Icma.az
close
up
RU
Ali məktəblərdə niyə aşpazlıq ixtisası yoxdur? MÜNASİBƏT BİLDİRİLDİ

Ali məktəblərdə niyə aşpazlıq ixtisası yoxdur? MÜNASİBƏT BİLDİRİLDİ

Icma.az, Sia Az portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

“Azərbaycan Respublikasının Təhsil haqqında Qanununda göstərilir ki, təhsil sistemi ümumi, orta ixtisas, ali və əlavə təhsil pillələrindən ibarətdir və bu pillələrin hər biri əmək bazarına uyğun mütəxəssislərin hazırlanmasını təmin etməlidir. Həmin qanunun 13-cü maddəsində ali təhsilin məqsədi “elmi-nəzəri və ya elmi-pedaqoji hazırlığa malik mütəxəssislərin hazırlanması” kimi müəyyən edilib. Bu hüquqi baza açıq şəkildə göstərir ki, ali məktəblərin funksiyası təməl bilik, tədqiqat və nəzəri hazırlıqla bağlıdır və aşpazlıq kimi sırf peşə yönümlü ixtisaslar bu çərçivəyə uyğun gəlmir”. Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov deyib.

Kamran Əsədov sözlərinə belə davam edib: “Dövlət Statistika Komitəsinin 2023-cü il üzrə hesabatına əsasən, Azərbaycanda qida və içki sektorunda fəaliyyət göstərən subyektlərin 78%-i mikro və kiçik müəssisələrdir. Bu müəssisələr üçün əsas ehtiyac praktiki bacarığa malik aşpaz və texniki işçilərdir. Lakin ali məktəblər bu tələbi deyil, daha çox sistemli düşünə bilən, tədqiqat qabiliyyəti olan kadrların hazırlanmasını qarşısına məqsəd qoyur. Hazırda ölkədə 30-a yaxın peşə təhsil müəssisəsində aşpazlıq ixtisası mövcuddur və bu tədris proqramları əsasən praktiki bacarıq və texnologiya bilikləri üzərində qurulub.

Dünya təcrübəsinə baxdıqda, məsələn, Almaniyada aşpazlıq “dualist sistem” adlanan peşə təhsil modeli çərçivəsində həyata keçirilir. Bu modeldə tələbə həm məktəbdə təhsil alır, həm də real müəssisədə praktika keçir. Ali məktəblərdə isə yalnız qida texnologiyaları, ictimai iaşənin idarə olunması və qida təhlükəsizliyi sahəsində akademik yönümlü proqramlar mövcuddur. Fransada məşhur “Le Cordon Bleu” məktəbi belə peşə məktəbi statusundadır, universitet deyil. Yəni heç bir qabaqcıl ölkədə aşpazlıq birbaşa ali təhsil ixtisası kimi təqdim edilmir.

Müsbət tərəfi odur ki, bu sahədə ali təhsil verilsə, nəzəri bazası güclü olan, texnologiya ilə qidanın biokimyası arasında əlaqəni anlayan mütəxəssislər ortaya çıxa bilər. Bu, elmi yanaşma tələb edən yüksək səviyyəli restoranlar və ya sağlam qidalanma ilə bağlı tədqiqat mərkəzlərində faydalı ola bilər. Ancaq bu model yalnız geniş laboratoriya bazasına, təcrübə imkanlarına və elmi-pedaqoji potensiala malik təhsil müəssisələrində reallaşa bilər ki, hazırda ölkədə bu imkan yoxdur. Ən əsası, bu cür kadrlar üçün əmək bazarında real tələb və uyğun maaş da yoxdur.

Mənfi tərəflər isə daha çoxdur. Birincisi, ali təhsilin mahiyyətinin deformasiyası baş verir. İkincisi, ali məktəbi bitirmiş bir gəncin əmək bazarına uyğun maaş və iş gözləntiləri yüksək olur. Ancaq restoranlar və ya iaşə müəssisələri hələ də aşağı əmək haqqı verir, bu isə ali təhsilli bir şəxs üçün həm psixoloji, həm də sosial narazılıq doğurur. Bu, işsizlik və peşə üzrə işləməmə hallarını artırır. Üçüncüsü, ali məktəblərin maddi-texniki bazası bu sahəyə uyğun deyil. Mətbəx, sanitar şərait, texniki avadanlıq, təcrübə laboratoriyası, real praktika bazası olmadan ali səviyyədə aşpaz hazırlamaq yalnız kağız üzərində mümkün görünür.

Əgər bu məsələ ilə bağlı islahat etmək niyyəti varsa, mövcud peşə təhsili müəssisələrinin gücləndirilməsi, modul sisteminin tətbiqi, işəgötürənlərlə əməkdaşlıq, aşpazlıq üzrə beynəlxalq sertifikatların (məsələn, City&Guilds və ya WorldSkills) tanınması və tətbiqi daha effektiv yoldur. Digər tərəfdən, ali təhsil almaq istəyən və kulinariya sahəsində işləmək istəyən gənclər üçün “gastronomiya menecmenti”, “qida sənayesi texnologiyaları” və “turizm üzrə iaşə idarəçiliyi” kimi ixtisasların inkişaf etdirilməsi daha məqsədəuyğundur.

Yekunda, ali məktəblərdə aşpazlıq ixtisasının yaradılması hazırkı hüquqi, iqtisadi və akademik kontekstdə nə məqsədəuyğundur, nə də davamlı inkişaf perspektivinə malikdir. Azərbaycan üçün vacib olan ali məktəblərlə peşə təhsili arasında funksional sərhədi qoruyub saxlamaq, lakin hər iki sistemi əmək bazarının real tələblərinə uyğunlaşdırmaqdır. Aşpaz ali təhsilli deyil, peşəkar olmalıdır. Amma bu peşəkarlığı təmin edən sistemli, dayanıqlı və təcrübəyə əsaslanan bir peşə təhsili sisteminə ehtiyac var. Bunu ali məktəb yox, müasir tələblərə cavab verən peşə məktəbləri həyata keçirməlidir”.

Ayşən Vəli

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:308
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 14 May 2025 11:29 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see379

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see352

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see340

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see300

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see284

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see266

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see254

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see253

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see250

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see246

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see234

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see233

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see233

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see223

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see220

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see218

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see201

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see200

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see198

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see194
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri