Həftədə neçə yumurta yemək olar? Dəqiq say məlum oldu

Həftədə neçə yumurta yeməyin mümkün olması məsələsi mütəmadi olaraq gündəmə gəlir və bu, səbəbsiz deyil. Çünki cavab sadə riyazi hesablamadan ibarət deyil. 
Demokrat.az xəbər verir ki, bu barədə "Pysznosci" yazır. 
Mövzuya daha dərindən yanaşmaq lazımdır, çünki “minimum və maksimum” kimi konkret çərçivələr həqiqi cavabı tam əks etdirmir. Xolesterin yumurta ətrafında yaranan mübahisələrin əsas səbəbidir. Belə ki, bir yumurta sarısında orta hesabla 180-200 mq xolesterin olur. Uzun illər hesab edilirdi ki, qidada nə qədər çox xolesterin varsa, qanda da onun səviyyəsi bir o qədər artır və bu da ürək xəstəlikləri riskini yüksəldir.
Yumurta ilə bağlı narahatlıq haradan qaynaqlanır?
Hazırda məlumdur ki, insanların əksəriyyətində orqanizm qaraciyərdə xolesterin istehsalını özü tənzimləyir. Buna görə də yumurtanın analiz nəticələrinə təsiri çox böyük olmur. Lakin bu mexanizm hər kəsdə eyni dərəcədə effektiv işləmir və bəzi insanlarda yumurta qəbulundan sonra xolesterin həqiqətən yüksələ bilər.
Bundan əlavə, yumurtanın necə hazırlanması da vacibdir. Çox yağda qızartmaq, həmçinin bekon, mayonez və ya kolbasa kimi əlavələr onun orqanizmə təsirini əhəmiyyətli dərəcədə dəyişir.
Bir çox insan bu məqamları qarışdırdığı üçün mövzu tez-tez müzakirə olunur və yanlış anlaşılmalara səbəb olur.
Bir yumurtanın tərkibində nə var?
Orta ölçülü bir yumurta təxminən 55-60 qram çəkir və 70-80 kilokalori ehtiva edir. Bununla yanaşı, bütün vacib amin turşularını düzgün nisbətdə özündə birləşdirən tam dəyərli zülal mənbəyidir.
Bir yumurtada orta hesabla 6-7 qram zülal olur və bunun böyük hissəsi ağ hissədə yerləşir. Sarısında isə zülalla yanaşı təxminən 5 qram yağ mövcuddur və bunun da əhəmiyyətli hissəsi doymamış yağlardan ibarətdir.
Sarısında həmçinin beyin və sinir sistemi üçün vacib olan xolin maddəsi var. Bir çox insan bu maddəni kifayət qədər qəbul etmir. Yumurta eyni zamanda D, B12 və A vitaminləri, həmçinin görmə qabiliyyətini dəstəkləyən lutein və zeaksantin maddələri ilə zəngindir.
Qeyd olunur ki, yumurtanın hazırlanma üsulu onun kaloriliyini dəyişir. Xüsusilə yağda qızardıldıqda kalori miqdarı xeyli artır. Buna görə də ən yaxşı seçim suda bişirilmiş yumurtadır.
Həftədə neçə yumurta yemək məntiqlidir?
Sağlam insan üçün gündə bir neçə yumurta qəbul etmək adətən normal hesab olunur. Həftəlik ölçüdə isə 7-14 yumurta ağlabatan miqdar sayılır.
Bu, sərt məhdudiyyət deyil. Çünki çox şey insanın uzun müddətdir nə qədər yumurta yeməsindən və analiz nəticələrinin nə göstərməsindən asılıdır. Bir çox insanda gündə bir və ya iki yumurta yemək qandakı xolesterin və digər lipid göstəricilərini pisləşdirmir, hətta qidalanma tam ideal olmasa belə.
Bununla belə, lipid profili analizlərini izləmək vacibdir. Bu analiz ümumi xolesterin, LDL (“pis” xolesterin), HDL (“yaxşı” xolesterin) və triqliserid səviyyələrini göstərir. Əgər nəticələr normadadırsa, gündəlik yumurta miqdarı problem hesab edilmir.
