“Avropa Trampa sərt cavab verir: Qrenlandiya qalmaqalı münasibətləri gərginləşdirir“ BBC

"ABŞ prezidenti Donald Trampın Qrenlandiya ilə bağlı iddiaları Avropada səbir kasasını daşırıb..."

Donald Tramp ABŞ-ın "milli təhlükəsizliyi" əsas gətirərək Qrenlandiyanın Vaşinqtonun nəzarətinə keçməli olduğunu bildirib və Avropa liderlərinin ciddi müqavimət göstərməyəcəyini iddia edib.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "bbc.com" nəşri yazıb.

Qrenlandiya təzyiqi və Avropanın "qırmızı xətləri"

Nəşr yazır ki, buna rəğmən, Avropa paytaxtlarında mövqe tam fərqlidir: məsələ Davosda keçirilən Dünya İqtisadi Forumunda birbaşa Trampın qarşısında qaldırılıb. Danimarkaya məxsus, lakin muxtar statusa malik olan Qrenlandiya həm Avropa İttifaqı, həm də NATO üçün həssas mövzudur. 

Trampın Kopenhagenə dəstək verən ölkələrə qarşı "Qrenlandiya rüsumları" ilə hədələməsi Avropada açıq şantaj kimi qəbul olunub. Almaniya və Fransanın maliyyə nazirləri bunu "qəbuledilməz təzyiq" adlandıraraq, "Biz şantaja boyun əyməyəcəyik" mesajı veriblər.

"Yumşaq diplomatiya" dövrünün sonu

Avropada getdikcə daha çox düşünülür ki, Trampa qarşı indiyədək seçilən yumşaq yanaşma artıq işləmir. Brüssel bir tərəfdən Arktikada təhlükəsizlik məsələsində ABŞ-la əməkdaşlığa hazır olduğunu bildirir, digər tərəfdən isə cavab addımları masaya qoyur. Aİ rəsmiləri ABŞ mallarına 93 milyard avro dəyərində rüsum tətbiqini və hətta Amerika bankları ilə texnologiya şirkətlərinin Avropa bazarına çıxışının məhdudlaşdırılmasını istisna etmirlər.

Bu addımlar ABŞ istehlakçılarına da təsirsiz ötüşməyəcək, çünki Avropa investorları ABŞ-da milyonlarla insanı işlə təmin edir. Brüsseldə ümid edirlər ki, Tramp kompromisə gedəcək və anlayacaq: Qrenlandiya iddiası uğrunda Avropanı itirmək, eyni zamanda ABŞ-da qiymət artımlarına görə məsuliyyət daşımaq ciddi riskdir.

Təhlükəsizlik sualı və etimad böhranı

Buna baxmayaraq, ABŞ-ın maliyyə naziri Skott Bessent Trampın mövqeyinin qəti olduğunu bildirib: Qrenlandiya Vaşinqton üçün strateji aktivdir və Avropanın cavab rüsumları "ağılsız addım" sayılır. Bu vəziyyət Avropanı çətin seçim qarşısında qoyur. Bir tərəfdən ABŞ-la açıq qarşıdurma təhlükəsizlik baxımından risklidir, çünki Avropa hələ də Vaşinqtonun hərbi təminatlarına möhtacdır. Digər tərəfdən isə NATO üzvü olan Danimarkanın suverenliyinə təhdidlərə cavabsız qalmaq mümkün deyil.

Aİ diplomatiyasının rəhbəri Kaya Kallasın dediyi kimi, "Biz münaqişə istəmirik, amma mövqeyimizi müdafiə edəcəyik". Avropada artıq anlayırlar ki, Tramp dövründə ABŞ-ın təhlükəsizlik zəmanətlərinə kor-koranə güvənmək mümkün deyil. Münasibətlər hələ qopmayıb, əlaqə kanalları açıqdır. Ancaq Avropa Tramp ilə ortaq dil tapmaq istəyirsə, bunu yalnız vahid və sərt mövqe ilə bacara bilər.