki, müəllif həm də hadisələrin psixoloji atmosferini verib, yeri gələndə iştirakçıların dili ilə təqdim edilib. Bu mənada əsər soyuq informasiya mənbəyindən kənara çıxaraq canlı, lazım gəldikdə emosional məlumat bazası kimi çıxış edir. Oxucu olaraq, bəzən bir çox tarixi mətnlərə qayıdaraq yenidən oxumağa maraq göstərirsən və dəqiqləşdirmələr aparırsan. Burada Xocalı soyqırım hadisəsinin ermənilər tərəfindən törədilməsinin xarici mətbuatda əks olunması, bu soyqırımın hansı dövlətlər, ABŞ ştatları tərəfindən tanınması ardıcıllıqla təqdim edilib. Müəllif Ermənistanın Azərbaycana qarşı törətdiyi vəhşiliklərə diqqəti cəlb edərkən, ensiklopediyanın digər bölməsində beynəlxalq humanitar hüquq, konfliktlər dövründə mədəni dəyərlərin qorunması haqqında 1954-cü il konvensiyasının mətnini təqdim edir, bütövlükdə "münaqişə" anlayışının mahiyyətini və buna dair dünya tarixindən nümünələr ortaya qoyur.

Milli yanaşma özünü həm də tarixi və müasir türk dövlətləri haqqında bilgilərdə göstərir. Tarixi axarda mövcud olan qüdrətli türk imperiyaları, dövlətləri, onların mövcud olduğu tarix ardıcıllıqla istifadəçilərə təqdim edilir. Nəzərə almaq lazımdır ki, hətta sadə formada Sakit Okean sahillərindən tutmuş Atlantik okeanın sahillərinədək (Şimali Afrika, Avropanın qurtaracağı - Pireney yarımadası daxil olmaqla) olan ərazilərdə tarixən mövcud olmuş çox sayda türk dövlətlərinin ərazilərinin və varlıq illərinin dəqiqləşdirilməsi böyük əmək və vaxt tələb edir. Hazırkı müstəqil türk cümhuriyyətlərinin və xarici ölkələrin tərkibində olan türk muxtar qurumlarının tarixinə dair məlumatlar da həmçinin.

Elmi-metodiki xarakterinə uyğun olaraq "Diplomatik-siyasi ensiklopediya" öz səhifələrində beynəlxalq təşkilatlara və onların fəaliyyət istiqamətlərinə böyük yer ayırır. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, onun müxtəlif qurumları, beynəlxalq münasibətləri tənzimləyən digər ümumdünya birlikləri, onların fəaliyyət dairəsinə aid olan funksiyalar hazırkı ensiklopediyada yetərincə işıqlandırılıb. YUNESKO, ATƏT, Avropa İttifaqı, Avropa Şurası və onların fəaliyyət sahəsinə daxil olan siyasi, diplomatik anlayışlar və həmçinin beynəlxalq sazişlərin, konvensiyaların, bəyannamələrin, Paktların mahiyyətindən doğan terminlər bu sahə üzrə ixtisaslaşan şəxslər üçün əvəzolunmaz mənbədir.

Böyük elmi informasiya tutumu olan ensiklopediyada dünya iqtisadiyyatı, beynəlxalq bank sistemi, maliyyə qurumları, ölkələr arasında qarşılıqlı yardım, bütövlükdə beynəlxalq inteqrasiya prosesi yetərincə əhatə olunub və oxuculara təqdim edilir. Qloballaşan dünyada beynəlxalq informasiya mübadiləsi prosesi, dünya media şirkətləri, "Röyters", "Assoşeyted Press", "Frans-Press", "Döyçe Press Agentur" və digər informasiya qurumlarının əhatə etdiyi fəaliyyət istiqamətləri və onlardan doğan terminoloji sistem müəllif tərəfindən gündəmə gətirilir və lazımınca izah edilir. Peyk kommunikasiya sistemi, İntelsat və digər qurumlar haqqında məlumatlar böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu mənada hazırkı ensiklopediya beynəlxalq jurnalistika üzrə ixtisaslaşan gələcək mütəxəssislər üçün əsaslı tədris vəsaitidir.

Professor Ağalar Abbasbəylinin hazırladığı ensiklopediyanın əhəmiyyətli bir hissəsi də politoloji nəzəriyyələrə, ideoloji axınlara, dövlət idarəetmə sisteminə dair dünya təcrübəsindən, elmi araşdırmalardan doğan anlayışlara və terminlərə həsr edilib. "Nasional kommunistlər", "siyasi romantizm", "siyasi utopiya" və digər anlayışlar hazırkı elmi əsərin müasir səslənməsini labüd edir. Çünki onlar hazırkı siyasət aləmi ilə, siyasi təşkilatların, partiyaların fəaliyyəti ilə birbaşa bağlıdır. Fəlsəfi-ideoloji cərəyanların, "Buddizm akademiyası" kimi dini mərkəzlərin, müxtəlif nəzəri-politoloji baxışların mahiyyəti fikir adamlarının diqqətini özünəcəlb edir.

Böyük elmi fədakarlıq, əzmkarlıq, dərin bilik və analitik təhlil nəticəsində ərsəyə gətirilən və ölkənin elmi ictimaiyyətinə təqdim edilən "Diplomatik-siyasi ensiklopediya" beynəlxalq münasibətlər, dünya iqtisadiyyatı, dimlomatik xidmət, beynəlxalq jurnalistika, siyasi nəzəriyyələr, beynəlxalq hüquq, olkə tarixi, türk dünyası və digər sahələr üzrə ixtisaslaşan mütəxəssislər üçün əvəzolunmaz mənbədir.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:331
embedMənbə:https://525.az
archiveBu xəbər 24 Aprel 2025 15:01 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see417

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see340

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see316

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see311

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see293

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see289

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see285

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see270

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see270

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see260

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see244

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see228

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see224

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see203

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see202

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see192

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see183

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see177

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see175

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri