10 gün ərzində 3 sammit İlham Əliyevin uğurlu siyasəti Azərbaycanı qlobal oyunçuya çevirir

Prezident İlham Əliyevin yürütdüyü xarici siyasi kurs Azərbaycanı sürətlə qlobal oyunçular sırasına daxil etməkdədir. Bunu şərtləndirən ciddi əsaslar var və həmin əsasları son 10 günün 3 zirvə görüşünə nəzər salmaqla açıq görmək olar. 1.Avropa Siyasi Birliyinin Kopenhagen zirvə görüşü, 2.Türk Dövlətləri Təşkilatının Qəbələ sammiti, 3.Müstəqil Dövlətlər Birliyinin Düşənbə toplantısı.
Əslində, son illər dünya dövlətlərinin cəbhələşməsi fonunda ciddi dəyişikliklər baş verdiyindən və faktiki, sərhədlər silindiyindən bir ölkənin bir neçə təşkilatda təmsilçiliyi adi haldır. Ancaq burada əsas məsələ heç də çox sayda təşkilatın üzvü olmaq deyil, həmin təşkilata öz resurslarını təqdim etmək və nüfuzlu söz sahibinə çevrilməkdir. Azərbaycan dövləti aparıcı beynəlxalq strukturlarla əməkdaşlığı məhz bu meyarlar üzərindən qurur və konkret uğurlara imza atır.
“Avropa Siyasi Birliyi” və Azərbaycan
Artıq nəinki “Qoca qitə”, ümumilikdə, dünya miqyasında özündən söz etdirən “Avropa Siyasi Birliyi” bu gün dünyanın aparıcı ölkələrinin liderlərini bir araya toplayan platforma kimi tanınmaqdadır. Doğrudur, təşkilat müstəvisində müzakirə olunan məsələlər sonda hansısa qətnaməyə, yaxud bəyanata bağlanmır, ancaq hər bir halda birlik çərçivəsində planetin ən vacib məsələləri ətrafında gedən diskussiyalar beynəlxalq proseslərin axarını müəyyənləşdirməkdə əhəmiyyətli rol oynayır.
 

Qitə ölkələri arasında siyasi əlaqələndirmə formatı kimi tanınan “Avropa Siyasi Birliyi”nin məqsədi ümumi maraq doğuran mövzularla bağlı dialoqu və əməkdaşlığı inkişaf etdirmək, Avropa məkanının təhlükəsizliyini, sabitliyini və rifahını gücləndirməkdir. Prezident İlham Əliyevin bu xarakterli müzakirələrə dəvət edilməsi birmənalı şəkildə, Azərbaycanın sözünə və təşəbbüslərinə Qərb tribunalarında verilən dəyərdən irəli gəlir.

İkinci tərəfdən, “Avropa Siyasi Birliyi”nin Azərbaycan liderinin də indiyə kimi qatıldığı zirvə görüşlərində ölkəmizin regional sülh və enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı təşəbbüslərinə ciddi siyasi dəstək, süni şəkildə yaradılan ideoloji-təbliğati fonun dağıdılması tendensiyaları özünü açıq nümayiş etdirir. Sonuncu Kopenhagen sammitindən də ortaya çıxan budur ki, Qərb Azərbaycanın regional güc və Cənubi Qafqazda davamlı sülhün qarantı statusunu qəbul edir.
Bu faktor isə uzun illər Avropa ölkələri və ABŞ-də formalaşan neqativ stereotiplərin aradan qaldırılmasını şərtləndirir. Ən nəhayət, Prezident İlham Əliyevin mütəmadi şəkildə “Avropa Siyasi Birliyi” formatında görüşlərə dəvət alması Azərbaycan həqiqətlərinin qlobal arenaya çatdırılması, eləcə də, Ermənistan və onu dəstəkləyən dövlətlərin ideoloji-siyasi və hərbi şantajlarının iflasa uğradılmasında özünəməxsus rol oynayır.
Türk Dünyasinin birliyinə doğru
“Bu gün Türk Dövlətləri Təşkilatı, sadəcə, əməkdaşlıq platforması deyil, ciddi geosiyasi mərkəzlərdən biri kimi formalaşır. Təşkilatımızın beynəlxalq səviyyədə nüfuzunun artması məmnunluq doğurur”. -  İlham Əliyev,  Azərbaycan Respublikasının Prezidenti  
Hələ ötən ilin fevralında, növbəti dəfə xalqın böyük əksəriyyətinin dəstəyi ilə dövlət başçısı vəzifəsinə seçilən Prezident İlham Əliyev andiçmə mərasimində səsləndirdiyi bu gün hər kəsin dilində əzbər olan “Bizim başqa ailəmiz yoxdur, bizim ailəmiz türk dünyasıdır” tezisi hazırda türk ölkələrinin birlik və əməkdaşlıq istiqamətində atdıqları prinsipial addımlarla real məzmun almağa başlayır. Sevindirici hal isə odur ki, türk dövlətlərinin institusional qurumlar yaratmasının flaqmanı rolunda məhz Azərbaycan çıxış edir. Prezidentin Türk Dövlətləri Təşkilatının sonuncu Qəbələ zirvəsindən verdiyi mesajlar artıq dünyada türkün gücünü ifadə edəcək güclü təşkilatın formalaşma ərəfəsində olduğunu göstərir.
Qlobal düzənin ciddi şəkildə pozulması, mövcud sülh və təhlükəsizlik institutlarının yaşadığı böhran, ikili standartlar ənənəvi təşkilatların himayəsi altında beynəlxalq problemləri, müharibə və münaqişələri qəti şəkildə həll etməyin mümkün olmayacağından xəbər verir. Üstəlik, qlobal nizamsızlıq vaxtaşırı türk dövlətlərinin də maraqlarına təhdidlər yaradır, dost və tərəfdaş ölkələrin daxili siyasətində xoşagəlməz izlər buraxır. Azərbaycanın üzləşdiyi 30 illik işğal bu tezisə ən real sübutdur.
 

