Azərbaycandan dünyanı heyran edən nümunə Bunu tarix boyu qorumuşuq

Azərbaycanın zəngin tarixi və mədəni irsi onu regionda dini və milli tolerantlığın parlaq nümunəsi kimi fərqləndirir. Ölkəmiz, əsrlər boyu müxtəlif etnik və dini qrupların sülh və qarşılıqlı hörmət şəraitində yaşadığı bir məkandır. Azərbaycan cəmiyyəti müxtəlif inanclara və milli mənsubiyyətə malik insanların birgə harmoniyada yaşamasının uğurlu modelini formalaşdırıb. Bu xüsusiyyət yalnız daxili sabitliyin təmin edilməsinə xidmət etmir, eyni zamanda ölkənin beynəlxalq imicini də gücləndirir və regional liderlik potensialını artırır.

Tarixi boyu Azərbaycan müxtəlif imperiya və dövlətlərin təsiri altında olsa da, burada dini və milli harmoniya ənənəsi qorunub saxlanılıb. Məsələn, ölkənin ərazisində qədimdən müxtəlif dinlərin nümayəndələri yaşayıb, onların ibadət yerləri qorunub və dövlət səviyyəsində hörmət bəslənilib. Bu yanaşma milli kimliyin möhkəmlənməsinə və cəmiyyətin sabitliyinə xidmət edib. Dövlətin bu siyasəti həm də millətlərarası münasibətlərin inkişaf etdirilməsi üçün möhkəm zəmin yaradır.

Müstəqillik dövründə Azərbaycan dövləti, dini və milli tolerantlığın qorunmasını strateji prioritet kimi müəyyən edib. Konstitusiya və qanunvericilik dini azadlıqları təmin edir, eyni zamanda milli azlıqların hüquqlarını qoruyur. Dövlətin bu sahədəki siyasəti yalnız kağız üzərində qalmayıb; müxtəlif dini icmaların fəaliyyəti üçün şərait yaradılıb, milli azlıqların təhsil, mədəniyyət və sosial sahələrdə iştirak imkanları genişləndirilib. Bu yanaşma ölkədə sabitliyin və sosial harmoniya mühitinin formalaşmasında həlledici rol oynayır.

Azərbaycanın multikulturalizm və tolerantlıq siyasəti təkcə daxili maraqlar üçün deyil, həm də beynəlxalq arenada ölkənin mövqeyini gücləndirmək baxımından əhəmiyyətlidir. Prezident İlham Əliyev dəfələrlə bildirib ki, Azərbaycanda dini və milli tolerantlıq ölkənin əsas strateji dəyərlərindən biridir və bu, həm regionda, həm də dünyada sülhün və dialoqun inkişafına xidmət edir. Qeyd olunan siyasət Azərbaycanın maraqlarını müdafiə edən bir mexanizm rolunu oynayır. Belə ki, ölkə dini və milli azlıqların hüquqlarını qorumaqla həm daxili sabitliyi təmin edir, həm də beynəlxalq aləmdə nüfuzunu artırır.

Millətlərarası münasibətlərin inkişaf etdirilməsi Azərbaycanın xarici siyasətində də önəmli yer tutur. Ölkə qonşu dövlətlərlə əlaqələrində milli və dini müxtəlifliyi bir münaqişə mənbəyi kimi deyil, əməkdaşlıq və dialoq vasitəsi kimi istifadə edir. Bu yanaşma regional inteqrasiyanı gücləndirir, Cənubi Qafqazda sülh və stabilliyin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Azərbaycan eyni zamanda, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində də tolerantlıq və multikulturalizm siyasətini fəal şəkildə dəstəkləyir. UNESCO, BMT və digər qurumlarda ölkəmizin bu sahədəki təşəbbüsləri yüksək qiymətləndirilir.

Azərbaycanın təcrübəsi göstərir ki, milli və dini müxtəliflik həm sosial sabitliyin, həm də iqtisadi və mədəni inkişafın mühüm amilidir. Müxtəlif etnik və dini qruplar arasında qarşılıqlı hörmət və əməkdaşlıq cəmiyyətin bütün sahələrinə müsbət təsir göstərir. Bu, həm təhsil, həm mədəniyyət, həm də iqtisadi sahədə özünü büruzə verir. Məsələn, müxtəlif milli və dini icmaların iştirakı ilə keçirilən mədəni tədbirlər, sərgilər və forumlar ölkədə dialoq və qarşılıqlı anlaşmanı gücləndirir. Eyni zamanda, bu siyasi xətt gənc nəsillərdə tolerantlıq və multikulturalizm dəyərlərinin möhkəmlənməsinə xidmət edir.

