Icma.az
close
up
RU
Buzlaqların əriməsi: Yüz milyonlarla insanı təhlükə gözləyir

Buzlaqların əriməsi: Yüz milyonlarla insanı təhlükə gözləyir

Sfera.az saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Dünyada 275 min buzlaq mövcuddur və bu buzlaqlar planetimizdəki şirin suyun təxminən 70%-ni ehtiva edir. Təxminən iki milyard insan bu buzlaqlardan asılıdır. Lakin alimlər xəbərdarlıq edir ki, əgər iqlim dəyişikliyi bu sürətlə davam edərsə, XXI əsrdə bir çox buzullar tamamilə yox olacaq.

Sfera.az Türkiyə mediasına istinadən xəbər verir ki, Dünya Meteorologiya Təşkilatının (WMO) hesabatına görə, son altı ildə buzun əriməsi rekord həddə çatıb. Mütəxəssislər hazırda 10 milyon insanın buzlaq daşqınları səbəbilə təhlükə altında olduğunu bildirir. 1975-ci ildən bəri buzullar 9 milyard tondan çox kütlə itirib ki, bu da Almaniya böyüklüyündə və 25 km qalınlığında bir buz təbəqəsinə bərabərdir.

Avropanın Alp və Pireney dağlarındakı buzlaqlar 2000-2023-cü illər arasında kütlələrinin 40%-ni itirib. WMO-nun baş katibi Celeste Saulo bildirib ki, buzlaqların qorunması təkcə ekoloji deyil, həm də iqtisadi və sosial baxımdan həyati əhəmiyyət daşıyır.

İqlim dəyişikliyinin əsas səbəbi insan fəaliyyəti nəticəsində atmosferə buraxılan karbon qazı (CO₂) və digər istixana qazlarıdır. Alimlərin sözlərinə görə, bu amil buzlaqların yayda daha sürətli əriməsinə və qışda daha az bərpasına səbəb olur. 2024-cü ildə dünyadakı buzullar ümumilikdə 450 milyard ton kütlə itirib ki, bu da son dördüncü ən pis göstəricidir.

Buzlaqların əriməsi qısamüddətli dövrdə ciddi daşqınlara yol aça bilər. Mütəxəssislər bildirir ki, buzun əriməsi nəticəsində dağ vadilərində böyük göllər əmələ gəlir. Bu göllər buzlaqların yığdığı qaya və buz layları ilə saxlanılır. Lakin zəlzələ və ya torpaq sürüşməsi baş verdikdə, bu təbii bəndlər dağıla bilər və nəticədə saatda 30-100 km sürətlə hərəkət edən nəhəng daşqınlar evləri və infrastruktur obyektlərini məhv edə bilər.

2023-cü ildə Himalay dağlarında baş verən buz gölü daşqını 50-dən çox insanın ölümünə, 30-dan çox körpünün dağılmasına və bir hidroelektrik stansiyanın məhv olmasına səbəb olub. 1941-ci ildə Perunun And dağlarında baş verən oxşar hadisə isə 1.800-5.000 insanın həyatına son qoyub.

Uzunmüddətli perspektivdə isə buzlaqların əriməsi milyonlarla insanın içməli sudan məhrum olmasına səbəb ola bilər. WMO-nun məlumatına görə, dünya əhalisinin 22%-ni təşkil edən 1,9 milyard insan buzullardan gələn şirin suya etibar edir. Əgər buzlaqlar yox olarsa, bu insanlar ya alternativ su mənbələri tapmalı, ya da miqrasiya etməyə məcbur qalacaqlar.

Buzlaqların əriməsi, eyni zamanda, dəniz səviyyəsinin yüksəlməsinə səbəb olur. 2000-2023-cü illər arasında dəniz səviyyəsi buzulların əriməsi nəticəsində 18 mm yüksəlib. Alimlərin hesablamalarına görə, buzulların əriməsi nəticəsində hər millimetr yüksəliş əlavə 200-300 min insanın daşqın riskinə məruz qalması deməkdir.

Xüsusilə Qərbi Antarktikadakı Thwaites Buzlaqı çökərsə, dəniz səviyyəsinin 3 metrə qədər qalxacağı bildirilir. Bu isə London, Şanxay, Florida və Banqladeş kimi əraziləri su altında qala biləcək bölgələrə çevirir. Eyni zamanda, ABŞ-ın Nyu-York, Mayami, Hyuston kimi iri şəhərləri də ciddi risk altındadır.

Alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, iqlim dəyişikliyi ilə bağlı təcili tədbirlər görülməsə, gələcək nəsillər buzlaqsız bir dünyada yaşamaq məcburiyyətində qalacaqlar.

Bəsti Rəfizadə

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:374
embedMənbə:https://sfera.az
archiveBu xəbər 29 Mart 2025 01:10 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see349

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see289

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see287

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see286

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see278

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see271

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see264

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see262

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see259

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see248

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see244

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see244

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see242

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see242

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see240

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see230

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see229

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see224

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see218

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see215
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri