Bakı Bəyannaməsi qəbul edildi TAM MƏTN

Asiya Parlament Assambleyasında Bakı Bəyannaməsi qəbul olunub.

Globalinfo.az xəbər verir ki, bu barədə qərar Bakıda Azərbaycanın sədrliyi ilə keçirilən Asiya Parlament Assambleyasının 15-ci plenar sessiyasında qəbul olunub.

Bəyannamədə bildirilir:

Tarix, coğrafiya, mədəniyyət, iqtisadiyyat, siyasət və sivilizasiyanın köklü əlaqələri ilə bağlı olan Asiya xalqlarını təmsil etməklə;

Asiya Parlament Assambleyasının məqsədlərinin həyata keçirilməsi, yəni azadlığın, ədalətin təşviqi, onun üzvlərinin tərəqqisinin və rifahının gücləndirilməsi və regionun geniş insan və təbii resurslarından üzv ölkələrin maraqları naminə daha yaxşı istifadə edilməsi üçün zəruri olan hər cür beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsinin zəruriliyini etiraf etməklə, Asiya dövlətləri arasında dostluq və dostluq münasibətlərini yüksək qiymətləndirərək;

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Nizamnaməsinin, o cümlədən bütün dövlətlərin suveren bərabərliyi, siyasi müstəqilliyi və ərazi bütövlüyü prinsiplərini xatırladaraq, beynəlxalq münasibətlərdə güc tətbiq etməkdən və ya güc tətbiq etmək hədəsindən çəkinmək və dövlətlərin daxili işlərinə qarışmamaq;

Daha firavan, dinc və dayanıqlı dünyanın təşviqində çoxtərəfliliyin mütləq dəyərini vurğulayaraq və çoxtərəfli əməkdaşlığı inkişaf etdirmək əzmində olduqlarını ifadə edərək;

Dünyada sülhün, təhlükəsizliyin və sabitliyin qorunmasında, xalqlar arasında etimadın, əməkdaşlığın və həmrəyliyin artırılmasında parlament diplomatiyasının əhəmiyyətini vurğulayaraq;

Asiyanın bəzi bölgələrində davam edən münaqişələr, təhlükəsizlik çağırışları və terrorizm təhdidləri və bu münaqişələrdən təsirlənən insanların, xüsusən də köçkünlərin əzabından narahat olaraq;

Qəzzada atəşkəs və girovların azad edilməsinə dair razılaşmanın elan edilməsini alqışlayaraq və ilk növbədə münaqişənin səbəb olduğu əzabları yüngülləşdirmək və davamlı humanitar yardımın çatdırılmasını genişləndirmək üçün sazişin tam icrasının vacibliyini vurğulayaraq;

İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların həyata keçirilməsi üçün qanunun aliliyinin, ədalətin və yaxşı idarəetmənin təşviqinin mərkəzi olduğunu vurğulayaraq və bununla bağlı parlamentlərin qanunvericilik səlahiyyətlərini vurğulayaraq;

Ayrı-seçkiliyin, irqçiliyin, ksenofobiyanın və ya İslamofobiyanın hər hansı formasını rədd edərək tolerantlığı, qarşılıqlı anlaşmanı və əsas insani dəyərlərə hörməti təşviq etməklə;

Qadınların və gənclərin Asiyada sosial, mədəni, iqtisadi və siyasi məsələlərə və müvafiq qərarların qəbul edilməsinə effektiv cəlb edilməsinin vacibliyini təşviq etməklə;

Asiyada parlamentlərarası dialoqun gücləndirilməsi də daxil olmaqla, siyasi, iqtisadi, ticarət, sosial, ekoloji, səhiyyə, mədəniyyət və təhsil sahələrində regional əməkdaşlığı gücləndirmək iradəmizi ifadə edərək;

Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinə (DİM), xüsusən də səhiyyə, təhsil, mənzil, ərzaq təhlükəsizliyi, qidalanma, yoxsulluğun aradan qaldırılması və ətraf mühitin davamlılığı sahələrində nail olunmasının əhəmiyyətini təkrarlayaraq;

Sağlam ətraf mühitin davamlı inkişaf və sosial rifah üçün ilkin şərt və əsas şərt olduğunu və iqlim dəyişikliyinin mənfi təsirlərinin daha çox həssas ölkələrə təsir etdiyini qeyd edərək, iqlim risklərini həll etmək üçün Asiya ölkələrinin fərdi və kollektiv potensialının artırılmasının zəruriliyini vurğulayaraq;

