ABŞ İsrail ittifaqında çatlar: Qəzzadan Vaşinqtona gərginlik uzanır ŞƏRH

Ötən gün ABŞ-nin paytaxtı Vaşinqtonda İsrail səfirliyində çalışan iki nəfər güllələnərək öldürülüb. Bu barədə ABŞ-nin Daxili təhlükəsizlik katibi Kristi Noem məlumat yayıb.

“Bu gecə Vaşinqtonda Yəhudi Muzeyi yaxınlığında İsrail səfirliyinin iki əməkdaşı öldürülüb”, - deyə Noem qeyd edib. 

İsrail səfirliyinin sözçüsü isə bildirib ki, həlak olan şəxslər yaxın məsafədən güllələnib.

O da qeyd olunub ki, İsrail səfiri atışma baş verən yerdə olmayıb. 

Siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, politoloq Şəbnəm Həsənova Sherg.az-a deyib ki, beynəlxalq gündəliyin gərgin olduğu dönəmdə İsrail səfirliyinin iki əməkdaşının Vaşinqtonda yəhudi muzeyi yaxınlığında güllələnməsindən sonra vəziyyət daha da mənfiyə doğru gedir:

"Diqqəti çəkən iki məqam var. Bunlardan biri silahlı şəxsin qətli törədərkən "Fələstini azad edin" deyə qışqırması, digəri isə hücumun vaxtının seçilməsidir. Belə ki, bu, muzeyin təhlükəsizliyin gücləndirilməsi üçün qrant ayrılmasından bir neçə gün sonra baş verib. 

Terror aktı qarşılıqlı ittihamları da gücləndirib. İsrail terror aktını təhrik kimi dəyərləndirir. Bunu baş naziri Benyamin Netanyahunun da, digər rəsmilərin də ritorikasında görürük. İsrailin xarici işlər naziri Gideon Saarın verdiyi açıqlama xüsusilə diqqət çəkir. O, qətli “antisemitizm və anti-İsrail təhrikini birləşdirən birbaşa xətt kimi” dəyərləndirir. İsrail tərəfi hadisənin bir çox ölkələr və beynəlxalq təşkilatlar, xüsusən də Avropanın liderləri və rəsmiləri tərəfindən həyata keçirildiyini bildirir. Lakin Avropadan da cavab gecikmədi. Belə ki, Fransa Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Kristof Lemoine ittihamı "tamamilə qəzəbli və tamamilə əsassız" adlandırdı. Hətta Fransa hökuməti polis və hərbçilərə yəhudi məkanlarının ətrafında “görünən və çəkindirici” təhlükəsizliyi təmin etmək əmri verib. ABŞ-ın Federal Təhlükəsizlik Bürosunun direktoru Kash Patel hücumu "terror aktı" adlandırdı və qətlin birinci dərəcəli qətl olduğu bildirildi. İsrailli diplomatlar deyirlər ki, terror aktını öncədən görmək olardı. Bu, təbii ki, bütün dünyada İsrail diplomatları arasında şok effekti yaradıb. Onlar demək olar ki, hər gün mümkün hücumlar barədə xəbərdarlıqlar aldıqlarını və bu xəbərdarlıqların sayının durmadan artdığını bildirirlər. İsrailin öz ölkəsini müdafiə etməsi səbəbindən antisemitizmin artdığına dair hər hansı eyhamı rədd edir və müharibəni Həmasın elan etdiyinə görə İsrailin də buna cavab verdiyini bildirir".

Politoloq əlavə edib ki, qarşılıqlı ittihamlar fonunda ABŞ-da və bir çox başqa ölkələrdə İsrailin Qəzzaya davam edən hücumu ilə bağlı gərginlik artıb:

"Fələstin tərəfdarı fəallar hərbi hücumun dözülməz insan dəyəri olduğunu deyənləri qınayırlar.

Bir müddət əvvəl mediada Fransa və Səudiyyə Ərəbistanının BMT-nin dəstəyi ilə iyun ayında beynəlxalq konfrans keçirməyi planlaşdırdığı və konfransda İsrailin bu məsələdə mövqeyinə tamamilə məhəl qoymayan konkret müddətlər və icra mexanizmləri ilə Fələstin dövlətinin yaradılması üçün “yol xəritəsi”nin hazırlanacağı barədə məlumatlar yayılmışdı. Bu ittihamlarda “Zorakılıq əkdiyiniz zaman zorakılıq biçəcəksiniz” fikrinin də az rol oynamadığı görünür. Donald Trampın ilk müddətinin Netanyahuya qarşı əhəmiyyətli jestlərlə yadda qalmışdı. Onun Ağ Evə qayıtması müharibə ilə əlaqədar İsrailin baş nazirinə bir qədər rahatlıq gətirsə də, hər halda bu, İsrail ilə ABŞ arasında “güvən kəsiri” yaradacaq, etibarsız bir addım olaraq dəyərləndiriləcək. Mövcud hadisə ABŞ-İsrail və bir vaxtlar yaxın olan Netanyahu-Tramp ittifaqının kövrəkliyini ortaya qoyur. Baş verən məsələ Netanyahuya Trampın birinci müddətinin onun üçün etibarlı proqnoz olmadığını göstərir. Trampın açıq şəkildə kartları əlində saxladığı və onun daha geniş məqsədləri ilə ziddiyyət təşkil edərsə etibar etmədiyi Netanyahuya sarsılmaz dəstəyi davam etdirməsi çətin görünür".