Astrofiziklər Yer kürəsinin necə məhv olacağını aydınlaşdırıblar...

...Mats Esseldürsün rəhbərlik etdiyi alimlər Yer kürəsinin genişlənən Günəş tərəfindən udulacağı ilə bağlı məşhur nəzəriyyəyə şübhə ilə yanaşıblar.

Göstərildiyi kimi, bu, təxminən 5 milyard il ərzində baş verə biləcək hadisələrə aiddir.

Günəş nüvəsindəki hidrogen ehtiyatlarını tükəndirdikdə, iki mərhələdə böyük genişlənmədən keçəcək. Əvvəlcə ulduz qırmızı nəhəngə çevriləcək, sonra isə heliumunu yandırdıqdan sonra sözdə asimptotik nəhəng budaq mərhələsinə keçəcək. Bu proseslər Günəş sistemindəki şəraiti kökündən dəyişdirəcək.

Günəş genişləndikcə artan cazibə qüvvəsi tədricən Yer kürəsini ulduza doğru çəkəcək.

Bu gün oxşar mexanizm Ayın təsiri səbəbindən planetimizdə qabarma-çəkilmələrə səbəb olur. Okeanlara yayılan qabarma-çəkilmə enerjisi Yer kürəsinin fırlanmasını yavaşladır və Ayı tədricən planetimizdən uzaqlaşdırır.

Günəş ölçüsü əhəmiyyətli dərəcədə genişləndikdə, ulduzun içərisində güclü qabarma-çəkilmə dalğaları yaranacaq. Onların yayılması Yer kürəsinin ulduzun genişlənən qabığına çəkilməsinə kömək edəcək. Lakin, eyni zamanda, Günəş güclü ulduz küləkləri səbəbindən kütləsinin əhəmiyyətli bir hissəsini itirməyə başlayacaq. Bu da öz növbəsində Yer kürəsini daha uzaq orbitə itələyəcək.

...Yer kürəsinin taleyi bu iki proses arasındakı incə tarazlıqdan asılıdır, - deyə əsəri "Astronomy & Astrophysics" jurnalında dərc olunmuş aparıcı müəllif Esseldjurs izah edib.

...Əgər qabarma-çəkilmə qarşılıqlı təsirləri üstünlük təşkil edərsə, Yer Günəş tərəfindən udulacaq. Əgər ulduzdan kütlə itkisi üstünlük təşkil edərsə, planetimiz genişlənən Günəşin radiusunu aşan bir orbitə girə bilər, - deyə Belçikadakı Leuven Universitetindən olan bir astrofizik ScienceAlert-ə istinadən bildirib.

Günəşin təkamülü zamanı nə qədər kütlə itirə biləcəyini təxmin etmək üçün tədqiqatçılar, xüsusən də Günəşin özünəməxsus "köhnə qohumu" adlandırılan yaxınlıqdakı L2 Puppis ulduzunu araşdırıblar.

...Qabarma-çəkilmə fizikasının daha yaxşı başa düşülməsi və kütlə itkisinin ən dəqiq müasir təxminləri, mövcud biliklərə görə, Yer kürəsinin əvvəlki proqnozların əksinə olaraq Günəşdən uzaqlaşa biləcəyini göstərir, - deyə Mathis bildirib. Yeni hesablamalara görə, Mars da oxşar aqibətdən qaça bilər, lakin Merkuri və Venera qaçılmaz olaraq ulduzun genişlənən qabığı tərəfindən udulacaq.

Əli Babayev