Dini tolerantlıq sahəsində Azərbaycan həm də beynəlxalq səviyyədə nümunəvi bir model təqdim edir. Ölkədə müxtəlif dinlərin nümayəndələri – müsəlmanlar, xristianlar, yəhudilər və digər icmalar – azad və rahat şəkildə ibadət edirlər. Dövlətin dəstəyi ilə dini mərkəzlər qorunur, ibadət yerlərinin fəaliyyəti təmin edilir.

Azərbaycanın tolerantlıq və multikulturalizm siyasətində diqqətçəkən məqamlardan biri də təhsil sahəsindəki təşəbbüslərdir. Məktəblərdə müxtəlif milli və dini qrupların tarixi, mədəniyyəti və adət-ənənələri tədris olunur. Bu, gənc nəsillərin bir-birinə hörmət və anlayışla yanaşmasını təmin edir. Eyni zamanda, müxtəlif dillərdə təhsil imkanlarının yaradılması, milli azlıqların mədəniyyətini qoruyan proqramların həyata keçirilməsi cəmiyyətin bütövlüyünü möhkəmləndirir.

İqtisadi sahədə də dini və milli müxtəlifliyin harmoniyası önəmlidir. Azərbaycanda müxtəlif milli icmaların sahibkarlıq fəaliyyəti üçün bərabər imkanlar yaradılıb. Bu, həm ölkə iqtisadiyyatına töhfə verir, həm də sosial harmoniya və qarşılıqlı hörmət mühitini gücləndirir. Dini və milli müxtəlifliyin iqtisadi inkişafla vəhdətdə olması ölkəmizin maraqlarının qorunması baxımından strateji əhəmiyyət kəsb edir.

Dünyanın müxtəlif ölkələri ilə əməkdaşlıqda Azərbaycan tolerantlıq nümunəsi kimi təqdim olunur. Bu, ölkəyə beynəlxalq təşkilatlarda daha böyük etimad qazandırır və regionda liderlik potensialını artırır. Həmçinin, belə yanaşma Azərbaycanın mədəni diplomatiya sahəsindəki təşəbbüslərini də gücləndirir, turizm, mədəniyyət və təhsil sahələrində qarşılıqlı əlaqələrin genişlənməsinə imkan yaradır.

Ölkədə dini və milli tolerantlığın qorunması həm də siyasi sabitliyin təmin edilməsində mühüm rol oynayır. Milli və dini müxtəlifliyin harmoniyada yaşaması daxili siyasətdə qarşıdurma və münaqişə risklərini azaldır, dövlətin strateji maraqlarını müdafiə edir. Bu, eyni zamanda regional təhlükəsizlik və sabitliyin təmin olunmasına da xidmət edir.

Azərbaycanın tolerantlıq siyasəti, həmçinin qadınların və gənclərin cəmiyyətə inteqrasiyası baxımından da mühüm rol oynayır. Müxtəlif etnik və dini qruplardan olan qadınların sosial və iqtisadi həyatda iştirakı artırılır, gənclərin fərqli mədəniyyətlər və inanclar barədə məlumatlandırılması üçün proqramlar həyata keçirilir. Bu isə uzun müddətli sabitlik və sosial həmrəylik üçün vacibdir.

Nəticə olaraq, Azərbaycan dini və milli tolerantlıq, millətlərarası münasibətlərin inkişaf etdirilməsi sahəsində regionda nümunəvi modeldir. Dövlətin qanunvericilik bazası, siyasət və diplomatik təşəbbüsləri bu istiqamətdə ardıcıl və məqsədyönlü şəkildə həyata keçirilir. Azərbaycan modeli göstərir ki, multikulturalizm və tolerantlıq həm sosial, həm iqtisadi, həm də siyasi sahələrdə inkişafın açarıdır.

Bu baxımdan, ölkə, yalnız regionda deyil, qlobal miqyasda da multikulturalizm və tolerantlıq nümunəsi olaraq diqqət çəkir, millətlərarası həmrəyliyi və dialoqu təşviq edir. Azərbaycan həmçinin bu təcrübəni beynəlxalq təşkilatlarda paylaşaraq sülh, qarşılıqlı hörmət və mədəni müxtəliflik prinsiplərinin inkişafına töhfə verir.

Qeyd: Material Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanmışdır.

Mövzu: Dini və milli tolerantlıq, millətlərarası münasibətlərin inkişaf etdirilməsi.

Turan Rzayev
Globalinfo.az