Davosda Azərbaycanın yol xəritəsi: İlham Əliyevin çıxışının siyasi və iqtisadi oxunuşu

Prezident İlham Əliyevin Davosda iştirakı və xüsusilə "Euronews"un təşkil etdiyi səhər yeməyi formatında çıxışı Azərbaycanın beynəlxalq platformalarda özünü necə təqdim etdiyini aydın şəkildə göstərdi. Bu çıxış klassik diplomatik bəyanat çərçivəsindən kənara çıxaraq daha çox strateji izah xarakteri daşıyırdı. Dövlət başçısı auditoriyaya təkcə görülmüş işlərdən danışmadı, eyni zamanda Azərbaycanın hansı mərhələdən hansı mərhələyə keçdiyini və bu keçidin hansı məntiq üzərində qurulduğunu izah etdi. Burada əsas mesaj ondan ibarət idi ki, Azərbaycan artıq münaqişə və risk kontekstində tanınan ölkə yox, sabitlik, proqnozlaşdırıla bilənlik və uzunmüddətli planlama təqdim edən regional mərkəzdir.

Çıxışın diqqətçəkən cəhətlərindən biri iqtisadi prioritetlərin çox açıq və sadə dildə izah olunması idi. Prezident enerji sektorunun uzun illər ölkə üçün əsas dayaq olduğunu gizlətmədən vurğuladı, lakin eyni zamanda bu mərhələnin artıq yeni mərhələyə keçdiyini bildirdi. Neft və qazın yaratdığı imkanların indi qeyri neft sektorunun inkişafına yönəldildiyi, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinin strateji seçim olduğu aydın mesaj kimi səsləndi. Xüsusilə bərpaolunan enerji, məlumat mərkəzləri, süni intellekt və mədənçilik sahələrinin prioritet kimi təqdim edilməsi onu göstərdi ki, Azərbaycan yalnız bugünkü gəlirləri yox, sabahın iqtisadi modelini düşünür. Bu yanaşma investorlar üçün vacib olan sabit gəlir və uzunmüddətli perspektiv anlayışına birbaşa cavab verir.

Prezidentin bağlılıq və nəqliyyat məsələlərinə yanaşması isə çıxışın geosiyasi dəyərini artıran əsas elementlərdən idi. Boru kəmərləri, dəmir yolları və liman infrastrukturu haqqında deyilənlər sadəcə texniki məlumat deyildi. Bu, Azərbaycanın coğrafi mövqeyini siyasi və iqtisadi üstünlüyə çevirmə strategiyasının izahı idi. Dövlət başçısı açıq şəkildə göstərdi ki, Azərbaycan üçün əlaqəlilik yalnız tranzit gəliri demək deyil, regional əməkdaşlıq və qarşılıqlı asılılıq vasitəsidir. Bu kontekstdə Orta Asiya ilə Avropa arasında təhlükəsiz və sanksiyalardan kənar marşrut kimi Azərbaycanın rolu xüsusi vurğulandı. Bu mesaj Davos auditoriyası üçün olduqca anlaşılan idi, çünki qlobal biznes mühiti riskli zonalardan yayınmağa çalışır və sabit marşrutlar axtarır.

Çıxışda sülh mövzusu emosional ritorika ilə deyil, iqtisadi məntiqlə təqdim olundu. Ermənistanla münasibətlər və regional yolların açılması məsələsi humanitar çağırış kimi yox, konkret iqtisadi faydalar üzərindən izah edildi. Prezidentin dediklərindən belə nəticə çıxırdı ki, sülh ideyası təkcə siyasi razılaşma deyil, region ölkələri üçün real gəlir və inkişaf imkanıdır. Yolların açılması, tariflərdən gəlir, ticarət həcminin artması kimi arqumentlər sülhü biznes üçün də cəlbedici anlayışa çevirir. Bu, beynəlxalq auditoriya üçün ən inandırıcı yanaşmalardan biridir.

Sosial və şəhərsalma mövzularına toxunulması da çıxışın balansını göstərdi. Orta təbəqənin genişlənməsi, alıcılıq qabiliyyətinin artması, Bakıda və digər ərazilərdə iri yaşayış layihələrinin həyata keçirilməsi ölkədaxili sabitliyin iqtisadi göstəricilərlə əsaslandırılması idi. Prezident burada da statistikadan çox həyat reallıqlarına söykəndi. Mənzillərin böyük hissəsinin yerli əhali tərəfindən alınması iqtisadi islahatların real nəticə verdiyini göstərən arqument kimi təqdim olundu. Bu yanaşma xarici investor üçün mühüm siqnaldır, çünki daxili bazarın güclü olması xarici sərmayənin dayanıqlığını artırır.

Enerji siyasəti ilə bağlı verilən cavablar isə Azərbaycan modelinin praqmatik xarakterini bir daha ortaya qoydu. Bir tərəfdən qaz ixracının artırılması, digər tərəfdən bərpaolunan enerjiyə ciddi sərmayələr qoyulması göstərir ki, Bakı ideoloji ziddiyyətlərə girmədən reallıqlarla işləyir. Prezidentin bu məsələdə Avropa sərmayəsinin passivliyini açıq şəkildə dilə gətirməsi də diqqətçəkən məqam idi. Bu, tənqid yox, daha çox faktın ifadəsi idi və dolayısı ilə Avropa biznesinə ünvanlanmış açıq çağırış kimi oxuna bilərdi.

Davos çıxışı və ətrafında formalaşan müzakirələr onu göstərdi ki, Azərbaycan özünü qlobal gündəmdə artıq müdafiə mövqeyindən təqdim etmir. Burada izah edən, istiqamət göstərən və təklif irəli sürən aktor obrazı var. Prezident İlham Əliyevin çıxışı emosional effekt yaratmaq üçün deyil, məntiqi ardıcıllıq qurmaq üçün hazırlanmışdı. Bu ardıcıllıqda təhlükəsizlik iqtisadiyyatla, sülh infrastrukturla, enerji isə texnologiya ilə bağlanır. Davos platformasında verilən bu mesajlar Azərbaycanın yaxın illər üçün necə bir rol oynamaq istədiyini açıq şəkildə ortaya qoyur və göstərir ki, Bakı regional proseslərin kənarında yox, mərkəzində yer almağı hədəfləyir.

Züriyə Qarayeva