Astronomlar 18 illik bir sirri həll etməyə yaxınlaşırlar…

...Astronomlar Süd Yolu qalaktikamızdakı ən qəribə yüksək enerjili obyektlərdən birinin sirrini həll etməyə yaxındırlar. Yerüstü VERITAS teleskopundan istifadə edərək, alimlər 18 il əvvəl kəşf edilmiş sirli qamma şüası mənbəyi olan HESS J1857+026-nı yenidən araşdırdılar.

Yeni məlumatlar bizi bu şüalanmanın mənbəyini anlamağa daha da yaxınlaşdırdı.

SİA-nın məlumatına görə, Daily Galaxy xəbər verir ki, tədqiqat preprint server arXiv-də dərc edilib.

2008-ci ildə astronomlar çox yüksək enerjili qamma şüalarının mənbəyi olan HESS J1857+026-nı kəşf etdilər. Lakin bu cür obyektlər hələ də zəif başa düşülür. Bu cür mənbələrin çoxu kvazarlar (supermassiv qara dəliklər tərəfindən yaradılan parlaq obyektlər) və ya neytron ulduz qoşaları (ölü nəhəng ulduzun sıx nüvəsi) ilə əlaqəli olsa da, bu qamma şüası mənbəyi digərlərindən fərqlidir.

PSR J1856+0245 pulsarının (neytron ulduzu növü) yaxınlığında yerləşməsinə baxmayaraq, astronomlar HESS J1857+026-nın bu obyektlə əlaqəli olub-olmadığını dəqiq müəyyən edə bilməyiblər.

Təxminən 20 ildir ki, astronomlar sirli qamma şüalanmasının pulsarla əlaqəli olub-olmadığını və ya tamamilə fərqli bir mənbəyə malik olduğunu müəyyən etməyə çalışırlar.

100 GeV-dən 30 TeV-dən çox enerjiyə malik qamma şüalarını aşkar etmək üçün hazırlanmış VERITAS teleskopundan istifadə edərək, astronomlar HESS J1857+026-nın yeni bir tədqiqatını apardılar.

Məlum oldu ki, şüalanmanın ən güclü mərkəzi yaxınlıqdakı pulsarın yerindən kənarda yerləşir.

Bu məkan dəyişikliyi uzun müddətdir davam edən bir fərziyyəni təsdiqləyir: qamma şüalanması birbaşa pulsarın özündən deyil, pulsarın maqnit sahəsi tərəfindən üfürülən yüksək enerjili hissəciklər buludu olan pulsar külək dumanlığından qaynaqlana bilər.

Astronomlar həmçinin şüalanma profilində şimal komponentini də kəşf etdilər.

Bu struktur yalnız 1 TeV-dən yuxarı enerjilərdə görünür və iki şeydən birini göstərə bilər: ya bu bölgədə ikinci, ayrı bir qamma-şüa mənbəyi mövcuddur, ya da HESS J1857+026-nın emissiya bölgəsi əvvəllər düşünüləndən daha böyük və daha mürəkkəbdir.

Bu, yenə də mümkün pulsar külək dumanlığı ssenarisinə işarə edir, lakin bu ssenari modellərin adətən proqnozlaşdırdığından daha geniş və yavaş inkişaf edir.

Əldə edilən irəliləyişlərə baxmayaraq, tədqiqat HESS J1857+026-nın əsl təbiəti ilə bağlı mübahisəni həll etmir. Pulsar külək dumanlığı hipotezi aparıcı olaraq qalsa da, kosmosda tamamilə yeni bir qamma-şüa mənbələri sinfi mövcud ola bilər.

Kosmosdan gələn sirli şüalanma: Astronomlar 18 yaşlı bir sirri həll etməyə yaxınlaşırlar..?

Nazlı Almuradova