100 illik qaz ehtiyatı və yaşıl gələcək Azərbaycan dünyaya örnəkdir

Xəzər regionunun ən mötəbər strateji platforması sayılan Bakı Enerji Həftəsi qlobal enerji liderlərini və aparıcı korporasiyaları bir araya gətirən nüfuzlu beynəlxalq brendə çevrilmişdir. Dövlət başçılarının xüsusi diqqət mərkəzində olan bu irimiqyaslı tədbir qlobal enerji dialoqunun istiqamətləndirilməsində və yeni tərəfdaşlıq formatlarının qurulmasında həlledici rol oynayır. 

Modern.az xatırladır ki, bu gün növbəti dəfə qapılarını açan Bakı Enerji Həftəsi çərçivəsində "Caspian Oil and Gas", "Caspian Power" sərgiləri və Bakı Enerji Forumu kimi mühüm platformalar işə başlayıb. Tədbir həm ənənəvi karbohidrogen layihələrinin gələcəyini, həm də dövrün ən aktual çağırışı olan qlobal "yaşıl keçid" və bərpaolunan enerji texnologiyalarını diqqət mərkəzinə gətirir. Dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn rəsmi nümayəndə heyətlərinin və investorların iştirakı Azərbaycanın qlobal enerji təhlükəsizliyinin təminatçısı kimi strateji mövqeyini növbəti dəfə təsdiqləyir. Üç gün davam edəcək bu platforma, təkcə regionun deyil, bütövlükdə Avrasiyanın yeni enerji xəritəsinin və rəqəmsal innovasiyalarının müzakirə olunduğu əsas beyin mərkəzi statusundadır.

Bu kontekstdə son 30 ilin geosiyasi və iqtisadi mənzərəsinə nəzər saldıqda, Azərbaycan Respublikasının keçdiyi inkişaf yolu müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində unikal bir uğur hekayəsi və örnək model kimi çıxış edir. Eyni regional, ərazi və iqtisadi problemlərdən, xüsusilə münaqişələrdən və postsovet keçid dövrünün çətinliklərindən əziyyət çəkən ölkələr üçün Azərbaycanın təcrübəsi bir dövlətin daxili və xarici resursları necə düzgün idarə edə biləcəyinin əyani sübutudur.

Dünya iqtisadiyyatında tez-tez rast gəlinən “resurs lənəti” fenomenini alt-üst edən Azərbaycan nümayiş etdirdi ki, təbii sərvətlərdən düzgün, uzaqgörən və strateji şəkildə istifadə edildikdə onlar ölkə üçün böyük üstünlüklərə yol aça bilər. Ölkənin sosial, iqtisadi, hərbi və xarici siyasət sahələrində qazandığı uğurlar məhz bu resursların insan kapitalına və dövlət qüdrətinə çevrilməsinin nəticəsidir. Karbohidrogen gəlirlərinin şəffaf idarə olunması ordunun modernləşdirilməsinə, sosial rifahın yüksəldilməsinə və müstəqil xarici siyasət xəttinin formalaşmasına fundamental zəmin yaratmışdır.

Azərbaycanın enerji potensialı təkcə mövcud nailiyyətlərlə məhdudlaşmır, həm də gələcəyə doğru dinamik şəkildə şaxələnir. Hazırda ölkənin enerji sektorunda yeni bir səhifə açan “Azəri-Çıraq-Dərinsulu Günəşli” (Deep Gas) layihəsi əlavə qaz hasilatı baxımından strateji əhəmiyyət kəsb edir. Hesablamalar göstərir ki, Azərbaycanın mövcud zəngin qaz ehtiyatları ən azı növbəti 100 il ərzində həm daxili tələbatı tam ödəməyə, həm də beynəlxalq tərəfdaşlarımızın enerji təhlükəsizliyini təmin etməyə kifayət edəcək qədər rəqabətqabiliyyətlidir.
Bununla belə, zəngin neft-qaz resurslarına sahib olmasına baxmayaraq, Azərbaycan qlobal iqlim çağırışlarına və "yaşıl keçid" strategiyasına xüsusi sadiqlik nümayiş etdirir. Ölkəmizin bərpaolunan enerji mənbələrinə (BEM) yatırdığı irihəcmli sərmayələr bu uzaqgörən siyasətin bariz nümunəsidir.

Müəyyən olunmuş yol xəritəsinə əsasən: 2027-ci ilin sonunadək günəş və külək enerjisi üzrə ümumi istehsal gücümüzün 2 giqavata çatdırılması, 2032-ci ilin sonunadək isə bu göstəricinin şaxələndirilmiş layihələr hesabına 8 giqavat təşkil etməsi hədəflənir.

Bu rəqəmlər Azərbaycanın təbii qazı ixrac edərək daxili istehlakda yaşıl enerjiyə keçid etmək strategiyasının əsas sütunlarıdır.

Azərbaycanın qlobal enerji təhlükəsizliyinə verdiyi töhfələr Trans-Anadolu (TANAP) və Trans-Adriatik (TAP) qaz kəmərləri kimi meqa layihələrin timsalında beynəlxalq arenada yüksək qiymətləndirilir. Cənub Qaz Dəhlizinin uğurlu fəaliyyəti nəticəsində Azərbaycan qazı hazırda 16 ölkəyə ixrac olunur və bu coğrafiya ilbəil genişlənməkdə davam edir.

Eyni zamanda, ölkəmiz təkcə mənbə ölkə deyil, həm də mühüm qlobal logistik qovşaqdır. Xəzər dənizinin şərq sahillərində yerləşən Mərkəzi Asiya ölkələri üçün Azərbaycanın təqdim etdiyi zəngin tranzit imkanları, regional ticarətin və enerji resurslarının Qərb bazarlarına təhlükəsiz daşınmasında əvəzedilməz "Şərq-Qərb" koridoruna çevrilmişdir.

Nəticə etibarilə, Azərbaycan son 30 ildə həyata keçirdiyi müdrik daxili və xarici siyasət sayəsində regional gücdən qlobal enerji təhlükəsizliyinin əsas təminatçılarından birinə çevrilmiş, iqtisadi müstəqilliyini tam təmin edərək gələcək əsrin yaşıl və rəqəmsal iqtisadiyyatının təməllərini atmışdır.