Əsəd devrildi: Rejim niyə süquta uğradı?

Müxalifətin cəmi 12 gündə böyük şəhərləri ələ keçirməsi və daha sonra paytaxt Dəməşqə daxil olması ilə Suriyada 50 ildən çox hakimiyyətdə olan Əsəd ailəsinin hakimiyyəti çöküb.

"Cebheinfo.az" xəbər verir ki, 24 ildir Suriyanı idarə edən prezident Bəşər Əsəd bazar günü müxalifət qüvvələrinin paytaxta müqavimət göstərərək daxil olmasından sonra ölkədən qaçıb.

Müxalifətin bu sürətli qələbəsi Əsəd rejiminin zəifliyini və kritik anda çatmayan İran və Rusiyadan dəstək asılılığını ortaya qoyub.

Maraqlıdır, Əsədin Suriyada süqutunu hazırlayan amillər hansılardır?

Əvvəla, 13 ildən artıqdır ki, davam edən vətəndaş müharibəsi rejim qüvvələrini yorub. Yarım milyondan çox insanın həyatına son qoyan, ölkənin iqtisadiyyatını, infrastrukturunu və sənayesini məhv edən müharibədə ordu tükənib.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, ordu müharibənin ilk illərində itkilər, fərariliklər nəticəsində 300 min nəfərlik gücünün təxminən yarısını itirib.

Yorğun və ruhdan düşmüş ordu noyabrın 27-də müxalifətin hücumu ilə qarşılaşanda hazırlıqsız yaxalanıb.

Suriya İnsan Haqları Müşahidə Qrupunun (SOHR) məlumatına görə, ordu son günlər müxalifətə qarşı az müqavimət göstərib.

Bildirilir ki, əsgərlər tez-tez döyüşlər onlara çatana qədər öz mövqelərini boşaldırlar.

Bu illər ərzində Əsəd Rusiya və İran kimi əsas müttəfiqlərinin hərbi, siyasi və diplomatik dəstəyinə arxalanıb.

Onların köməyi ilə rejim 2011-ci ildə vətəndaş müharibəsi başlayandan sonra itirdiyi əraziləri geri qaytarıb. Rusiyanın 2015-ci ildə müdaxiləsi müharibənin gedişatını Əsədin xeyrinə dəyişib.

Lakin noyabrın 27-də başlayan hücumlar Rusiyanın hələ də Ukrayna müharibəsində ilişib qaldığı bir vaxtda baş verib. Bu dəfə hava zərbələri müxalifətin ölkənin geniş ərazilərinə yayılmasının qarşısını ala bilməyib.

İran da uzun müddətdir ki, Suriya ordusuna hərbi müşavirlər göndərir və  rejim tərəfdarı silahlı qruplara dəstək verir.

Lakin keçən il İran və onun müttəfiq qrupları Qəzza zolağında gedən müharibə və ondan sonra İsraillə “Hizbullah” arasında yaranan gərginlik zamanı İsrailin böyük zərbələrinə məruz qalıb.

Bu gərginlikdə İsrailə qarşı durmaq üçün “Hizbullah” üzvlərinin çoxunu Suriyadan Livana köçürüb və qonşu ölkədə mövcudluğunu zəiflədib.

İsraillə müharibə zamanı baş katib Həsən Nəsrullah və onun varisi hesab edilən Haşim Seyfəddin də daxil olmaqla bir çox “Hizbullah” lideri öldürülüb.

Suriyada Bəşər Əsəd rejiminin həyata keçirdiyi siyasətlər, xüsusilə 2011-ci ildə vətəndaş müharibəsi başladığından bu yana ölkə iqtisadiyyatına ağır zərbə vursa da, rejimin dağılması ilə bərpa prosesinin başlayacağı gözlənilir.

Dünya Bankının məlumatına görə, hər dörd suriyalıdan biri həddindən artıq yoxsulluqdan əziyyət çəkir və vəziyyətin 2023-cü ilin fevralında baş verən zəlzələnin dağıdıcı təsiri səbəbindən daha da pisləşdiyi təxmin edilir.

Suriya iqtisadiyyatının bütün sahələrində müşahidə edilən tənəzzül kənd təsərrüfatında da özünü göstərib.

Suriya xalqı kritik bir yoxsulluqla mübarizə apararkən, Əsəd ailəsinin təxminən 1-2 milyard dollar sərvətinin olduğu təxmin edilir.

Ləman İsmayıl
"Cebheinfo.az"

Bizi Telegramda izləyin

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin