Icma.az
close
up
RU
İkili mənliklə yaşamaq: avtoritarizm psixikamıza nə edir?

İkili mənliklə yaşamaq: avtoritarizm psixikamıza nə edir?

Icma.az, Lent az portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Avtoritar rejim altında yaşamaq insanın yalnız gündəlik vərdişlərini deyil, həm də şəxsiyyətini dəyişə bilər. Belə mühitdə insanlar təhlükəsizliklərini qorumaq və uyğunlaşmaq üçün çox vaxt “ikiqat həyat” sürməyə başlayırlar, yəni ictimai və daxili “mən”lərini ayırırlar.

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, psixoloqlar və tarixçilər bu halın uzunmüddətli psixoloji izlər buraxdığını, münasibətlərə, emosional sağlamlığa və özünüqavrayışa təsir göstərə bildiyini qeyd edirlər.

Avtoritar idarəetmə yalnız qaydalar müəyyən etmir, eyni zamanda vətəndaşların davranışlarına nəzarəti gücləndirir və fərqli fikirlərə görə cəza mexanizmləri yaradır. Bu, müxtəlif formalarda özünü göstərə bilər, ctimai nəzarət, senzura, sosial təzyiq, şayiələrdən və qınaqdan çəkinmə, hüquqi risk qorxusu və s. Zaman keçdikcə bir çox insan özünü senzura etməyə başlayır, sosial şəbəkələrdə fikirlərini açıq paylaşmır, mübahisəli mövzulardan qaçır, ictimai müzakirələrdə ehtiyatlı davranır.

İş mühitində də ünsiyyət daha ölçülü-biçili olur. İnsanlar yanlış anlaşılmaqdan və ya tənqidə məruz qalmaqdan ehtiyat etdikləri üçün fikirlərini açıq ifadə etməkdən çəkinə bilirlər. Bu isə daimi gərginlik və özünənəzarət hissini gündəlik həyatın bir hissəsinə çevirə bilər.

Belə şəraitdə psixologiyada “ikiqat mən” kimi tanınan vəziyyət formalaşa bilər:

İctimai “mən” - ehtiyatlı, uyğunlaşan, sosial gözləntilərə uyğun davranan tərəf;

Daxili “mən” - şəxsi dəyərləri, inamları və hissləri qoruyan, lakin onları hər zaman açıq ifadə etməyən tərəf.

Bu iki tərəf arasında yaranan psixoloji məsafə insanın özünü ifadə etmə imkanlarını məhdudlaşdıra və daxili gərginliyi artıra bilər.

Hiss və düşüncələrin uzun müddət sıxışdırılması müxtəlif emosional çətinliklər yarada bilər. Narahatlıq və gərginlik hissi; ruh düşkünlüyü və günahkarlıq duyğusu; emosional sabitliyin zəifləməsi; qərarvermədə tərəddüd və özünə inamın azalması.

Bununla yanaşı, insanın xatirələri, dəyərləri və şəxsi təcrübələri tam yox olmur, onlar daxildə qalır və uyğun mühit yarandıqda yenidən ifadə oluna bilər.

Mütəxəssislər qeyd edir ki, özünənəzarəti bəzən zəiflik kimi deyil, uyğunlaşma və təhlükəsizlik strategiyası kimi dərk etmək psixoloji yükü azalda bilər. Psixoloji təzyiq mexanizmlərini tanımaq, şəxsi sərhədləri qorumaq, etibarlı münasibətlər qurmaq və emosiyaları sağlam yollarla ifadə etmək daxili sabitliyi gücləndirə bilər.

Təzyiqlərə baxmayaraq, insanların çoxu müsbət özünüidentifikasiya, səmimi münasibətlər və həqiqi dəyərlərə bağlılıq axtarışını davam etdirir. Daxili “mən”in qorunması və özünüdərk üzərində işləmək, sağlam münasibətlər qurmaq və emosional rifahı saxlamaq üçün mühüm amil sayılır.

Eyni zamanda psixoloqlar münasibətlər mövzusuna da diqqət çəkir: tərəfdaşın sevgi dilini anlamaq faydalı ola bilər, lakin münasibətlərin əsası yalnız sözlər deyil. Gündəlik diqqət, qarşılıqlı hörmət və ortaq məsuliyyət olmadan ən düzgün ifadələr belə zamanla təsirini itirə bilər.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:186
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 02 Fevral 2026 17:59 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see443

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see335

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see314

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see307

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see291

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see291

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see281

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see262

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see246

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see241

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see223

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see222

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see213

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see212

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see209

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see200

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see198

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see194

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see194

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see184
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri