Avropada borc böhranı həyəcanı: Növbəti İtaliyadır?

Müəllif:Mehin Qasımova,Banco.az 

Fransada dövlət borcu ilə bağlı narahatlıqların artmasından sonra İtaliya Avropada maliyyə risklərinin yeni mərkəzi kimi diqqət çəkir.

Baş nazir Corcia Meloninin rəhbərlik etdiyi hökumətin müdafiə və enerji sektorları üzrə əlavə xərcləri, eləcə də büdcə kəsiri hədəflərinə yenidən baxılması ölkənin dövlət maliyyəsinin dayanıqlılığı ilə bağlı suallar yaradıb.

Banco.az xəbər verir ki, 28 milyard avroluq əlavə borclanma və xərcləmə planı İtaliyanın maliyyə perspektivlərini yenidən investorların diqqətinə gətirib.

Yeni maliyyə planına əsasən, İtaliya 2027-ci il üçün büdcə kəsiri hədəfini ümumi daxili məhsulun (ÜDM) 3,4%-nə, 2028-ci il üçün isə 3,2%-nə yüksəldib.

“Goldman Sachs”ın baş Avropa iqtisadçısı Filippo Taddeinin qiymətləndirməsinə görə, yüksək faiz dərəcələri və genişlənən büdcə kəsirləri İtaliyanın dövlət borcunun ÜDM-ə nisbətini 2028-ci ilə qədər 137%-ə çatdıra bilər. Bu ssenarinin reallaşması İtaliyanı Avropanın dövlət borcu ən yüksək olan ölkələrindən birinə çevirə bilər.

2027-ci ildə keçirilməsi gözlənilən parlament seçkiləri də ölkənin büdcə siyasəti ilə bağlı qeyri-müəyyənliyi artırır. Siyasi qüvvələrin seçicilərə yönəlmiş xərcləmə vədləri dövlət xərclərinin məhdudlaşdırılmasını və büdcə kəsirinin azaldılmasını çətinləşdirə bilər.

Bu fonda İtaliyanın 10 illik dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi investorların diqqətindədir. İstiqrazların gəlirliliyinin yüksək olması dövlətin borclanma xərclərini artıraraq mövcud borc yükünün idarə edilməsini çətinləşdirə bilər.

UBS-in investisiya bankçılığı üzrə mütəxəssislərinin İtaliya istiqrazlarına qarşı ehtiyatlı mövqe tutması da bazardakı risk narahatlıqlarını əks etdirir.

Bununla belə, bütün investorlar İtaliyanın maliyyə vəziyyətinə eyni dərəcədə pessimist yanaşmırlar.

PIMCO-nun portfel meneceri Konstantin Veitin fikrincə, İtaliya Fransadan fərqli olaraq bir sıra üstünlüklərə malikdir. Onun qiymətləndirməsinə görə, Fransa dövlət istiqrazlarının xarici investorlar arasında geniş yayılması onları mənfi xəbərlərə qarşı daha həssas edə bilər. İtaliya istiqrazlarının əsasən yerli investorların əlində olması isə bazara müəyyən sabitlik qazandırır.

Bundan əlavə, İtaliyanın ilkin büdcə balansı, siyasi idarəetmə strukturu və maliyyə məhdudiyyətlərini tətbiq etmək təcrübəsi ölkənin borc risklərini idarə etmək imkanlarını artıra bilər.

Beləliklə, İtaliyanın dövlət borcu ilə bağlı risklər artsa da, ölkənin maliyyə dayanıqlılığına dair qiymətləndirmələr fərqlənir. Yüksək faiz dərəcələrinin davam etməsi, büdcə kəsirinin genişlənməsi və seçkiqabağı xərcləmə təzyiqləri yaxın illərdə İtaliya istiqraz bazarının əsas izlənilən istiqamətləri olacaq.