Bu məhsullar ucuzlaşa bilər Vacib AÇIQLAMA

Yay mövsümü olsa da, Azərbaycanda hava şəraiti hələ də qeyri-sabit olaraq qalır. İyunun son günlərində müşahidə olunan yağışlar, bəzi ərazilər üçün verilən dolu proqnozu xüsusilə əkinçiliklə məşğul olan insanları narahat edir. Bu dövrdə bostan və tərəvəz sahələrində məhsul yetişdiyini nəzərə alsaq, belə hava şəraitinin məhsuldarlığa necə təsir göstərəcəyi maraq doğurur.

İyun ayının sonlarında yağan yağış və bəzi bölgələrdə gözlənilən dolu bostan və tərəvəz əkinlərinə necə təsir edə bilər? Bu cür hava şəraiti fermerlər üçün daha çox faydalıdır, yoxsa məhsul itkisi riski yaradır?

Globalinfo.az-a danışan kənd təsərrüfatı üzrə ekspert Vahid Məhərrəmli deyib ki, gedişat bundan sonra da belə olacaq:

“Bu, qlobal istiləşmənin yaratdığı problemlərdən biridir. İntensiv yağışlar yağacaq, ardınca dolu düşəcək. Yəni proses davam edəcək. Bunun qarşısını tam almaq üçün hər hansı effektiv addım görünmür. Ona görə də havaların tez-tez və kəskin dəyişməsini bundan sonra da müşahidə edəcəyik. İndi əsas məsələ buna adaptasiya olmaq və uyğunlaşmaqdır. Elə tədbirlər görülməlidir ki, intensiv yağışlar kənd təsərrüfatına mümkün qədər az ziyan vursun. Doluya gəldikdə isə, təbii ki, onun zərəri var. Dolu əsasən dağlıq və dağətəyi rayonlarda müşahidə olunur. Bu ərazilərdə kənd təsərrüfatı Aran bölgəsi ilə müqayisədə o qədər də geniş inkişaf etməyib. Ona görə də ümumi ziyanın miqyası çox böyük olmur”.

V.Məhərrəmlinin sözlərinə görə, yağışın həm mənfi, həm də müsbət tərəfləri var:

“Məsələn, bu il yağan yağışlar bitkiçilikdə məhsuldarlığın artmasına səbəb olub. Görürük ki, ot istehsalı artıb. Eyni zamanda yerlərlə apardığımız əlaqələr göstərir ki, taxıl istehsalında da bu il artım gözlənilir. Bu da məhz yağıntıların bol olması ilə bağlıdır. Çünki Azərbaycanda həm ümumi su təminatı, həm də suvarma suyu ilə bağlı problemlər mövcuddur. Buna görə də yağışlar xüsusilə taxılçılıq və yemçilik üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu iki sahə ölkə üçün strateji əhəmiyyətə malikdir. Taxıl həm ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsində, həm də heyvandarlığın yem bazasının formalaşmasında mühüm rol oynayır. Güclü yem bazası isə ət və süd istehsalının artmasına şərait yaradır”.

Ekspertin sözlərinə görə, əgər bundan sonra ciddi təbii fəlakətlər baş verməzsə, bu il buğda istehsalının əvvəlki illərlə müqayisədə daha çox olacağı gözlənilir:

“Belə davam edərsə, ət və süd istehsalında da müəyyən artım müşahidə oluna bilər. Amma bu, təkcə təbiətin bəxş etdiyi üstünlük deyil. İstehsalçılar da aqrotexniki qaydalara düzgün əməl etməlidirlər”.

Vahid Məhərrəmli qeyd edib ki, dolunun mənfi təsirləri də var:

“Dolu bitkilərin budaqlarını sındırır, meyvələri tökür, tərəvəz əkinlərinə ciddi ziyan vurur, bəzən isə onları tamamilə məhv edir. Bundan başqa, hazırda məhsul yığımı mövsümüdür. Yağışlar yığım prosesini ləngidir. Yetişmiş tərəvəz və meyvələr vaxtında yığıla bilmir. Beləliklə, həm məhsula zərər dəyir, həm də yığım prosesi gecikir”.

Vahid Məhərrəmli

Meyvə-tərəvəzin, eyni zamanda ət və süd məhsullarının qiymətinin ucuzlaşması məsələsinə gəlincə, ekspert deyib ki, ucuzlaşma mümkündür:

“Mən sizi əmin edirəm ki, Azərbaycan istehsal etdiyi məhsulların böyük hissəsi ilə daxili tələbatı ödəyə bilir. Əgər məhsulun müəyyən hissəsi ixrac olunmasa, daxili bazarda qiymətlər daha münasib olar. Məsələn, biz pomidorun böyük hissəsini Rusiyaya ixrac edirik. Daxili bazarda qiymətin yüksəlməsinin səbəblərindən biri də budur. Mən Rusiya bazarını mütəmadi izləyirəm, oradakı qiymətlərlə maraqlanıram. Hazırda Moskva bazarında Azərbaycan pomidoru bəzi hallarda Bakıdakından daha ucuz satılır. Bunun səbəbi odur ki, Rusiyada artıq yerli məhsul bazara çıxıb və Azərbaycan pomidoruna əvvəlki qədər tələbat yoxdur. Əgər hökumət ixrac siyasətini düzgün tənzimləsə, Azərbaycanda pomidorun, digər meyvə və tərəvəzlərin, ətin qiyməti daha münasib olar. Bu həm istehlakçılar, həm də sahibkarlar üçün faydalıdır. Xaricə məhsul göndərmək əlavə nəqliyyat, logistika və satış xərcləri yaradır. Məhsul daxili bazarda satılarsa, həmin əlavə xərclər olmayacaq və sahibkar yenə də qazanc əldə edə bilər”.

Vahid Məhərrəmli süni qiymət artımından da söz açıb:

“Hazırda bəzi vasitəçilər kəndlidən və fermerdən məhsulu çox ucuz qiymətə alır, soyuducu anbarlarda saxlayır, sonra isə daha baha qiymətə satışa çıxarırlar. Məhsulun əsas hissəsini də xarici bazarlara, xüsusilə Rusiyaya yönəldirlər. Hesab edirəm ki, hökumət ilk növbədə daxili bazarı qorumalıdır. Azərbaycansan Rusiyaya aparılan gilas orada daha ucuzdur. Sual yaranır: niyə Azərbaycan vətəndaşı Bakıda gilası Moskvadakı qiymətdən daha baha qiymətə almalıdır? Bu məsələnin tənzimlənməsi dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri olmalıdır”.