Icma.az
close
up
RU
Ali məktəblərdə niyə aşpazlıq ixtisası yoxdur? MÜNASİBƏT BİLDİRİLDİ

Ali məktəblərdə niyə aşpazlıq ixtisası yoxdur? MÜNASİBƏT BİLDİRİLDİ

Icma.az, Sia Az portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

“Azərbaycan Respublikasının Təhsil haqqında Qanununda göstərilir ki, təhsil sistemi ümumi, orta ixtisas, ali və əlavə təhsil pillələrindən ibarətdir və bu pillələrin hər biri əmək bazarına uyğun mütəxəssislərin hazırlanmasını təmin etməlidir. Həmin qanunun 13-cü maddəsində ali təhsilin məqsədi “elmi-nəzəri və ya elmi-pedaqoji hazırlığa malik mütəxəssislərin hazırlanması” kimi müəyyən edilib. Bu hüquqi baza açıq şəkildə göstərir ki, ali məktəblərin funksiyası təməl bilik, tədqiqat və nəzəri hazırlıqla bağlıdır və aşpazlıq kimi sırf peşə yönümlü ixtisaslar bu çərçivəyə uyğun gəlmir”. Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov deyib.

Kamran Əsədov sözlərinə belə davam edib: “Dövlət Statistika Komitəsinin 2023-cü il üzrə hesabatına əsasən, Azərbaycanda qida və içki sektorunda fəaliyyət göstərən subyektlərin 78%-i mikro və kiçik müəssisələrdir. Bu müəssisələr üçün əsas ehtiyac praktiki bacarığa malik aşpaz və texniki işçilərdir. Lakin ali məktəblər bu tələbi deyil, daha çox sistemli düşünə bilən, tədqiqat qabiliyyəti olan kadrların hazırlanmasını qarşısına məqsəd qoyur. Hazırda ölkədə 30-a yaxın peşə təhsil müəssisəsində aşpazlıq ixtisası mövcuddur və bu tədris proqramları əsasən praktiki bacarıq və texnologiya bilikləri üzərində qurulub.

Dünya təcrübəsinə baxdıqda, məsələn, Almaniyada aşpazlıq “dualist sistem” adlanan peşə təhsil modeli çərçivəsində həyata keçirilir. Bu modeldə tələbə həm məktəbdə təhsil alır, həm də real müəssisədə praktika keçir. Ali məktəblərdə isə yalnız qida texnologiyaları, ictimai iaşənin idarə olunması və qida təhlükəsizliyi sahəsində akademik yönümlü proqramlar mövcuddur. Fransada məşhur “Le Cordon Bleu” məktəbi belə peşə məktəbi statusundadır, universitet deyil. Yəni heç bir qabaqcıl ölkədə aşpazlıq birbaşa ali təhsil ixtisası kimi təqdim edilmir.

Müsbət tərəfi odur ki, bu sahədə ali təhsil verilsə, nəzəri bazası güclü olan, texnologiya ilə qidanın biokimyası arasında əlaqəni anlayan mütəxəssislər ortaya çıxa bilər. Bu, elmi yanaşma tələb edən yüksək səviyyəli restoranlar və ya sağlam qidalanma ilə bağlı tədqiqat mərkəzlərində faydalı ola bilər. Ancaq bu model yalnız geniş laboratoriya bazasına, təcrübə imkanlarına və elmi-pedaqoji potensiala malik təhsil müəssisələrində reallaşa bilər ki, hazırda ölkədə bu imkan yoxdur. Ən əsası, bu cür kadrlar üçün əmək bazarında real tələb və uyğun maaş da yoxdur.

Mənfi tərəflər isə daha çoxdur. Birincisi, ali təhsilin mahiyyətinin deformasiyası baş verir. İkincisi, ali məktəbi bitirmiş bir gəncin əmək bazarına uyğun maaş və iş gözləntiləri yüksək olur. Ancaq restoranlar və ya iaşə müəssisələri hələ də aşağı əmək haqqı verir, bu isə ali təhsilli bir şəxs üçün həm psixoloji, həm də sosial narazılıq doğurur. Bu, işsizlik və peşə üzrə işləməmə hallarını artırır. Üçüncüsü, ali məktəblərin maddi-texniki bazası bu sahəyə uyğun deyil. Mətbəx, sanitar şərait, texniki avadanlıq, təcrübə laboratoriyası, real praktika bazası olmadan ali səviyyədə aşpaz hazırlamaq yalnız kağız üzərində mümkün görünür.

Əgər bu məsələ ilə bağlı islahat etmək niyyəti varsa, mövcud peşə təhsili müəssisələrinin gücləndirilməsi, modul sisteminin tətbiqi, işəgötürənlərlə əməkdaşlıq, aşpazlıq üzrə beynəlxalq sertifikatların (məsələn, City&Guilds və ya WorldSkills) tanınması və tətbiqi daha effektiv yoldur. Digər tərəfdən, ali təhsil almaq istəyən və kulinariya sahəsində işləmək istəyən gənclər üçün “gastronomiya menecmenti”, “qida sənayesi texnologiyaları” və “turizm üzrə iaşə idarəçiliyi” kimi ixtisasların inkişaf etdirilməsi daha məqsədəuyğundur.

Yekunda, ali məktəblərdə aşpazlıq ixtisasının yaradılması hazırkı hüquqi, iqtisadi və akademik kontekstdə nə məqsədəuyğundur, nə də davamlı inkişaf perspektivinə malikdir. Azərbaycan üçün vacib olan ali məktəblərlə peşə təhsili arasında funksional sərhədi qoruyub saxlamaq, lakin hər iki sistemi əmək bazarının real tələblərinə uyğunlaşdırmaqdır. Aşpaz ali təhsilli deyil, peşəkar olmalıdır. Amma bu peşəkarlığı təmin edən sistemli, dayanıqlı və təcrübəyə əsaslanan bir peşə təhsili sisteminə ehtiyac var. Bunu ali məktəb yox, müasir tələblərə cavab verən peşə məktəbləri həyata keçirməlidir”.

Ayşən Vəli

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:313
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 14 May 2025 11:29 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see401

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see379

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see358

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see344

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see340

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see318

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see301

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see232

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see226

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see225

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see221

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see220

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see215

Dərmanlar da icbari tibbi sığortaya daxil edilir Kimlər faydalanacaq?

20 Noyabr 2026 22:21see210

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see204

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see204

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see201

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see201

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see201

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see200
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri