Həqiqətən itin 1 ili insanın 7 ilinə bərabərdir? ARAŞDIRMA

Geniş yayılmış fikrə görə, itin yaşını insan illəri ilə hesablamaq üçün onun yaşını 7-yə vurmaq kifayətdir. Məsələn, 3 yaşlı it şərti olaraq 21 yaşlı insana bərabər sayılır. Lakin əslində bu formulun reallıqla demək olar ki, heç bir əlaqəsi yoxdur. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "IFL Science” nəşri yazır.

Kaliforniya Universitetinin San-Dieqo Tibb Məktəbinin və "Moores” Xərçəng Mərkəzinin professoru Trey İdeker 2020-ci ildə verdiyi açıqlamada "itin yaşı × 7 = insan yaşı” formulunun ümumiyyətlə məntiqsiz olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, itlər artıq 9 aylığında cinsi yetkinliyə çatır, halbuki bu formul üzrə insanda həmin dövr hələ erkən uşaqlıq mərhələsinə təsadüf edir.

Professor İdekerin fikirləri təsadüfi deyil. O, uzun müddət "epigenetik saat” adlanan anlayışı — yəni orqanizmin xronoloji deyil, bioloji yaşını — araşdırıb. Əvvəlcə insanın bioloji yaşı ilə maraqlanan alim sonradan bu yanaşmanı itlərin yaşının hesablanmasına da tətbiq edib.

Araşdırma çərçivəsində İdeker və həmkarları yaşı 1 aydan 16 ilə qədər olan 104 itin — əsasən labrador-retriverlərin — genetik göstəricilərini təhlil ediblər. Daha sonra bu məlumatlar yaşı 1-dən 103-ə qədər olan 320 insanın göstəriciləri ilə müqayisə olunub.

Müqayisə göstərib ki, itlərin və insanların bioloji yaşları arasındakı əlaqə xətti deyil. Həyatın ilkin mərhələsində itlər çox sürətlə yaşlanır və bu sürət "7-yə vurma” qaydasından xeyli yüksəkdir. Sonrakı dövrlərdə isə yaşlanma prosesi xeyli yavaşıyır.

Tədqiqatçılar itin yaşını "insan illəri” ilə hesablamaq üçün kifayət qədər mürəkkəb bir formula təklif ediblər. Bu formul gündəlik istifadə üçün əlverişli olmasa da, daha real hesab olunur. Həmin yanaşmaya görə, 1 yaşlı it təxminən 30 yaşlı insana, 4 yaşlı it təxminən 52 yaşlı insana, 9 yaşlı it isə şərti olaraq 66 yaşlı insana uyğun gəlir.

Bununla belə, tədqiqat əsasən labrador-retriverlər üzərində aparıldığından, bu formulun digər it cinsləri üçün nə dərəcədə keçərli olacağı hələ də sual olaraq qalır.

Aydın