11-22 noyabr 2024-cü il tarixlərində Azərbaycanda, Bakıda keçirilən Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyasının (UNFCCC) Tərəflər Konfransının (COP29) 29-cu sessiyasının ekoloji və iqlimlə bağlı qlobal problemlərin həllinə mühüm töhfə verəcək uğurlu nəticələrini yüksək qiymətləndirərək;

Asiyada çoxtərəfli əməkdaşlığın gücləndirilməsində parlament diplomatiyasının rolunu yüksək qiymətləndirərək və Asiya Parlament Assambleyasına üzv dövlətlərin çoxtərəfli əməkdaşlığın kritik məsələsinin bütün aspektlərini həll etmək öhdəliyini vurğulayaraq;

Effektiv parlament əməkdaşlığının Asiyada iqtisadi əməkdaşlığı və qarşılıqlı əlaqəni artırmaq üçün qanunvericilik dəstəyinin təmin edilməsi üçün vacib olduğunu qəbul edərək;

Bununla:

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsinə, beynəlxalq hüququn hamılıqla tanınmış norma və prinsiplərinə və Asiya Parlament Assambleyasının Nizamnaməsinə sadiqliyimizi bir daha təsdiq edirik;

Çoxtərəfliliyin gücləndirilməsini dəstəkləmək və daha səmərəli, əhatəli və şəffaf qlobal idarəçilik və qaydalara əsaslanan beynəlxalq nizamı müdafiə edirik;

Hər hansı üzv dövlətə, xüsusən də xalqları siyasi, iqtisadi və sosial səviyyələrdə birtərəfli məcburi tədbirlərin mənfi nəticələrindən əziyyət çəkənlərə qarşı hər hansı qanunsuz siyasi və iqtisadi təzyiqi rədd edirik;

Mübahisələrin sülh yolu ilə həlli, münaqişədən təsirlənmiş əhaliyə yardım göstərmək və köçkünlərin təhlükəsiz və ləyaqətlə qayıtmasını təşviq etməklə Asiyada sülhü təşviq etmək üçün bütün səyləri səfərbər etmək;

Qərbi Azərbaycan İcmasının müxtəlif beynəlxalq insan haqları sənədlərində təsbit olunduğu kimi Ermənistandakı ata-baba yurdlarına qayıtmaları üçün dialoqa başlamaq üçün dəfələrlə etdiyi müraciətləri qəbul edin və bu köçkün azərbaycanlıların təhlükəsiz və ləyaqətlə qayıtmasını təmin etmək üçün bütün səyləri səfərbər edin.

Bütün tərəfləri beynəlxalq hüquqa, o cümlədən beynəlxalq humanitar hüquqa tam riayət etməyə çağırın və İsrail qüvvələrini işğal olunmuş Fələstin ərazilərindən çıxarmağa çağırın;

BMT və beynəlxalq ictimaiyyətdən Qəzzaya humanitar yardımın çatdırılmasını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirməyi, infrastrukturun yenidən qurulmasını və Qəzza xalqının reabilitasiyasını tələb edin;

Beynəlxalq hüquqa uyğun olaraq BMT-nin müvafiq qətnamələrində qeyd olunduğu kimi, müstəqil və suveren Fələstin Dövlətinin yaradılmasına güclü dəstəyi bir daha bəyan edin;

terrorizm, zorakı ekstremizm separatizmi, ksenofobiya, irqçilik, kibercinayətkarlıq, transmilli mütəşəkkil cinayətkarlıq, insan alveri və narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsi, silahların, mədəni sərvətlərin və digər malların qanunsuz dövriyyəsi, təbii sərvətlərin qanunsuz istismarı və qanunsuz dövriyyəsi və çirkli pulların yuyulmasına qarşı kollektiv mübarizədə səyləri birləşdirin və əməkdaşlığı genişləndirin;

APA-nın Üzv Parlamentlərini İKT-nin istifadəsində siyasət, bacarıqların artırılması və inam və təhlükəsizliyin yaradılması vasitəsilə İKT infrastrukturunun inkişafını təşviq etmək üçün əməkdaşlıq etməyə və lazımi tədbirlər görməyə çağırın;

APA-nın üzvü olan parlamentləri güclü parlamentlərarası əməkdaşlığa və qadınların və gənclərin işlərinə mənalı cəlb edilməsinə kömək etməyə çağırın;

Asiyada mədəniyyətlərarası və dinlərarası dialoqu və mübadiləni inkişaf etdirmək üçün məqsədyönlü fəaliyyətləri, o cümlədən Bakı Prosesi və Sülhmədəniyyət Qlobal Kampaniyasında fəal iştirak vasitəsilə təşviq etmək;

APA-ya üzv ölkələr arasında mədəniyyət, idman və turizm sahələrində genişlənmiş dialoq və əməkdaşlığı təşviq etmək;

Regional qarşılıqlı əlaqəni gücləndirmək və regional nəqliyyat və rəqəmsal əlaqə layihələrini dəstəkləmək üçün iqtisadi əlaqələrin və ticarət kanallarının təşviqinin vacibliyini vurğulamaq;

Asiya hökumətlərini DİM-lərin həyata keçirilməsini təkmilləşdirməyə və davamlı, balanslaşdırılmış, dayanıqlı və inklüziv iqtisadi artımı saxlamaq üçün lazım olan hərtərəfli və innovativ inkişaf strategiyalarını inkişaf etdirmək üçün siyasət yanaşmalarını qəbul etməyə çağırın;

Daha sonra APA Üzv Parlamentlərini yoxsulluğun aradan qaldırılması, bərabərsizliyin azaldılması, ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, səhiyyə və təhsilə çıxışın təmin edilməsi, o cümlədən effektiv siyasətlərin işlənib hazırlanması və həyata keçirilməsi ilə bağlı fəaliyyətləri dəstəkləməkdə səylərini ikiqat artırmağa çağırın;

APA-nın üzvü olan Parlamentləri Asiyada səhiyyə bərabərliyinin inkişafı üçün sektorlararası əməkdaşlığı inkişaf etdirməyə və səhiyyə xidmətləri və sosial müdafiə sistemlərini təkmilləşdirmək üçün siyasət və tədbirləri qəbul etməyə dəvət etmək;

Alternativ enerji resurslarının təkmilləşdirilməsinə çağırış, davamlı inkişafa nail olmaq və ətraf mühitin qorunmasında, o cümlədən infrastruktura investisiyaların cəlb edilməsi və ətraf mühitə uyğun, innovativ texnologiyaların istifadəsi yolu ilə bərpa olunan və aşağı emissiyalı enerji və enerji səmərəliliyinin vacibliyini vurğulamaq;

APA-nın Üzv Parlamentlərini iqlim siyasətinin daha geniş inkişaf siyasətlərinə inteqrasiyası üçün müvafiq hesab edilən qanunvericilik və digər hüquqi tədbirləri davam etdirməyə dəvət edin və müvafiq hökumətləri Milli Müəyyənləşdirilmiş Töhfələr (MDM) və Paris Sazişində nəzərdə tutulan tədbirlərə uyğun layihələr həyata keçirməyə çağırın;

2024-cü ilin noyabrında UNFCCC Tərəflərinin Konfransının 29-cu sessiyasında Bakı İqlim Birliyi Paktının qəbul edilməsini alqışlayırıq və COP29 Sədrliyinin təsirli iqlim fəaliyyətinə imkan verməyə yönəlmiş qlobal təşəbbüslərini təqdir edirik;

Asiya Parlament Assambleyasının sıralarının genişlənməsini böyük məmnunluqla alqışlayın və Oman Sultanlığının tamhüquqlu üzvlüyünü, habelə Belarus Respublikasına müşahidəçi statusunun verilməsini alqışlayın.

APA-nın Plenarının bərabər ödəniş və bərabər səsvermə hüquqları ilə bağlı həlledici qərarını dəstəkləyin, APA büdcəsinin onun effektiv işləməsi üçün vacib olduğunu və bütün Üzv Dövlətlər üçün kritik narahatlıq doğurduğunu qəbul edin və bütün Üzv Dövlətləri tələb olunan vəsaitin ayrılması üçün lazımi tədbirlər görməyə çağırın.

Bəhreyn Krallığının 2026-cı il müddətinə və İran İslam Respublikasının 2027-2028-ci illər üçün APA-nın prezidenti kimi yekdilliklə təsdiqlənməsini alqışlayın və bu əlamətdar hadisənin tarixi Bakı şəhərində əhəmiyyətini vurğulayın, onların effektiv parlament diplomatiyası vasitəsilə APA-nın nəcib məqsədlərinə nail olmaq qabiliyyətinə inamı əks etdirin.

APA-nın Bakıda keçirilən XV Plenar iclasının keçirilməsində göstərdiyi isti, lütfkar və səmərəli qonaqpərvərliyə görə Azərbaycana təşəkkür bildirilir.