Azərbaycanı qlobal güclər arasında uğurlu balanslaşdırıcı aktora çevirir POLİTOLOQ DANIŞDI

“Xızı–Abşeron” Külək Elektrik Stansiyasının bu günlərdə-2026-cı ilin yanvarında rəsmi istismara verilməsi Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyi və regional geosiyasi mövqeyi baxımından çox mühüm bir dönüş nöqtəsini təşkil edir. 240 MVt gücündəki bu stansiya, Qafqazın ən böyük külək elektrik layihəsi olaraq, illik təxminən 900–907 milyon kVt/saat təmiz enerji istehsal edərək 300 mindən artıq ailənin tələbatını qarşılayır, 220 milyon kubmetrə yaxın təbii qaza qənaət yaradır və ildə 400 min tondan çox CO₂ emissiyasının qarşısını alır". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında politoloq Tural İsmayılov deyib.
Onun sözlərinə görə, bu layihə Azərbaycanın uzun illər əsasən karbohidrogen resurslarına bağlı enerji sistemini şaxələndirmək istiqamətində atdığı ən böyük addımlardan biridir: "Daxili enerji təhlükəsizliyini gücləndirməklə yanaşı, qazın “içəridə qalması” effektini artıraraq ixrac potensialını yüksəldir və qlobal enerji qiymətləri dalğalanmalarına qarşı ölkəni daha dayanıqlı edir. Eyni zamanda, 2030-cu ilə qədər bərpaolunan mənbələrin payını 30%-ə çatdırmaq hədəfinə doğru əsaslı bir addım atılır – Masdar-ın 230 MVt-lıq günəş stansiyasından sonra bu, ikinci böyük “yaşıl” pilot layihədir. Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda 157 QVt-a yaxın külək potensialının mövcudluğu nəzərə alınsa, “Xızı–Abşeron” gələcək dəniz külək layihələri üçün texniki baza və institusional təcrübə yaradır. Səudiyyə Ərəbistanının nəhəng enerji korporasiyası ACWA Power tərəfindən həyata keçirilən bu layihə – təxminən 340–486 milyon dollar investisiya ilə – Azərbaycanın beynəlxalq investorlar üçün cəlbediciliyini və etibarlılığını bir daha təsdiqləyir. “Build-Own-Operate” modeli, uzunmüddətli enerji alqı-satqı müqaviləsi və beynəlxalq maliyyə institutlarının (EBRD, OPEC Fund və s.) iştirakı ölkənin hüquqi və investisiya mühitinin yetkinliyini qlobal miqyasda nümayiş etdirir. Səudiyyə ilə əməkdaşlıq OPEC+ formatından sonra enerji sahəsində yeni səviyyəyə yüksəlir və “yaşıl diplomatiya”nın parlaq nümunəsinə çevrilir. Bu, BƏƏ (Masdar), Böyük Britaniya (bp), Avstraliya (Fortescue) kimi ölkələrlə paralel tərəfdaşlıqlarla birlikdə Azərbaycanı qlobal güclər arasında uğurlu balanslaşdırıcı aktora çevirir.
Geosiyasi baxımdan isə bu stansiya Azərbaycanı artıq təkcə qaz ixracatçısı kimi deyil, həm də yaşıl enerji keçidində regional liderə çevirir. Qara dəniz üzərindən Avropaya planlaşdırılan yaşıl enerji kabeli (1–1.3 QVt potensial ixrac), Yaşıl Enerji Dəhlizi və digər layihələr fonunda “Xızı–Abşeron” Azərbaycanı Avropa İttifaqı üçün strateji “yaşıl qapı” statusuna daha da yaxınlaşdırır. Rusiya asılılığından çıxmağa çalışan Avropaya alternativ təklif edərək regionda yeni enerji-siyasi müttəfiqlik konfiqurasiyası formalaşdırır.
Nəticədə, bu stansiya sadəcə bir enerji obyekti deyil – Azərbaycanın neft-qaz erasından çıxaraq həm ənənəvi, həm də bərpaolunan enerji üzrə etibarlı qlobal təchizatçıya çevrilməsinin simvoludur. Prezident İlham Əliyevin açılış mərasimində qeyd etdiyi kimi, bu, “ilk layihədir, amma sonuncu olmayacaq”. Azərbaycan bu gün enerji təhlükəsizliyini möhkəmləndirməklə yanaşı, regional və qlobal geosiyasi masada öz çəkisini və prestijini əhəmiyyətli dərəcədə artırır – bu, gələcək onilliklər üçün strateji və davamlı uğurdur".