Ət niyə bahalaşmağa davam edir? SƏBƏBLƏR

Ətin qiyməti getdikcə qalxmaqda davam edir. Hazırda paytaxt bazarlarında dana ətinin 1 kiloqramı 18-20, quzu ətinin kilosu isə 20-25 manata satılır.

Bəs ölkəmizdə ətin qiymətinin artmasının səbəbi nədir, Azərbaycanda heyvandarlıq sahəsi necə inkişaf edib?

Məsələ ilə bağlı iqtisadçı Xalid Kərinmli “Operativ Media”ya açıqlama verib.

İqtisadçı Xalid Kərimli bildirib ki, ət məhsullarının qiyməti son bir ildə 4.4 faiz artıb:
“Bunun qarşıdan gələn bayramla heç bir əlaqəsi yoxdur. Ət və quş əti qiymətlərində artım müşahidə olunur. Bu, bayramla əlaqəli deyil. Birinci səbəb odur ki, ət nə qədər bahalaşarsa, Azərbaycan xalqı bu əti alır. Yəni tələb var. Hazırda ət kəsimi statistikalarında 20 faiz artım var. Bu o deməkdir ki, əhali arasında ət alanların sayı daha çoxdur.

İkinci məsələ isə ölkədə iri buynuzlu və kiçik buynuzlu ümumilikdə mal-qaranın saxlanılmasında xeyli azalma var. İri buynuzlu heyvanların sayında son 10 ildə 5 faiz, xırdabuynuzlu heyvanlarda isə 20 faizə qədər azalma müşahidə olunur. Bundan əlavə, bu sahədəki xərclər xeyli artıb. Heyvan dərmanları, yem və bütün baxım xərclərində artım müşahidə olunur. Heyvandarlıqla məşğul olan şəxslər də bu xərcləri ətin qiymətinin üzərinə əlavə edirlər. Bu isə çox normal haldır.

Əvvəllər otlaq sahələri daha çox idi, indi isə yox. Ona görə də heyvandarlıqla məşğul olan şəxs il boyu heyvanlar üçün yem almaq məcburiyyətindədir. Bu isə xərclərə təsir edir. Hazırda ətin qiymətinin baha olması heç bir bayramla əlaqəli deyil”.

Kənd təsərrüfatı üzrə ekspert Allahverdi Mustafayev bildirib ki, əvəllər ölkəmizdə kənd təsərrüfatının mal-qara sahəsi yaxşı inkişaf etmişdi:
“İri və xırdabuynuzlu heyvan saxlayanlar xüsusi otlaqlarda heyvanlarını saxlayırdılar. Bu zaman da maya dəyəri ucuz başa gəlirdi. Həmin ərazilər sonradan yavaş-yavaş əkin sahələrinə çevrildi, obyekt tikildi və ya hasarlandı. Bu da heyvandarlıqla məşğul olan şəxslərin sayının azalmasına gətirib çıxardı. Bu, öz fəsadlarını getdikcə büruzə verir və verməkdə davam edəcək.

Əvvəllər böyük Haralı çölü deyilən sahələr vardı. Onlar Azərbaycanın təbii yerləri idi ki, orada kəndlilər heyvan otarırdılar. Bu ərazilər sonradan yavaş-yavaş başqa sahələrə çevrildi və ya artıq otlaq kimi istifadə edilə bilmədi. Bundan sonra da heyvandarlıqla məşğul olanlar Bakıya axın etməyə başladılar. Hətta deyə bilərəm ki, heyvandarlıqla məşğul olanlar bütün mal-qaralarını satıb Bakıya gəlib, burada iki ev alıb yaşamğa başladılar. Bu, təzadlı vəziyyət yaratdı”.

Ekspert bildirib ki, hazırda Azərbaycana ən çox ət ixrac edən ölkə Monqolustandır: "Çünki, Monqolustanda otlaq kimi istifadə olunan ucsuz-bucaqsız sahələr var. Bu da ətin çox ucuz başa gəlməsinə səbəb olur. Dünya miqyasında qoyun ətindən istifadə edən xalqlar çox azdır. Onlardan biri də bizik. Monqolustandan ixrac edilən ətin keyfiyyətidə yaxşıdır. Hazırda bazarda Azərbaycan əti 20 AZN olduğu halda, Monqolustan əti 12-13 manata təklif edilir. Yəni bazarda ətin baha qiymətə olmasının əsas səbəbi Azərbaycanda heyvandarlıqla məşğul olan əhalinin azalmasıdır".

“Operativ Media” Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına əsasən, ölkəyə bu ilin 8 ayında ixrac olunan ət məhsullarının( dana, qoyun, quzu) statistikası aşağıdakı kimidir:

1

İribuynuzlu heyvan əti, təzə və ya soyudulmuş, digər sümüklü parçalar, sümükdən ayrılmamış

652,19 TON

2

İribuynuzlu heyvan əti, təzə və ya soyudulmuş, sümükdən ayrılmış parçalar

5,34 ton

3

İribuynuzlu heyvan əti, dondurulmuş, cəmdəklər və şaqqalar

48,25 TON

4

İribuynuzlu heyvan əti, dondurulmuş, digər sümükdən ayrılmamış parçalar

1919,8 TON

5

İribuynuzlu heyvan əti, dondurulmuş, sümükdən ayrılmış, qabaq yarımşaqqalar, bütöv və ya ən çoxu beş parçaya bölünmüşlər

5427,62 TON

6

Quzu cəmdəkləri və şaqqaları, dondurulmuş

20,09 TON

7

  Qoyun əti, dondurulmuş, sümükdən ayrılmamış digər parçalar

24,14 TON

8

  Qoyun əti, dondurulmuş, sümükdən ayrılmış parçalar

0,11 TON

9

  Qoyun əti, təzə və ya soyudulmuş, cəmdəklər və şaqqalar

0,01 TON

10

Qoyun əti, təzə və ya soyudulmuş, sümükdən ayrılmamış digər parçalar

0.05 TON