Icma.az
close
up
RU
AHİK in “susqun putyovkası” Tanınmışlar etiraz edir SORĞU

AHİK in “susqun putyovkası” Tanınmışlar etiraz edir SORĞU

Icma.az, Tribuna saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Son illər müxtəlif sahələrdə çalışan insanların Həmkarlar İttifaqlarının fəaliyyətsizliyindən, üzvlərin hüquqlarını lazımi səviyyədə qoruyub-qorumamasından narazılığı artır. Bu narahatlıq mədəniyyət, elm və ədəbiyyat cameəsində də səsləndirilir. Bu səbəbdən mövzu ilə bağlı tanınmış simaların fikirlərini öyrənməyə çalışdıq.
Bu gün Azərbaycanda həmkarlar ittifaqları işçilərin hüquq və maraqlarını layiqincə qoruyurmu? Üzvü olduğunuz və ya əlaqədə olduğunuz ittifaqın fəaliyyəti sizi qane edirmi?

Məsələ ilə bağlı Tribunainfo.az-a açıqlama verən yazıçı-müəllim Qan Turalı bildirib ki, bir müəllim kimi Azərbaycan Təhsil İşçiləri Azad Həmkarlar Təşkilatının üzvüyəm. Keçən aydan e-ahik.az saytına “putyovka” üçün müraciət etmişəm.

Qan Turalının sözlərinə görə, ancaq bu ayın iyul ayında imtina cavabı gəlib. Özü də bu imtina mənim tətil üçün seçdiyim vaxtdan sonra gəlib. Təsəvvür edirsinizmi? Ümumilikdə, bu seçimin hansı əsaslarla aparıldığı da məlum deyil. Sadəcə, “Təsdiq gözlənilir” cavabı çıxır, ancaq bu cavab gəlmir ki, gəlmir. İmtina cavabı göstərilən tarixdə yer olmadığı ilə əsaslandırılıb. Bəli, bu əsaslı səbəb ola bilər, ancaq bunun üçün insan bir ay gözlədilərmi? Məncə, elə bu faktın özü hər şeyi ifadə edir.

Təhsil eksperti Kamran Əsədov isə Tribunainfo.az-a bildirdi ki, Azərbaycanda həmkarlar ittifaqları, xüsusilə elm, təhsil və mədəniyyət sahəsində fəaliyyət göstərən qurumlar uzun illərdir hüquqi çərçivədə mövcud olsa da, onların faktiki rolu ciddi şəkildə zəifləmiş, işçilərin hüquqlarını qorumaq və maraqlarını müdafiə etmək funksiyası formal xarakter daşımağa başlamışdır:

“Bu vəziyyət təkcə əmək münasibətlərinin pozulması ilə nəticələnmir, eyni zamanda işçi–dövlət münasibətlərində sosial balansın pozulmasına səbəb olur. Əmək Məcəlləsinin 10-cu maddəsində qeyd olunur ki, işçilər həmkarlar ittifaqları vasitəsilə əmək, sosial və iqtisadi hüquqlarını qorumaq hüququna malikdirlər. Lakin bu hüququn reallıqda işləməsi üçün nə mexanizmlər fəaliyyət göstərir, nə də dövlət səviyyəsində bu sistemin canlandırılması üçün hər hansı strateji addım atılır.

Elm və təhsil sektorunda çalışan minlərlə müəllim, tədqiqatçı, metodist və digər əməkdaş bu gün həmkarlar ittifaqlarına formal üzvdür. Onlar hər ay maaşlarından üzvlük haqqı ödəyirlər, lakin bu ödənişlərin müqabilində hansı müdafiə, hansı hüquqi yardım və ya sosial dəstək alacaqları barədə dəqiq məlumata malik deyillər. 2023-cü ilin Hesablama Palatasının audit hesabatlarında bir neçə ali məktəbdə həmkarlar ittifaqının büdcə xərclərində şəffaflıq probleminin olduğu qeyd olunub. İttifaqa ayrılan vəsaitlərin əhəmiyyətli hissəsinin tədbirlərə və təşkilati xərclərə yönəldiyi, lakin işçilərin hüquqlarının müdafiəsi ilə bağlı fəaliyyətlərin minimal olduğu bildirilib. Bu da ictimai etimadın getdikcə zəifləməsinə səbəb olub.

