24 saat açıq dünya: İstirahət etməyi niyə unuduruq? KÖŞƏ

Bir vaxtlar gün batanda həyat da yavaşlayırdı. Mağazalar bağlanır, telefonlar susur, insanlar ailələri ilə vaxt keçirir, gecə isə həqiqətən istirahət etmək üçün idi. Bu gün isə gecə ilə gündüz arasındakı sərhəd demək olar ki, itib.

Artıq dünyanın böyük hissəsi 24 saat fəaliyyət göstərir. Gecənin üçündə alış-veriş etmək, səhərə qədər film izləmək, istənilən vaxt iş məktubu göndərmək, sosial şəbəkələrdə saatlarla vaxt keçirmək adi hala çevrilib. Texnologiya bizə böyük rahatlıq gətirsə də, əvəzində bizdən ən vacib nemətlərdən birini – istirahət etməyi aldı.

Maraqlıdır ki, müasir insan əvvəlki nəsillərlə müqayisədə daha çox rahatlığa malikdir. Məişət texnikası ev işlərini asanlaşdırıb, internet məlumatı saniyələr ərzində əlçatan edib, onlayn xidmətlər vaxtımıza qənaət edir. Bəs niyə bütün bunlara baxmayaraq, insanlar özlərini daha yorğun hiss edirlər?

Bunun səbəblərindən biri odur ki, biz artıq işlə şəxsi həyat arasındakı sərhədi itirmişik. İş vaxtı bitdikdən sonra belə telefonumuza gələn elektron məktubları cavablandırır, mesajları oxuyur, sabahkı iclas haqqında düşünürük. Evə gəlsək də, beynimiz hələ də işdə qalır.

Sosial şəbəkələr də bu yorğunluğu artıran amillərdən biridir. Telefonu cəmi beş dəqiqəlik götürürük, amma bir də baxırıq ki, bir saat keçib. Sonsuz videolar, xəbərlər, paylaşımlar beynimizi fasiləsiz informasiya ilə doldurur. Biz istirahət etdiyimizi düşünürük, amma əslində beynimiz işləməyə davam edir.

Müasir cəmiyyətdə yorğun olmaq sanki uğurun göstəricisinə çevrilib. "Çox işləyirəm", "vaxtım yoxdur", "gündə cəmi dörd saat yatıram" kimi cümlələr bəzən fəxrlə səsləndirilir. Halbuki davamlı yorğunluq nə qəhrəmanlıqdır, nə də uğur əlaməti. Əksinə, bu, bədənin və zehnin köməyə ehtiyacı olduğunun siqnalıdır.

Mütəxəssislər uzun müddət istirahətsiz işləməyin diqqətin zəifləməsinə, qərarvermə qabiliyyətinin azalmasına, emosional gərginliyin artmasına və tükənmişlik sindromuna səbəb ola biləcəyini bildirirlər. İnsan maşın deyil. O, yalnız işləmək üçün yaradılmayıb.

İstirahət isə çoxlarının düşündüyü kimi tənbəllik deyil. Əksinə, keyfiyyətli istirahət insanın məhsuldarlığını artırır, yaradıcılığını gücləndirir və sağlamlığını qoruyur. Bəzən parkda qısa gəzinti, ailə ilə edilən səmimi söhbət, kitab oxumaq və ya sadəcə telefondan uzaq qalmaq saatlarla ekran qarşısında vaxt keçirməkdən daha faydalıdır.

Diqqət çəkən başqa bir məqam isə odur ki, biz boş qalmaqdan qorxmağa başlamışıq. Avtobus gözləyərkən, növbədə dayanarkən, hətta yemək yeyərkən belə telefonumuza baxırıq. Sanki zehnimiz bir dəqiqə belə sakit qala bilmir. Halbuki insan beyninin də nəfəs almağa ehtiyacı var.

Bəlkə də problem işin çoxluğunda deyil, fasilənin azlığındadır. Çünki fasiləsiz çalışan mühərrik də bir gün dayanır. İnsan orqanizmi də fərqli deyil.

Həyat yalnız görüləcək işlərin siyahısından ibarət deyil. Sevdiklərimizlə keçirdiyimiz vaxt, sağlam yuxu, təmiz havada gəzinti, hobbilər və sakitlik də həyatın ayrılmaz hissəsidir. Bunlara sərf olunan vaxt itirilmiş vaxt deyil, əksinə, daha keyfiyyətli yaşamaq üçün qoyulan sərmayədir.

24 saat açıq dünya bizə hər an işləmək, izləmək və əlaqədə olmaq imkanı verib. Amma bəlkə də ən böyük bacarıq hər zaman əlçatan olmaq yox, lazım olan anda dayanmağı bacarmaqdır.

Çünki insan yalnız işləyəndə deyil, dincələndə də yaşayır. Bəzən özümüzə verə biləcəyimiz ən böyük hədiyyə bir neçə saatlıq sakitlik, keyfiyyətli yuxu və vicdan əzabı çəkmədən istirahət etməkdir. Əks halda, bir gün həyatımızı qazanmağa çalışarkən onu yaşamağı unutduğumuzu çox gec anlayacağıq.