Azərbaycan Slovakiya münasibətlərində yeni mərhələ: Bratislava səfərinin geosiyasi və iqtisadi anlamı

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Slovakiyaya ilk rəsmi səfəri həm ikitərəfli münasibətlərin gələcək istiqamətini müəyyənləşdirən mühüm dönüş nöqtəsinə, həm də Azərbaycanın Avropadakı strateji mövqelərinin yeni mərhələsinə işarə edir.

Bratislavada keçirilən görüşlərin tonu, verilən bəyanatlar və müzakirə edilən sahələr göstərir ki, iki ölkə sadəcə dostluqdan deyil, artıq çoxşaxəli və dərin iqtisadi, təhlükəsizlik və logistika əməkdaşlığından danışır. Slovakiya Prezidenti Peter Pelleqrininin “Azərbaycan bizim üçün strateji tərəfdaşdır” sözləri, bunun rəsmi diplomatik kompliment yox, real siyasi mövqenin ifadəsi olduğunu göstərir. Slovakiya Cənubi Qafqazda Azərbaycanın rolunu, həm regional liderlik, həm də enerji və nəqliyyat sahəsində qlobal əhəmiyyətini açıq şəkildə qəbul edir.

Səfərin ən mühüm məqamlarından biri Slovakiya tərəfinin enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı açıqlamalarıdır. Rusiya qazından asılılığın azalması fonunda Avropanın mərkəzində yeni təchizat xətti axtarışı güclənir və bu kontekstdə Azərbaycan həm mənbə, həm də stabil tərəfdaş kimi ön plana çıxır. İlham Əliyevin Slovakiyanın istənilən həcmdə qaz tələbatını qarşılayacaq imkanların mövcud olduğunu deməsi Bratislavaya konkret təminat mesajıdır. Bu, Azərbaycanın təkcə Cənubi Avropa deyil, artıq Mərkəzi Avropa enerji arxitekturasında da öz yerini möhkəmləndirdiyini göstərir. Hazırda 8 Aİ ölkəsinin Azərbaycan qazı alması və yeni yataqların işlənməsi ilə ixracın daha da artacağı barədə verilən mesajlar Avropanın enerji xəritəsində geosiyasi balansı dəyişdirən real faktorlardır.

Danışıqların ən diqqətçəkən istiqamətlərindən biri müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlıqdır. Slovakiya Prezidenti açıq şəkildə bəyan edir ki, məqsəd sadəcə silah satmaq deyil, texnologiya ötürülməsi, birgə istehsal və üçüncü ölkələrə satış mexanizmlərinin qurulmasıdır. Bu model Azərbaycanın müdafiə sənayesinin modernləşdirilməsi və ixrac imkanlarının genişlənməsi baxımından mühüm addımdır. İlham Əliyevin “Biz müharibə aparmaq niyyətində deyilik, amma texnoloji inkişaf üçün bu əməkdaşlıq vacibdir” sözləri Azərbaycanın müdafiə sənayesinə yalnız hərbi yox, sənaye və texnoloji tərəqqinin tərkib hissəsi kimi yanaşdığını göstərir. Slovakiya artilleriya və hərbi sursat istehsalında Avropanın ən güclü ölkələrindən biridir və bu sektorda Azərbaycanla birgə istehsal Moskva–Brüssel xəttində yeni geosiyasi dəyərləndirmələrə səbəb ola biləcək qədər önəmlidir.

İlham Əliyevin çıxışında xüsusi yer verilən nəqliyyat və Orta Dəhliz məsələsi də səfərin strateji xəttinin tərkib hissəsidir. Azərbaycan son illərdə Şərq-Qərb marşrutunun əsas bəndinə çevrilib və xüsusilə Orta Asiya ilə Avropanı birləşdirən ən təhlükəsiz və sürətli yol kimi qəbul olunur. Slovakiya kimi Avropa qovşağı üçün bu marşrutu genişləndirmək real iqtisadi imkan deməkdir. Bratislavadan Bakıya birbaşa uçuşların gündəmə gəlməsi, slovak şirkətlərinin Qarabağda layihələr icra etməsi, data mərkəzləri və süni intellekt infrastrukturu üzrə əməkdaşlıq isə göstərir ki, tərəflər münasibətləri tək bir sahəyə yox, geniş inteqrativ çərçivəyə salmağa çalışır.

Prezidentlərin çıxışındakı səmimi ton, Slovakiyanın Azərbaycanın müstəqil siyasətinə olan hörməti, Bratislavanın Bakını Avropada sabitlik və bağlantı aktoru kimi qəbul etməsi bu səfərin sadə protokol ziyarəti olmadığını göstərir. Azərbaycan təkcə enerji ixrac edən ölkə kimi deyil, siyasi təsir gücünə, nəqliyyat layihələrində liderliyə, istehsal və texnologiya sahəsində tərəfdaşlıq potensialına malik regional güc kimi təqdim edilir. İlham Əliyevin Slovakiya Prezidentini Azərbaycana rəsmi səfərə dəvət etməsi isə bu əməkdaşlığın uzunmüddətli və davamlı olacağını göstərən ən aydın siyasi mesajdır.

Bratislava səfəri nəticə etibarilə Azərbaycanın Avropada yeni diplomatik xəttinin konturlarını gücləndirdi: Bakı suveren siyasət yürüdən, enerji təhlükəsizliyini prioritet sayan və yeni sənaye–texnologiya müstəvisində əməkdaşlığa açıq ölkələrlə daha sıx əlaqələr qurur. Bu, həm Azərbaycanın Avropadakı mövqeyini möhkəmləndirir, həm də Cənubi Qafqazın geosiyasi çəkisini artıran amil kimi çıxış edir.

Züriyə Qarayeva