Dünya təcrübəsi tamamilə fərqlidir. Məsələn, Skandinaviya ölkələrində – xüsusilə İsveç və Finlandiyada – müəllimlərin həmkarlar ittifaqları həm əməkhaqqı siyasətinə, həm dərs yükünün optimallaşdırılmasına, həm də peşəkar inkişaf imkanlarının genişləndirilməsinə dair hökumətlə kollektiv danışıqlarda əsas tərəf kimi çıxış edir. Fransada SNUipp və ya Almaniyada GEW kimi qurumlar müəllimlərin hüquqları pozulduqda kütləvi aksiyalar keçirir, dövlətlə sosial müqavilələr imzalayır və təhsil siyasətinə real təsir göstərirlər. Bu ölkələrdə həmkarlar ittifaqları yalnız tədbir və bayram təşkil edən qurumlar deyil, real sosial dəyişikliklərin təşəbbüskarlarıdır.

Azərbaycanda isə həmkarlar ittifaqları əsasən passiv fəaliyyət göstərir. Müəllimlərin haqsız sertifikatlaşdırma nəticələri, qeyri-şəffaf qiymətləndirmə, əmək müqavilələrinin birtərəfli ləğvi, əlavə dərs yükü və aşağı əməkhaqqı kimi problemlərində bu ittifaqlar nə mövqe bildirir, nə də hüquqi müdafiə təmin edirlər. Elm və Təhsil Nazirliyi isə bu prosesi izləyən və ya yönləndirən tərəf kimi çıxış etmir. Nazirlik həmkarlar ittifaqları ilə əməkdaşlıq çərçivəsində işçilərin maarifləndirilməsi, hüquqi müdafiə, sosial dəstək və etiraz mexanizmlərinin qurulması istiqamətində heç bir fəaliyyət göstərmir. Təhsil sistemində minlərlə işçinin hüquqlarının pozulmasına baxmayaraq, bu istiqamətdə nə hesabat, nə strateji plan, nə də proqnoz təqdim olunub.

Bəzi müsbət hallar var. İllik istirahət biletlərinin güzəştli verilməsi, yubiley tədbirlərində simvolik mükafatlandırma, qadınlar günündə cüzi hədiyyələr təqdim edilməsi və ya təqaüdə çıxan işçilərə təltif sənədlərinin verilməsi sosial psixoloji baxımdan müsbət təəssürat yaradır. Lakin bu tədbirlər həmkarlar ittifaqının mahiyyətini təşkil edən hüquq mübarizəsinin yerini verə bilməz. Əgər bir müəllim haqsız yerə aşağı nəticə ilə sertifikatlaşdırmadan keçə bilmirsə, ya da universitet əməkdaşı qeyri-şəffaf qərarla işdən çıxarılırsa, həmin müəllimin və ya əməkdaşın hüququnu qoruyacaq ilk və əsas struktur həmkarlar ittifaqı olmalıdır. Bugünkü reallıqda isə bu struktur ya həmin qərarı verən rəhbərliyin yanında dayanır, ya da sadəcə susur.

Nəticədə bu strukturun cəmiyyət və işçi qarşısındakı etibarı minimuma enib. Nə dəyişəcək sualının cavabı odur ki, əgər həmkarlar ittifaqları passiv müşahidəçi mövqeyindən çıxıb, əmək bazarının real oyunçusuna çevrilməsə, onların nüfuzu daha da azalacaq və işçilərin sosial müdafiəsizliyi dərinləşəcək. Nə dəyişməlidir? Həmkarlar ittifaqları struktur olaraq yenidən qurulmalı, onların fəaliyyət prinsipləri və hesabatlılıq mexanizmləri qanunvericiliklə aydın şəkildə müəyyən olunmalıdır. İşçilərin şikayət və təkliflərini qəbul edən müstəqil komissiyalar yaradılmalı, ictimaiyyətlə açıq ünsiyyət təmin olunmalı, hər ilin sonunda fəaliyyəti ilə bağlı hesabat ictimaiyyətə təqdim olunmalıdır.

Elm və Təhsil Nazirliyi isə həmkarlar ittifaqlarının fəaliyyəti ilə bağlı məsuliyyətdən kənarda qala bilməz. Əksinə, bu strukturların güclənməsi, şəffaflaşması və fəallaşması üçün təşəbbüskar rol oynamalı, ictimai nəzarəti təşviq etməlidir. Əks halda, təhsil işçiləri üçün həmkarlar ittifaqı anlayışı tədricən mənasını itirəcək və bu sistem kağız üzərində formal struktura çevriləcək. İnsanların hüququnu qoruyan yox, sadəcə təqvimdə tədbir keçirən qurumlar isə gələcəyin deyil, keçmişin mirasıdır”.

Dəniz Pənahova

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:207
embedMənbə:https://tribunainfo.az
archiveBu xəbər 23 İyul 2025 14:12 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see373

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see335

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see293

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see269

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see266

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see257

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see246

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see239

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see238

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see225

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see219

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see217

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see214

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see211

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see210

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see206

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see206

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see200

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see199

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see182
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri