Hulusi Kılıç: 107 il öncə başlayan qardaşlıq bu gün daha da güclənir

Bu gün Bakının erməni-bolşevik birləşmələrinin işğalından azad olunmasının ildönümüdür.

Azərbaycan paytaxtının azadlığından 107 il ötür.

1918-ci il sentyabrın 15-də Azərbaycan və Türkiyə əsgərləri Bakını bolşevik-daşnak işğalından azad edərək Azərbaycan dövlətinin tarixinə şərəfli gün yazıblar.

Bununla da müstəqilliyini təmin edən Azərbaycanda ermənilərin və bolşeviklərin Bakı və ətraf rayonlardakı ağalığına son qoyulub.

Bakının erməni-bolşevik işğalından azad edilməsi XX əsr Azərbaycan tarixinin şərəfli səhifələrindən biridir.

1918-ci ilin mayında Azərbaycanın müstəqilliyinin elan olunmasına baxmayaraq, ölkə ərazisinin bir hissəsi, Bakı və ətraf rayonlar erməni-bolşevik işğalı altında idi. Bunsuz isə Azərbaycanın dövlət müstəqilliyini təsəvvür etmək çətin idi.

Müstəqilliyə təzə qovuşmuş, beynəlxalq aləmdə hələ tanınmayan gənc Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü təmin etmək imkanları yetərincə deyildi. Belə bir şəraitdə özünün çox ağır durumuna rəğmən Osmanlı Türkiyəsi qardaş Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü təmin etmək məqsədilə Nuru paşanın komandanlığı ilə hərbi qüvvələrini Azərbaycana göndərdi. Avropa dövlətlərinin türk qoşunlarının Azərbaycana gəlməsinə etiraz etməsinə baxmayaraq, Osmanlı Türkiyəsi 1918-ci ilin avqust-sentyabr aylarında öz tarixi vəzifəsini şərəflə yerinə yetirdi.

Sentyabrın 15-də Qafqaz İslam Ordusu və Azərbaycan Korpusu Bakını işğalçılardan azad etdi. Bu tarixi hadisədən sonra Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin paytaxtı Gəncədən Bakıya köçürüldü.

Türkiyənin Azərbaycandakı keçmiş səfiri, “İMZA” Sosial İnkişafa Dəstək İctimai Birliyinin Türkiyədəki nümayəndəsi Hulusi Kılıç Sherg.az-a söyləyib ki, 107 il öncə Bakı, Daşnak, Bolşevik və İngilislərin istisnasında Qafqaz İslam Ordusu tərəfindən işğaldan azad edildi:

"Bu gün Bakının bayramıdır. Tarixini bilməyən nəsillərin gələcəyi qaranlıqdır. Türkiyə-Azərbaycan əlaqələri üçün bu şərəfli, onurlu bir gündür. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti adı ilə müstəqilliyə qovuşmuşdu, amma gücü tam yetərli deyildi. Bu zaman Osmanlı Türkiyəsi öz hərbi qüvvəsini yardıma göndərdi və Azərbaycan 20 minlik bir ordu təşkil etdi. O günlərdə paytaxt Gəncə idi və Qafqaz İslam Ordusu Bakıya doğru hərəkətə keşməyə başladı. Birinci Dünya Müharibəsində Almaniya ilə Türkiyə ittifaq halında idi. Almanlar, Türk əsgərinin başqa bir yerə göndərilməsinə qarşı idilər. Lakin Osmanlı rəhbərliyi bildirdi ki, bu könüllülər ordusudur, türk ordusundan heç kəsi göndərmirik, gücünüz azalmır. Buna görə köməyə gələn qüvvə Qafqaz İslam Ordusu adını aldı. 1918-ci ildə Qafqaz İslam Ordusu Gəncəyə intiqal etdi, oradan Göyçaydan iki qola ayrılaraq Bakıya yönəldi. Hər kəs “Lalələr” mahnısını bilməlidir – "Yazın əvvəlində, Gəncə çölündə bizə qonaq gəldi, lalələr". Osmanlı əsgərinin papağındakı işarət Bakıya xəbər mesajı idi. Sentyabrın 15-də Osmanlı və Azərbaycan əsgərləri Bakını işğaldan azad etdi. 28 May 1918-ə qədər Azərbaycan Çar Rusiyası tərkibində xanlıqlar şəklində yaşayırdı, müstəqil dövlət deyildi. 1915-də "Çanaqqala" müharibəsində Azərbaycan türkləri könüllü olaraq birgə döyüşdü. 28 May 1918-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətində isə ilk dəstək Türkiyə Osmanlısından gəldi. "Qurtuluş" savaşı zamanı da Nəriman Nərimanov Atatürkə mühüm yardımlar göstərdi. 1991-ci ildə Azərbaycan müstəqillik qazandıqda belə ilk tanıyan dövlət Türkiyə oldu. İlk tanımaq çox önəmlidir. Çünki onu izləyən ölkələr olur. Qardaş ölkə Azərbaycanın BMT-yə üzvlük prosesində əlindən gələni etdi".

Sabiq səfir qeyd edib ki, 1993-cü ildə Azərbaycan torpaqlarının, xüsusilə Kəlbəcərin işğalı zamanı Türkiyə, Ermənistanla ortaq sərhədini bağladı və diplomatik əlaqələri kəsdi:

"Bu günə qədər diplomatik əlaqələr kəsikdir və sərhəd bağlıdır. Bir dövlət digər dövlət üçün sərhədini bağlamaz. Amma bizim qardaşlığımız çox önəmlidir. Nə 1991, nə 1993-cü ildə, nə də İkinci Qarabağ Müharibəsinin başladığı və 44 günlük əməliyyat dövründə yalnız əməkdaşlıq məsələsi söz mövzusu deyil. Türkiyə-Azərbaycan qardaşlığı 1915-də, 1918-də olduğu kimi, hazırda da eyni səviyyədədir və getdikcə daha da artmaqdadır. Şuşa Bəyannaməsi iki ölkənin strateji əməkdaşlıq və iş birliyinin sənədidir. Bu sənəd parlamentlər tərəfindən təsdiqlənib və bizim gələcəyimizin yol xəritəsidir. Azərbaycan xalqı və gəncliyi bilməlidir ki, Türkiyə-Azərbaycan əlaqələri 107 il öncə necə başladısa, bu gün daha da inkişaf edir və güclənir. İnsanlıq var olduğu müddətcə Türkiyə-Azərbaycan qardaşlığı yaşayacaq. Qardaşlığımızı digər Türk ölkələri – Qazaxıstan, Türkmənistan, Özbəkistan, Qırğızıstan və s. paylaşsa da, Azərbaycan bizim əziz əkiz qardaşımızdır. Gücümüz birliyimizdədir, birliyimiz gücümüzdədir. Yaşasın Türkiyə-Azərbaycan əbədi qardaşlığı"!