ECO çərçivəsində yeni imkanlar: Bakı regional həmrəyliyə ev sahibliyi edir ANALİZ

Bu gün Xankəndidə İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatına (İƏT) üzv ölkələrin XVII Zirvə görüşü başlayır. “Davamlı və iqlimə dayanıqlı gələcək üçün İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının yeni baxışı” mövzusunda baş tutan toplantıda iqlim dəyişiklikləri, ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi, nəqliyyat marşrutları və təşkilatda nəzərdə tutulan islahatlar müzakirə olunacaq. 

2023-cü ilin 19-20 sentyabrında 23 saatdan az müddətdə həyata keçirilən lokal xarakterli antiterror əməliyyatı ilə erməni işğalçılarından təmizlənən tarixi şəhərimiz o yandan bu yana ilk belə böyük beynəlxalq tədbirə ev sahibliyi edəcək. Bu da tədbirin Azərbaycan üçün önəmini birə on qat artırır.

Zirvə görüşündə Türkmənistanı Nazirlər Kabineti Sədrinin müavini, xarici işlər naziri Rəşid Meredov təmsil edir.

Əfqanıstanın xarici işlər nazirinin müavini Mohammad Naim Vardak da ölkəmizə gəlib.

Nigeriya Federativ Respublikasının büdcə və iqtisadi planlama naziri Abubakar Atiku Baqudunu gətirən təyyarə iyulun 3-də Füzuli rayonuna enib.

Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev, Qırğızıstan Prezidenti Sadır Japarov, Pakistanın baş naziri Şahbaz Şərif, Şimali Kipr Türk Respublikasının Prezidenti Ersin Tatar da artıq Qarabağdadır.

Türkiyə Cümhuriyyətinin Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Xankəndinə bu gün gələcəyi artıq dəqiqdir.

İran İslam Respublikasının Prezidenti Məsud Pezeşkianın da ECO-nun Zirvə görüşündə iştirakı gözlənilir.

İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının digər üzvləri - Qazaxıstan və Taciksitanı toplantıda kimin təmsil edəcəyi tam dəqiqləşməyib.

İqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Elşən Bağırzadə Sherg.az-a bildirib ki, İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı (ECO) regional iqtisadi inteqrasiya məqsədi daşıyan və 10 üzv dövləti (Azərbaycan, Türkiyə, İran, Pakistan, Qazaxıstan, Türkmənistan, Özbəkistan, Tacikistan, Qırğızıstan və Əfqanıstan) birləşdirən bir beynəlxalq təşkilatdır:

“Təşkilat bütün Türk Dövlətlərini və bu dövlətlər üçün iqtisadi və nəqliyyat dəhlizləri baxımından əhəmiyyətli olan bir sıra region ölkələrini özündə birləşdirir. Azərbaycanın ev sahibliyi etdiyi 17-ci Zirvə Görüşü bu təşkilat çərçivəsində strateji əməkdaşlıq imkanlarının müzakirəsi baxımından önəmlidir. Bu təşkilatın bir sıra istiqamətlər üzrə əhəmiyyətindən danışa bilərik. Birincisi, regional iqtisadi əməkdaşlığın gücləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Təşkilatın əsas məqsədlərindən biri üzv ölkələr arasında ticarət, investisiya, nəqliyyat, enerji və sənaye sahələrində əməkdaşlığı inkişaf etdirməkdir. Bu baxımdan, üzv ölkələr arasında ticarət manelərinin azaldılmasını, regional bazarların inteqrasiyasını, Orta Dəhliz kimi nəqliyyat layihələrinin təşviqini hədəfləyir. İkinci əhəmiyyəti, regionun strateji coğrafi mövqeyinin iqtisadi dəyərə çevrilməsilə bağlıdır. Bu təşkilatın əhatə etdiyi region Avropa ilə Asiyanı birləşdirən önəmli bir körpüdür. Azərbaycanın burada rolu Şimal-Cənub və Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizləri vasitəsilə tranzit ölkə kimi əhəmiyyəti önə çıxır. Üçüncüsü, təşkilat region ölkələrinə enerji və logistika sahələrində işlərini koordinasiya etməyə imkan verir. Bildiyiniz kimi təşkilat üzvləri enerji ehtiyatları və daşınması baxımından böyük potensiala malikdir. Bu ölkələrin neft, qaz, bərpa olunan enerji sahələrində birgə layihələr həyata keçirməsi mümkündür. Eyni zamanda Azərbaycanın TANAP, TAP və digər enerji layihələri region ölkələri üçün model ola bilər”.

Ekspertin sözlərinə görə, təşkilat hazırda dünya düzəninin pozulduğu şəraitdə alternativ geosiyasi və iqtisadi axtarışlar baxımından əhəmiyyətli platforma kimi qiymətləndirilə bilər:

“Xüsusilə də Qərb və Şərq blokları arasında balans yaratmaq istəyən ölkələr üçün alternativ əməkdaşlıq platforması kimi maraqlıdır. Eyni zamanda İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və Türk Dövlətləri Təşkilatı üçün də bir növ tamamlayıcı xarakter daşıyır. Nəhayət sonuncusu, təşkilat Azərbaycan üçün diplomatik və iqtisadi imkanlar yaradır. Zirvə Görüşü isə Azərbaycan üçün regional liderlik ambisiyalarını nümayiş etdirmək, Qarabağ münaqişəsindən sonra yeni statusunu möhkəmləndirmək və postmünaqişə dövründə iqtisadi əlaqələri artırmaq üçün əhəmiyyətli bir platformadır. Bütün bunları nəzərə alaraq, düşünürəm ki, bu təşkilat, üzv ölkələrin ortaq iqtisadi maraqlarını müdafiə edən və geoiqtisadi proseslərdə daha çox söz sahibi olmaq istəyən dövlətlər üçün strateji əhəmiyyətə malikdir. Bu baxımdan Azərbaycanın ev sahibliyi etdiyi 17-ci Zirvə Görüşü bu həm regional həmrəyliyin gücləndirilməsi, həm də Azərbaycanın iqtisadi, nəqliyyat, enerji və diplomatik mövqelərinin daha da möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir”.