Məhz bu kontekstdən Qəbələ sammiti zamanı Prezident İlham Əliyevin gələn il ölkəmizdə TDT üzvlərinin birgə hərbi təlimlərinin təşkili təşəbbüsü aktual səciyyə daşıyır və zamanla ayaqlaşır.

Bir sözlə, yeni geosiyasi reallıqlar TDT-nin strukturlaşmasını və hərbi komponentlərlə zənginləşməsini qaçılmaz zərurətə çevirir. Qəbələ zirvəsinin spesifik cəhətlərindən biri də o oldu ki, buradan verilən bəyanatlarla dünya ictimaiyyəti türk ölkələrinin həm iqtisadi, həm ideoloji, həm də mədəni sferada nə qədər mobil, nə qədər güclü olduğunu gördü. Formalaşan yeni baxış isə TDT-nin 12-ci zirvə görüşünün ən vacib uğuru sayıla bilər.
“MDB+” formatına keçid və Rusiyasayağı “perezaqruzka”
Azərbaycan Prezidentinin MDB dövlət başçıları şurasının Düşənbə sammitində iştirakını da ölkəmizin nüfuzu və diplomatik gücünün təsdiqi şəklində dəyərləndirmək olar. İlk növbədə, ona görə ki, rəsmi Bakı post-sovet məkanı üzrə əməkdaşlığa əsla barmaqarası yanaşmır və iqtisadi-ticari əlaqələrin dərinləşdirilməsinə dəstək verir. İkincisi, Azərbaycan MDB çərçivəsində bütün tədbirlərdə fəal iştirakdan, bu tədbirlərin bir qisminə ev sahibliyi etməkdən yanadır.
Şübhəsiz, Düşənbə sammiti zamanı “MDB+” formatının təsis olunması keçmiş sovet respublikaları arasında mövcud əməkdaşlıq potensialının daha operativ üzə çıxarılmasına, prioritet hədəflərin müəyyənləşdirilməsi üzrə effektiv qərarların qəbuluna gətirib çıxaracaq. Təbii ki, əməkdaşlığı qarşılıqlı maraq və səmimi notlar əsasında həyata keçirmək üçün üzv ölkələr arasında da etibarlı münasibətlər, inam və bərabərhüquqlu yanaşma vacib şərtdir.
Azərbaycan və Ermənistan arasında yekun sülhün imzalanmasına mane olan qüvvələrin aktivləşməsi fonunda tam inteqrativ və səmimi əməkdaşlıqdan danışmaq hələ tez olsa da, Düşənbədə Rusiya prezidenti Vladimir Putinin Prezident İlham Əliyevlə görüşdə verdiyi mesajlar, AZAL-a məxsus təyyarənin qəzaya uğraması səbəblərinə baxışı, kompensasiya və vəzifəli şəxslərin hüquqi məsuliyyəti barədə açıqlamaları Bakı-Moskva münasibətlərində, sözün əsl mənasında, “perezaqruzka”nın baş verdiyini söyləmək olar.
 

Beləliklə, Azərbaycan tərəfinin prinsipial mövqeyi, qlobal səviyyədə nüfuzu və siyasi gücü dünya liderlərindən sayılan Rusiyanın konstruktiv addımlar atması və Bakıya “barış əli” uzatmasının bir nömrəli səbəbi kimi dəyərləndirilməlidir.

10 gün ərzində 3 sammit, 3 zəfər
Prezidentin köməkçisi Hikmət Hacıyev də “X” sosial şəbəkəsində yazır:
“Prezident İlham Əliyevin 10 gün ərzində üç sammitdə iştirakı Azərbaycanın çoxşaxəli və çoxregional xarici siyasətinin təzahürüdür. 1-2 oktyabr - Avropa Siyasi Birliyinin sammiti, Kopenhagen. Aİ və digər tərəfdaşlarla görüşlər və müzakirələr; 6-7 oktyabr - Qəbələdə Türk Dövlətləri Təşkilatının sammiti. Türk dünyasının həmrəyliyi və birliyi; 9-10 oktyabr - Düşənbədə MDB Sammiti”.
Şübhəsiz, cəmi 10 gün ərzində Prezident İlham Əliyevin iştirak etdiyi tədbirlər Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzu və diplomatik fəaliyyətinin sübutudur. Qlobal sülh və təhlükəsizlik məsələlərinə dair baxışlar, əməkdaşlıq təşəbbüsləri də göstərir ki, rəsmi Bakı indiki mərhələdə ilk olaraq barışı və sülhü təşviq edir, həmçinin, iqtisadi müstəvidə mövcud potensialdan tam istifadə etməyi zəruri sayır.
Beləliklə, avqustun 8-dən – Vaşinqton səfərindən başlayaraq son 3 sammit də daxil olmaqla Prezidentin ortaya qoyduğu təşəbbüs və təkliflərin ciddi rəğbət qazandığını, rəsmi Bakının geniş coğrafiyanı əhatə edən əməkdaşlıq formuluna qlobal dəstəyin xeyli artdığını göz önünə gətirərək bunu söyləmək olar: Azərbaycan qlobal düzəndəki yeri və rolunu tam dəqiqləşdirir, beynəlxalq məsələlərlə bağlı siyasətində milli maraqlara söykənən “yol xəritəsi”nə istinad edir. Bu faktor isə yeni uğurlar üçün başlanğıcdır.  
Əlibala Məhərrəmzadə, Milli Məclisin deputatı