Icma.az
close
up
RU
Menu

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Gözbəbəkləri və yaddaş arasındakı heyrətamiz əlaqə

Gözbəbəkləri və yaddaş arasındakı heyrətamiz əlaqə

Icma.az bildirir, Redaktor.az saytına əsaslanaraq.

Tədqiqatçılar bir məlumatı tanıdığımız və ya düzgün xatırladığımız anlarda gözbəbəklərimizin verdiyi reaksiyaları öyrəniblər. Əldə edilən nəticələr göstərir ki, yaddaş düşündüyümüzdən daha mürəkkəb işləyir.

Redaktor.az hit.az-a istinadən xəbər verir ki, keçmişi xatırlayarkən bəzən dostlarımızla eyni hadisə haqqında fərqli şeylər yadımıza düşür. Hamımız bir məqamda "əminəm elə olmuşdu" dediyimiz xatirələrimizin əslində elə yaşanmadığını fərq etmişik. Uşaqlıq xatirələrindən tutmuş qapını kilidləyib-kilidləmədiyimizi xatırlamağa qədər bir çox məsələdə yaddaş bizi yanılda bilər. Üstəlik, bu düşündüyümüzdən daha tez-tez baş verir.

Bu sirrə yeni baxış təqdim edən tədqiqat, gözlərimiz vasitəsilə yaddaşın necə işlədiyini anlamağa çalışır. Budapeşt Texnologiya və İqtisad Universitetindən bir qrup, 1970-ci illərdə irəli sürülən köhnə bir nəzəriyyəni yenidən qiymətləndirib. Nəzəriyyəyə görə, o an gördüyümüz bir şeyi əvvəl görübüksə, gözbəbəklərimiz xəbərsizcə genişlənir. "Gözbəbəyinin köhnə/yeni effekti" kimi tanınan bu hal daha əvvəl aparılan bəzi təcrübələrlə də təsdiqlənmişdi. Lakin bu dəfə tədqiqatçılar gözbəbəklərinin yalnız tanıma reaksiyası verib-vermədiyini deyil, eyni zamanda xatırlamanın nə qədər aydın olduğuna dair ipuçları daşıyıb-daşımadığını araşdırdılar.

Tədqiqatda iştirak edən 28 nəfərə ekranda təsadüfi yerlərdə peyda olan qısa və az işlənən sözlər göstərildi. Daha sonra bu şəxslərə həm əvvəl göstərilən, həm də tamamilə yeni sözlərdən ibarət siyahı təqdim edildi. İştirakçılardan tanıdıqları sözləri qeyd etmələri və mümkünsə, onların nə vaxt göstərildiyini xatırlamağa çalışmaları istənildi. Bu zaman gözbəbəklərinin hərəkəti xüsusi cihazlarla izlənildi.

Nəticələrə görə, insanlar əvvəl gördükləri sözlə qarşılaşanda gözbəbəklərində genişlənmə baş verdi. Daha da diqqətçəkən məqam isə odur ki, sözün nə vaxt və harada göstərildiyini düzgün xatırladıqda bu genişlənmə daha aydın şəkildə müşahidə olundu. Bu hal göstərir ki, yaddaş təkcə "tanış gəlmə" hissindən ibarət deyil, eyni zamanda xatırlamanın dərinliyi ilə də bağlı ola bilər.

Tədqiqatı aparan alimlərdən Ádám Albi bildirir ki, gözbəbəyindəki bu dəyişikliklər yaddaşın iki ayrı səviyyədə işlədiyinə işarə edə bilər: Birincisi, tanıma; ikincisi isə xüsusi detalları xatırlama. Lakin bu prosesdə gözbəbəyi reaksiyasını hansı beyin mexanizmlərinin idarə etdiyi məsələsində elm dünyasında hələ də aydın konsensus yoxdur.

Tədqiqat qrupu düşünür ki, xatırladığımız güclü və diqqətçəkən xatirələr, beynin "locus coeruleus-noradrenergik sistemi" adlanan bölgəsində fəallığı artıra bilər. Eyni sistem gözbəbəklərinin genişlənməsini də təhrik edən rol oynaya bilər.

Bu cür tədqiqatlar yaddaşın nə qədər etibarlı olduğuna dair uzun müddətdir davam edən müzakirələrə yeni perspektiv əlavə edə bilər. Əldə edilən nəticələr gələcəkdə xüsusilə hüquq, psixologiya və nevrobilim sahələrində yeni tətbiqlərə yol aça bilər. Yaddaşın təkcə nəyi xatırladığımızla deyil, necə xatırladığımızla da bağlı olduğu bu yolla daha yaxşı anlaşıla bilər.

Nəticə etibarilə, tədqiqat göstərir ki, yaddaşın izlərini təkcə zehndə deyil, eyni zamanda gözlərdə də axtarmaq mümkündür.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:173
embedMənbə:https://redaktor.az
archiveBu xəbər 09 İyun 2025 03:07 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see284

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see281

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see267

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see260

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see250

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see250

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see244

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see242

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see236

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see236

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see235

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see226

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see222

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see220

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see220

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see217

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see205

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see200

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see198

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see194
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri