Icma.az
close
up
RU
Buzlaqların əriməsi: Yüz milyonlarla insanı təhlükə gözləyir

Buzlaqların əriməsi: Yüz milyonlarla insanı təhlükə gözləyir

Sfera.az saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Dünyada 275 min buzlaq mövcuddur və bu buzlaqlar planetimizdəki şirin suyun təxminən 70%-ni ehtiva edir. Təxminən iki milyard insan bu buzlaqlardan asılıdır. Lakin alimlər xəbərdarlıq edir ki, əgər iqlim dəyişikliyi bu sürətlə davam edərsə, XXI əsrdə bir çox buzullar tamamilə yox olacaq.

Sfera.az Türkiyə mediasına istinadən xəbər verir ki, Dünya Meteorologiya Təşkilatının (WMO) hesabatına görə, son altı ildə buzun əriməsi rekord həddə çatıb. Mütəxəssislər hazırda 10 milyon insanın buzlaq daşqınları səbəbilə təhlükə altında olduğunu bildirir. 1975-ci ildən bəri buzullar 9 milyard tondan çox kütlə itirib ki, bu da Almaniya böyüklüyündə və 25 km qalınlığında bir buz təbəqəsinə bərabərdir.

Avropanın Alp və Pireney dağlarındakı buzlaqlar 2000-2023-cü illər arasında kütlələrinin 40%-ni itirib. WMO-nun baş katibi Celeste Saulo bildirib ki, buzlaqların qorunması təkcə ekoloji deyil, həm də iqtisadi və sosial baxımdan həyati əhəmiyyət daşıyır.

İqlim dəyişikliyinin əsas səbəbi insan fəaliyyəti nəticəsində atmosferə buraxılan karbon qazı (CO₂) və digər istixana qazlarıdır. Alimlərin sözlərinə görə, bu amil buzlaqların yayda daha sürətli əriməsinə və qışda daha az bərpasına səbəb olur. 2024-cü ildə dünyadakı buzullar ümumilikdə 450 milyard ton kütlə itirib ki, bu da son dördüncü ən pis göstəricidir.

Buzlaqların əriməsi qısamüddətli dövrdə ciddi daşqınlara yol aça bilər. Mütəxəssislər bildirir ki, buzun əriməsi nəticəsində dağ vadilərində böyük göllər əmələ gəlir. Bu göllər buzlaqların yığdığı qaya və buz layları ilə saxlanılır. Lakin zəlzələ və ya torpaq sürüşməsi baş verdikdə, bu təbii bəndlər dağıla bilər və nəticədə saatda 30-100 km sürətlə hərəkət edən nəhəng daşqınlar evləri və infrastruktur obyektlərini məhv edə bilər.

2023-cü ildə Himalay dağlarında baş verən buz gölü daşqını 50-dən çox insanın ölümünə, 30-dan çox körpünün dağılmasına və bir hidroelektrik stansiyanın məhv olmasına səbəb olub. 1941-ci ildə Perunun And dağlarında baş verən oxşar hadisə isə 1.800-5.000 insanın həyatına son qoyub.

Uzunmüddətli perspektivdə isə buzlaqların əriməsi milyonlarla insanın içməli sudan məhrum olmasına səbəb ola bilər. WMO-nun məlumatına görə, dünya əhalisinin 22%-ni təşkil edən 1,9 milyard insan buzullardan gələn şirin suya etibar edir. Əgər buzlaqlar yox olarsa, bu insanlar ya alternativ su mənbələri tapmalı, ya da miqrasiya etməyə məcbur qalacaqlar.

Buzlaqların əriməsi, eyni zamanda, dəniz səviyyəsinin yüksəlməsinə səbəb olur. 2000-2023-cü illər arasında dəniz səviyyəsi buzulların əriməsi nəticəsində 18 mm yüksəlib. Alimlərin hesablamalarına görə, buzulların əriməsi nəticəsində hər millimetr yüksəliş əlavə 200-300 min insanın daşqın riskinə məruz qalması deməkdir.

Xüsusilə Qərbi Antarktikadakı Thwaites Buzlaqı çökərsə, dəniz səviyyəsinin 3 metrə qədər qalxacağı bildirilir. Bu isə London, Şanxay, Florida və Banqladeş kimi əraziləri su altında qala biləcək bölgələrə çevirir. Eyni zamanda, ABŞ-ın Nyu-York, Mayami, Hyuston kimi iri şəhərləri də ciddi risk altındadır.

Alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, iqlim dəyişikliyi ilə bağlı təcili tədbirlər görülməsə, gələcək nəsillər buzlaqsız bir dünyada yaşamaq məcburiyyətində qalacaqlar.

Bəsti Rəfizadə

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:349
embedMənbə:https://sfera.az
archiveBu xəbər 29 Mart 2025 01:10 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see300

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see297

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see292

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see275

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see274

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see268

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see266

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see247

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see232

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see219

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see216

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see215

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see213

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see209

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see203

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see199

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see192

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see188

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see187

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri