Azərbaycanda SSRİ bayraqları qadağan olunub? Bu şəxsləri 3 ilədək həbs gözləyir

Bakıda SSRİ bayraqları ilə yürüş təşkil etməyə cəhd edən şəxslərin saxlanılması ictimai mühitdə geniş müzakirələrə səbəb olub. Hadisə kommunist ideologiyasının sosial şəbəkələrdə təbliği ilə bağlı yeni hüquqi suallar doğurur. Ekspertlər bildirirlər ki, məsələ təkcə simvollarda deyil, həmin simvolların istifadə forması və davranış məzmunundadır.

Məsələ ilə bağlı “Yeni Sabah”a hüquqşünas Tağı Hüseynov vurğulayıb ki, sovet simvolları yalnız ictimai qaydanın pozulmasına səbəb olan halda məsuliyyət yarada bilər:

“Ümumiyyətlə, Azərbaycan qanunvericiliyində SSRİ bayrağı, gerbi və digər sovet simvollarının istifadəsini və ya onların haradasa asılmasını xüsusi olaraq qadağan edən ayrıca bir norma mövcud deyil. Yəni sovet bayrağını kimsə evində saxlaya və ya nümayiş etdirə bilər; hətta yalnız evində deyil, sovet simvollarını ümumi şəkildə müxtəlif yerlərdə saxlamaq da mümkündür. Həmçinin müəyyən tarixi hadisələrlə bağlı olaraq, bu simvolları sadəcə tarixən belə bir quruluşun mövcud olduğunu göstərmək məqsədilə sosial şəbəkələrdə və digər platformalarda paylaşmaq da mümkündür. Muzeylərdə və sərgilərdə nümayiş etdirilməsi də qanun pozuntusu hesab edilə bilməz”.

Hüquqşünas qeyd edib ki, sovet simvollarından istifadə edərək icazəsiz aksiya keçirilməsi və ya asayişin pozulmasına cəhd artıq hüquqi qiymətləndirmə tələb edir:

“Qadağa yalnız bu simvolların başqa məqsədlər üçün xüsusilə dövlət çevrilişinə çağırış və ya konstitusiya quruluşunun dəyişdirilməsinə təşviq üçün istifadə edildiyi hallarda tətbiq olunur. Məsələnin mahiyyəti budur. Kimsə əlində bayraq tutursa və bununla bağlı hansısa icazəsiz aksiya keçirirsə, bu hal bayrağın özünə deyil, həmin şəxsin icazəsiz aksiya keçirməsinə və səsləndirdiyi çağırışlara aiddir. Əgər çağırış konstitusiya quruluşunun zorla dəyişdirilməsinə yönəlibsə, bu artıq cinayət məsuliyyəti yaradır”.

Tağı Hüseynov bildirib ki, sovet rejiminin bərpasına çağırışın edilməsi və Azərbaycanın müstəqilliyinin şübhə altına alınması cinayət məsuliyyətinə səbəb ola bilər:

“Cinayət Məcəlləsinin 233-cü maddəsi – “İctimai qaydanın pozulmasına səbəb olan hərəkətləri təşkil etmə və ya bu cür hərəkətlərdə fəal iştirak etmə” məhz belə halları nəzərdə tutur. Yəni sovet simvollarından istifadə edərək ictimai asayişin pozulması, qanunsuz və icazəsiz aksiya keçirilməsi artıq tamam başqa məsələdir. Bu halda, məsuliyyət simvola görə deyil, törədilən əmələ görə tətbiq olunur və dövlət həmin əməlin hüquqi qiymətləndirilməsini verir. Yəni hüquq pozuntusu  şəxsin əlində tutduğu simvol deyil, onun törətdiyi davranışdır.

Məsələn, hər hansı rejimin, o cümlədən, sovet rejiminin bərpasına çağırış edilməsi zamanı məsuliyyət simvolların özündən qaynaqlanmır. Problem çağırışın məzmunundadır. Əgər kimsə Azərbaycanın müstəqilliyini şübhə altına alır, “gəlin, başqa dövlətin tərkibinə keçək”, “kaş SSRİ yenidən yaransa və biz onun tərkibində olsaq” kimi fikirlər irəli sürürsə, yaxud hakimiyyətə qarşı təbliğat aparırsa, bu kimi halların hamısı həmin maddə üzrə cinayət məsuliyyəti yarada bilər”.

Qeyd edəki ki, Cinayət Məcəlləsinin 233-cü maddəsinin (İctimai qaydanın pozulmasına səbəb olan hərəkətləri təşkil etmə və ya bu cür hərəkətlərdə fəal iştirak etmə) tələblərini pozan şəxslər beş yüz manatdan min manatadək miqdarda cərimə və ya iki ilədək müddətə islah işləri və ya eyni müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması və ya üç ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.

Əsmətxanım Rzazadə