Azərbaycan Macarıstan bağları: yaddaşdan ortaq strateji hədəfə… Əkbər Qoşalı yazır

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin qardaş Macarıstana işgüzar səfəri çərçivəsində verdiyi bəyanat, Güney Qafqaz ilə Mərkəzi Avropa arasında yeni bir siyasi-enerji körpüsünün formalaşdığını nümayiş etdirdi. Bu, təkcə diplomatik mübadilə deyil – bu, iki qədim kökə malik xalqın çağdaş çağırışlara verdiyi ortaq cavabın parlaq açıqlamasıdır.

Bu, tarixi yaddaşın siyasi davamlılığa çevrilməsinin ifafəsidir.

Azərbaycan və Macarıstan arasındakı münasibətlər sırf diplomatik protokol çərçivəsində qalmayıb, dərin tarixi yaddaşa, ortaq irsə, türk (hun)-macar köklərinə əsaslanır. Prezident Əliyevin vurğuladığı kimi, hər iki xalq öz tarixinə sadiqdir – bu, geosiyasi kimlik, özünəxaslıq və mədəni davamlılıq baxımından önəmlidir. Bu bağlılıq, yalnız keçmişə dərin sayğı deyil, gələcək üçün güvənli ortaq yol xəritəsidir.

Eyni geosiyasi çağırışların fərqli təzahürlərinə vurğu etsək, nələri deməliyik?

Həm Azərbaycan, həm Macarıstan müharibə durumunda olan qonşularla həmsərhəddir və bu, təhlükəsizlik siyasətlərində oxşar reflekslər formalaşdırıb. Azərbaycanın ll Qarabağ müharibəsi zamanı beynəlxalq hüquq çərçivəsində hərbi əməliyyatlar aparması və Macarıstanın Avropa içində öz milli çıxarlarına əsaslanan müstəqil siyasət yürütməsi bir növ paralel siyasi mövqe müstəvisində rastlaşır. Bu oxşar mövqelər tərəfdaşlığı yalnız taktiki deyil, strateji müstəviyə yüksəldir - desək, yanlış olmaz.

Başqa bir mövzu enerji diplomatiyasında yeni mərhələ ilə bağlıdır.

Azərbaycanın Macarıstana təbii qaz ixrac etməsi və Macarıstan şirkətlərinin Azərbaycan neft-qaz layihələrində iştirakı yalnız ikitərəfli iqtisadi münasibət deyil, Avropanın enerji təhlükəsizliyində Bakının artan rolunun göstəricisidir. Prezident Əliyevin vurğuladığı kimi, Azərbaycan Avropa Komissiyası tərəfindən “Pan-Avropa qaz təchizatçısı” statusu ilə tanınır və bu, qlobal enerji xəritəsindəki mövqeyimizi möhkəmləndirir.

Enerjidən danışırıqsa, yaşıl enerji mövzusuna və bu planda ortaq gələcək hədəfinə də vurğu etməliyik.

Gələnəksəl enerji əməkdaşlığı ilə yanaşı, Azərbaycan və Macarıstan yaşıl enerji sahəsində də qarşılıqlı çalışmalara başlayır. Azərbaycanın 6 min meqavatlıq yaşıl enerji hədəfi bu sahədə yeni sinerji imkanları yaradır. Bax, bu tip ortaq strateji planlama, iki ölkə arasında uzunmüddətli tərəfdaşlığın əsasını təşkil edir.

Azərbaycan-Macarıstan münasibətlərindən danışarkən illa dərin vurğu etməli olduğumuz bir qutsal yönümüz var: Türk Dövlətləri Təşkilatı!

Macarıstanın öz milli identikliyinə - özünəxaslığına, türk-hun irsinə, Türküstan və ya Turana bağlılığına sayğımız dərindir!

Macarıstanın Türk Dövlətləri Təşkilatında iştirakı - müşahidəçi üzvdən daha üstün fəallıqda iştirakı onun yalnız siyasi-diplomatik, ideoloji-mədəni deyil, sivilizasiya bağlılığı baxımından da Türk dünyasına çox yaxınlığını, doğmalığını göstərir. Türk dövlət başçılarının Şuşada keçirilmiş qeyri-formal Zirvə görüşünün davamı kimi Budapeştdə keçiriləcək ikinci görüş, Avropa içində türk varlığının möhkəmlənməsinin diplomatik təcallasıdır. Bu, Macarıstanın identikliyinə, milli kimliyinə sadiqliyinin və Azərbaycanın təşəbbüskar rolunun bariz sübutudur.

Sonuc olaraq, daha nələrə toxunmalıyıq?

Azərbaycan və Macarıstan münasibətləri sadəcə ikitərəfli diplomatik əməkdaşlıq səviyyəsində qalmayıb, ortaq geosiyasi, mədəni və enerji çıxarları ilə daha geniş kontekstə çıxır. Bu münasibətlərin əsas dəyəri, onların müstəqillik, tarixi yaddaş və strateji rasionalizm üzərində qurulmasındadır. Prezident İlham Əliyevin Baş nazir Viktor Orbanla birgə Budapeştdə verdiyi ismarıclar bu baxımdan yalnız səfərin gündəliyini deyil, Türk dünyasının Avropa ilə yeni formatda inteqrasiyasını da şərh edir.

Dövlətimiz zaval görməsin!

Bakıvaxtı.az