Bəzi insanlar illərlə hər gün bir neçə yumurta yediklərini və analizlərində heç bir problem olmadığını bildirirlər. Digərləri isə cəmi iki yumurtadan sonra özlərini ağır yağlı yemək yemiş kimi hiss etdiklərini deyirlər. Bu da göstərir ki, həftəlik yumurta miqdarı çox fərdi məsələdir və ümumi tövsiyələr yalnız başlanğıc nöqtəsi kimi qəbul edilməlidir.
Nə vaxt yumurtaya daha ehtiyatla yanaşmaq lazımdır?
Analiz nəticələri yaxşı olmadıqda yumurtaya daha diqqətli yanaşmaq məsləhətdir. Bu, əsasən yüksək LDL xolesterin səviyyəsi, ürək xəstəlikləri və lipid pozğunluqları olan insanlara aiddir.
Belə hallarda orqanizm qidadan gələn xolesterinə daha həssas reaksiya verir və qandakı səviyyə daha sürətlə arta bilər. İnsulin müqaviməti və piylənmə zamanı da ehtiyatlı olmaq tövsiyə olunur, çünki bunlar çox vaxt pozulmuş lipid profili ilə müşayiət edilir.
Genetik faktorlar da nəzərə alınmalıdır. Bəzi insanların orqanizmi qidadakı yüksək xolesterin miqdarını daha çətin qəbul edir və bu, dərhal hiss olunmaya bilər.
Yumurtanın sayı deyil, necə yeyilməsi daha vacibdir
Mütəxəssislər hesab edir ki, yumurtanın nə ilə birlikdə yeyilməsi onun sayından daha böyük əhəmiyyət daşıyır. Tərəvəz, tam taxıllı çörək və az miqdarda keyfiyyətli yağ ilə birlikdə yeyilən yumurta sağlam qidalanmanın bir hissəsi hesab olunur.
Belə qidalanma qan şəkərinin daha yaxşı nəzarətdə saxlanmasına və uzunmüddətli toxluq hissinə kömək edir. Əksinə, keyfiyyətsiz ət məhsulları, çoxlu doymuş yağ və duzla birlikdə qəbul edildikdə yeməyin kaloriliyi və ürək-damar sisteminə yük artır.
Bundan başqa, ümumi qidalanma rejimi də vacibdir. Sağlamlıq tək bir məhsuldan deyil, bütöv rasiondan asılıdır.
Yumurtanı necə yemək daha faydalıdır?
Yumşaq və ya bərk qaynadılmış yumurta, eləcə də az yağda hazırlanmış omlet ən yaxşı seçim sayılır. Bu üsullar yeməyin kaloriliyini və doymuş yağ miqdarını artırmır.
Yumurtanı liflə zəngin məhsullarla birlikdə yemək də tövsiyə olunur. Tərəvəz və tam taxıllı əlavələr toxluq hissini artırır və yeməkdən sonra qan şəkərini stabilləşdirir.
Məsələn, pomidor, ispanaq və tam taxıllı çörəklə birlikdə yeyilən yumurta yaxşı seçim hesab olunur. Yumurtaların təzə olmasına və düzgün istilik emalından keçməsinə də diqqət yetirilməlidir. Çünki çiy və ya yaxşı bişməmiş yumurtalar qida zəhərlənməsinə səbəb olan “Salmonella” bakteriyasının mənbəyi ola bilər.
Mütəxəssislər həmçinin zülal mənbələrinin müxtəlif olmasını tövsiyə edir və rasionun yalnız bir məhsula əsaslanmamasını vacib sayırlar.
Yumurta gündəlik sağlam qidalanmada öz yerinə malikdir, lakin onun ağıllı şəkildə və düzgün kombinasiyada qəbul olunması vacibdir. Əsas məsələ miqdarı orqanizmin xüsusiyyətlərinə və ümumi qidalanma rejiminə uyğunlaşdırmaqdır. Sağlamlığı tək bir məhsul deyil, balanslı qidalanma müəyyən edir.
Jalə
Demokrat.az