Icma.az
close
up
RU
Günəş atom bombaları kimi Yeri fəlakətə uğrada bilər ŞOK ARAŞDIRMA

Günəş atom bombaları kimi Yeri fəlakətə uğrada bilər ŞOK ARAŞDIRMA

Icma.az bildirir, Publika.az portalına istinadən.

“Science” jurnalında dərc olunan yeni tədqiqat Günəşə bənzər ulduzların hər 100 ildən bir milyardlarla atom bombasına bərabər enerji buraxan partlayış yarada biləcəyini ortaya qoyub.

Publika.az xəbər verir ki, mütəxəssislər Günəşdə də bu cür partlayış baş verə biləcəyi ehtimalını nəzərdən keçirirlər. Çünki bu hadisələr Yer kürəsində ciddi ekoloji və texnoloji fəsadlara səbəb ola bilər.

Partlayış adi Günəş alovlanmalarından minlərlə dəfə güclüdür. Bu hadisələr Yerin maqnit sahəsini poza, peykləri orbitdən çıxara, elektrik şəbəkələrini sıradan çıxara və qlobal rabitə sistemlərində fasilələr yarada bilər. Partlayışın təsiri Günəşdə baş verən qasırğalarla müqayisədə daha güclüdür və qlobal infrastruktura ciddi təhlükə yaradır. Bunun fəsadlarını anlamaq üçün ən əhəmiyyətli nümunə 1859-cu ildə baş verən “Karrinqton hadisəsi”dir. Bu hadisə nəticəsində Günəş təxminən 10 milyard ədəd 1 meqatonluq atom bombasının ekvivalent enerjisini sərbəst buraxıb. Bu partlayışın Yer üzərindəki təsirləri teleqraf xətlərinin yanması, cənubda Karib dənizinə qədər uzanan parlaq şəfəqin müşahidə edilməsi kimi qeydə alınıb. Alimlər qədim ağac halqalarında radiokarbon səviyyələrindəki qəfil artımları tədqiq edərək belə nəticəyə gəliblər ki, Karrinqton hadisəsi, Günəşin yarada biləcəyi ən güclü alovlanma deyil. Bu analizlər, Günəşin tarix boyu Karrinqton hadisəsindən yüzlərlə dəfə güclü partlayışlar yaratdığını göstərir.

Günəşə bənzər 56 min ulduz üzərində aparılan müşahidələr, bu cür parıltının düşündüyümüzdən daha müntəzəm baş verdiyini göstərir. Əvvəlki tədqiqatlarda bu cür hadisələrin bir neçə min ildən bir baş verdiyi irəli sürülmüşdü. Lakin yeni tədqiqat bu partlayışların hər 100 ildən bir baş verə biləcəyini ortaya qoyur. Məlum olub ki, müşahidə edilən ulduzların 30 faizi ikili ulduz sisteminə aiddir, yəni ortaq bir kütlə mərkəzi ətrafında fırlanan iki ulduzdan ibarətdir. Bu tapıntı Günəşdə də oxşar proseslərin baş verə biləcəyi ehtimalını artırır.

Tədqiqatçılar Günəşdə parıltının baş vermə ehtimalını birbaşa müəyyən edə bilməsələr də, belə bir hadisənin təsirlərinin olduqca təhlükəli olacağını qeyd edirlər. Partlayış Yerdə GPS, peyk rabitəsi və elektrik şəbəkələrində böyük fasilələrə səbəb ola bilər. Bu cür fəsadlar qlobal iqtisadiyyat, nəqliyyat sistemləri və məlumat infrastrukturuna ciddi ziyan vura bilər. Tədqiqatçılar bu riski qiymətləndirmək və qarşısını almaq üçün kosmik hava proqnozlaşdırma sistemlərinin təkmilləşdirilməsinin vacibliyini vurğulayırlar.

Araşdırma nəticələri göstərir ki, Günəşdə və ona bənzər ulduzlarda partlayışın baş verməsi Yerin texnoloji infrastrukturuna və qlobal iqtisadiyyata ciddi təhlükə yarada bilər. 1859-cu ildə baş vermiş Karrinqton hadisəsinin təsirləri bu təhlükənin miqyasını göstərir. Lakin daha güclü partlayış əvvəlki proqnozlardan fərqli olaraq, daha tez-tez baş verə bilər. Tədqiqatçılar proseslərin səbəblərini araşdırmağa və gələcəkdə mümkün risklərin qarşısını almaq üçün qabaqlayıcı tədbirlər görməyə çağırırlar.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:299
embedMənbə:https://publika.az
archiveBu xəbər 15 Dekabr 2024 08:12 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see346

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see333

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see319

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see312

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see289

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see276

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see271

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see254

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see240

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see235

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see234

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see228

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see220

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see217

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see215

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see213

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see213

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see209

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see206

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see193
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri