Icma.az
close
up
RU
Beyindəki fərqlər üzə çıxdı Asılılıq maddəni sınamaqdan əvvəl başlayır 

Beyindəki fərqlər üzə çıxdı Asılılıq maddəni sınamaqdan əvvəl başlayır 

Sherg.az portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Alimlər yeniyetmələrdə əsas risk faktorunu tapdı

Yeniyetməlik dövründə spirtli içki və ya qadağan olunmuş maddələri sınamaq geniş yayılsa da, hər yeniyetmədə asılılıq yaranmır. Yeni araşdırmalar göstərir ki, bəzi gənclərin asılılığa həssaslığı maddəni ilk dəfə sınamasından çox əvvəl - beyin inkişafı və ətraf mühitin təsiri ilə formalaşa bilər.

Sherg.az xəbər verir ki, araşdırmalara görə, 12 yaş və yuxarı şəxslər arasında alkoqol və ya digər maddələri sınayanların yalnız 9,8 faizində asılılıq və ya zərərli istifadə vərdişləri yaranır. Bu isə təkcə maddə ilə təmasın asılılığı izah etmədiyini göstərir.

Beyində inkişaf fərqləri rol oynayır

Yeniyetməlik dövründə beynin motivasiya və mükafat sistemləri qərarvermə və özünənəzarətə cavabdeh olan sistemlərdən daha sürətlə inkişaf edir. Bu səbəbdən yeniyetmələr mükafatlara, yeniliklərə, həmyaşıdlarının təsirinə və güclü emosional təcrübələrə daha həssas olurlar.

Bəzi beyin görüntüləmə araşdırmaları göstərib ki, gənclərdə hələ heç bir maddə istifadə etməzdən əvvəl belə risklərin qiymətləndirilməsi, davranışların idarə olunması və nəticələrdən nəticə çıxarılması ilə bağlı beyin sistemlərində fərqlər mövcud ola bilər.

DEHB olan yeniyetmələr daha yüksək risk altındadır

Xüsusilə diqqət çatışmazlığı və hiperaktivlik pozuntusu (DEHB), davranış və qarşı çıxma pozuntuları olan yeniyetmələrdə maddə istifadəsinə daha erkən başlama və asılılıq inkişaf etdirmə riski yüksəkdir.

Ailəsində asılılıq tarixçəsi olan gənclərdə də maddə istifadəsindən əvvəl oxşar beyin xüsusiyyətləri müşahidə oluna bilər.

Biologiya taleyimiz deyil

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, bioloji meyillilik asılılığın qaçılmaz olduğu anlamına gəlmir. Ailə münasibətləri, valideyn nəzarəti, həmyaşıdların təsiri, sosial-iqtisadi vəziyyət, yaşanılan mühit və zorakılığa məruz qalma kimi amillər də mühüm rol oynayır.

Erkən müdaxilə vacibdir

Mütəxəssislər asılılıq yarandıqdan sonra müalicə aparmaqla yanaşı, yeniyetməlik dövründə erkən profilaktik tədbirlərin görülməsinin vacibliyini vurğulayırlar. Qərarvermə, özünənəzarət və gələcək məqsədləri nəzərə alma bacarıqlarının inkişaf etdirilməsi riskli davranışların qarşısını almağa kömək edə bilər.

Araşdırmalar göstərir ki, yeniyetməlik dövründə beyin hələ yüksək plastiklik qabiliyyətinə malik olduğundan, düzgün müdaxilə asılılıq dövrəsinin başlamadan qarşısını almağa imkan verə bilər.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:124
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 13 Avqust 2026 16:36 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see363

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see303

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see301

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see301

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see296

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see277

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see277

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see277

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see262

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see258

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see256

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see255

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see251

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see250

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see249

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see244

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see242

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see232

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see228

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see201
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri