Icma.az
close
up
RU
Menu

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Beyindəki fərqlər üzə çıxdı Asılılıq maddəni sınamaqdan əvvəl başlayır 

Beyindəki fərqlər üzə çıxdı Asılılıq maddəni sınamaqdan əvvəl başlayır 

Sherg.az portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Alimlər yeniyetmələrdə əsas risk faktorunu tapdı

Yeniyetməlik dövründə spirtli içki və ya qadağan olunmuş maddələri sınamaq geniş yayılsa da, hər yeniyetmədə asılılıq yaranmır. Yeni araşdırmalar göstərir ki, bəzi gənclərin asılılığa həssaslığı maddəni ilk dəfə sınamasından çox əvvəl - beyin inkişafı və ətraf mühitin təsiri ilə formalaşa bilər.

Sherg.az xəbər verir ki, araşdırmalara görə, 12 yaş və yuxarı şəxslər arasında alkoqol və ya digər maddələri sınayanların yalnız 9,8 faizində asılılıq və ya zərərli istifadə vərdişləri yaranır. Bu isə təkcə maddə ilə təmasın asılılığı izah etmədiyini göstərir.

Beyində inkişaf fərqləri rol oynayır

Yeniyetməlik dövründə beynin motivasiya və mükafat sistemləri qərarvermə və özünənəzarətə cavabdeh olan sistemlərdən daha sürətlə inkişaf edir. Bu səbəbdən yeniyetmələr mükafatlara, yeniliklərə, həmyaşıdlarının təsirinə və güclü emosional təcrübələrə daha həssas olurlar.

Bəzi beyin görüntüləmə araşdırmaları göstərib ki, gənclərdə hələ heç bir maddə istifadə etməzdən əvvəl belə risklərin qiymətləndirilməsi, davranışların idarə olunması və nəticələrdən nəticə çıxarılması ilə bağlı beyin sistemlərində fərqlər mövcud ola bilər.

DEHB olan yeniyetmələr daha yüksək risk altındadır

Xüsusilə diqqət çatışmazlığı və hiperaktivlik pozuntusu (DEHB), davranış və qarşı çıxma pozuntuları olan yeniyetmələrdə maddə istifadəsinə daha erkən başlama və asılılıq inkişaf etdirmə riski yüksəkdir.

Ailəsində asılılıq tarixçəsi olan gənclərdə də maddə istifadəsindən əvvəl oxşar beyin xüsusiyyətləri müşahidə oluna bilər.

Biologiya taleyimiz deyil

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, bioloji meyillilik asılılığın qaçılmaz olduğu anlamına gəlmir. Ailə münasibətləri, valideyn nəzarəti, həmyaşıdların təsiri, sosial-iqtisadi vəziyyət, yaşanılan mühit və zorakılığa məruz qalma kimi amillər də mühüm rol oynayır.

Erkən müdaxilə vacibdir

Mütəxəssislər asılılıq yarandıqdan sonra müalicə aparmaqla yanaşı, yeniyetməlik dövründə erkən profilaktik tədbirlərin görülməsinin vacibliyini vurğulayırlar. Qərarvermə, özünənəzarət və gələcək məqsədləri nəzərə alma bacarıqlarının inkişaf etdirilməsi riskli davranışların qarşısını almağa kömək edə bilər.

Araşdırmalar göstərir ki, yeniyetməlik dövründə beyin hələ yüksək plastiklik qabiliyyətinə malik olduğundan, düzgün müdaxilə asılılıq dövrəsinin başlamadan qarşısını almağa imkan verə bilər.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:121
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 13 Avqust 2026 16:36 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see268

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see268

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see250

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see247

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see241

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see232

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see229

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see223

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see223

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see222

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see217

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see215

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see212

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see211

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see209

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see197

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see193

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see190

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see187

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri