Dizlərdə II dərəcə artroz Artmasının qarşısını necə alaq?

Diz oynağında artroz (osteoartrit) qığırdaq toxumasının tədricən aşınması nəticəsində yaranan xroniki degenerativ xəstəlikdir. II dərəcəli artroz artıq orta mərhələ hesab olunur və bu dövrdə düzgün yanaşma ilə xəstəliyin sürətlə irəliləməsinin qarşısını almaq mümkündür.

III dərəcəyə keçid isə daha ciddi ağrı, hərəkət məhdudiyyəti və bəzən cərrahi müdaxilə ehtiyacı ilə nəticələnə bilər. Buna görə II mərhələ “dayandırıla bilən kritik nöqtə” kimi qiymətləndirilir.

Medicina.az xəbər verir ki, II dərəcəli artrozda artıq bu dəyişikliklər baş verir:

Qığırdaqda incəlmə başlayır;

Oynaq aralığı daralmağa doğru gedir;

Hərəkət zamanı ağrı artır;

Səhər sərtliyi və “qıcqırma” hissi yaranır;

Bəzən şişkinlik və iltihab müşahidə olunur.

Lakin hələ tam qığırdaq itirilməmiş olur və prosesin ləngidilməsi mümkündür.

II dərəcədən III dərəcəyə keçid niyə baş verir?

Artrozun irəliləməsinə təsir edən əsas faktorlar:

1. Artıq çəki

Diz oynağı bədənin əsas yük daşıyıcı strukturlarındandır. Hər əlavə kilo dizə bir neçə dəfə artıq təzyiq yaradır.

2. Hərəkətsizlik

Əzələlər zəiflədikdə diz oynağı daha çox yüklənir və stabillik azalır.

3. Yanlış hərəkət və ağır yüklənmə

Çox pilləkən qalxma, çömbəlmə, ağır qaldırma artrozu sürətləndirə bilər.

4. İltihabi proseslər

Daxili oynaq iltihabı qığırdaqın daha tez aşınmasına səbəb olur.

5. Müalicəsiz qalma

Ağrıların uzun müddət nəzarətsiz qalması xəstəliyin irəliləməsini sürətləndirir.

III dərəcəyə keçmənin qarşısını almaq mümkündürmü?

Bəli. II dərəcədə düzgün planlama ilə prosesin stabil saxlanması və irəliləmənin ləngidilməsi mümkündür. Tam bərpa çətin olsa da, funksiyanın qorunması real hədəfdir.

1. Çəki nəzarəti – ən vacib faktor

Diz artrozunda ilk və ən təsirli addım bədən çəkisinin azaldılmasıdır.

Çünki:

Hər 1 kq artıq çəki dizə 3–5 kq əlavə yük yarada bilər;

Bu yük qığırdaq aşınmasını sürətləndirir.

Hətta 5–7% çəki itkisi belə ağrını azalda və hərəkəti yaxşılaşdıra bilər.

2. Əzələ gücləndirici məşqlər

Diz oynağını qoruyan əsas struktur əzələlərdir (xüsusilə quadriceps və bud əzələləri).

Tövsiyə olunan hərəkətlər:

Yüngül ayaq qaldırma məşqləri;

Statik (izometrik) əzələ sıxmaları;

Su içində (hidroterapiya) hərəkətlər;

Velosiped (aşağı yüklə).

Qeyd: Ağır çömbəlmə və sıçrayış hərəkətləri zərər verə bilər.

3. İltihabın idarə olunması

Xroniki iltihab artrozu sürətləndirən əsas faktorlardan biridir.

Həkim nəzarəti ilə:

Qeyri-steroid iltihab əleyhinə preparatlar;

Yerli kremlər və gellər;

Bəzi hallarda intraartikulyar inyeksiyalar istifadə oluna bilər.

4. Qığırdaq qoruyucu dəstək

Bəzi hallarda həkimlər aşağıdakı qrupları tövsiyə edir:

Qlükozamin və xondroitin tərkibli preparatlar;

Kollagen dəstəyi;

Vitamin D balansının korreksiyası.

Bu vasitələr qığırdağı “bərpa etmir”, lakin prosesin gedişini yavaşlada bilər.

5. Gündəlik hərəkət rejimi

Tam hərəkətsizlik zərərlidir.

Sağlam yanaşma:

Gündəlik yüngül gəzinti;

Uzun müddət oturmamaq;

Eyni vəziyyətdə çox qalmamaq.

6. Dizə düşən yükün azaldılması

Dəstəkli ortopedik ayaqqabı;

Lazım olduqda diz bandajı və ya breys;

Pilləkənlərin azaldılması;

Ağır qaldırmadan qaçınma.

7. Fiziki terapiya və müalicə prosedurları

Effektiv üsullar:

Fiziki terapiya (ultrasəs, maqnit terapiya);

Reabilitasiya proqramları;

Manual terapiya (mütəxəssis nəzarəti ilə).

8. Qidalanma və oynaq sağlamlığı

Oynaqlar üçün faydalı qidalar:

Omega-3 yağ turşuları (balıq, kətan toxumu);

Tərəvəz və antioksidantlar;

Jelatin və kollagen mənbələri;

Kifayət qədər su qəbulu.

Şəkər və işlənmiş qidalar iltihabı artıra bilər.

Aygün Musayeva