Icma.az
close
up
RU
İkili mənliklə yaşamaq: avtoritarizm psixikamıza nə edir?

İkili mənliklə yaşamaq: avtoritarizm psixikamıza nə edir?

Icma.az, Lent az portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Avtoritar rejim altında yaşamaq insanın yalnız gündəlik vərdişlərini deyil, həm də şəxsiyyətini dəyişə bilər. Belə mühitdə insanlar təhlükəsizliklərini qorumaq və uyğunlaşmaq üçün çox vaxt “ikiqat həyat” sürməyə başlayırlar, yəni ictimai və daxili “mən”lərini ayırırlar.

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, psixoloqlar və tarixçilər bu halın uzunmüddətli psixoloji izlər buraxdığını, münasibətlərə, emosional sağlamlığa və özünüqavrayışa təsir göstərə bildiyini qeyd edirlər.

Avtoritar idarəetmə yalnız qaydalar müəyyən etmir, eyni zamanda vətəndaşların davranışlarına nəzarəti gücləndirir və fərqli fikirlərə görə cəza mexanizmləri yaradır. Bu, müxtəlif formalarda özünü göstərə bilər, ctimai nəzarət, senzura, sosial təzyiq, şayiələrdən və qınaqdan çəkinmə, hüquqi risk qorxusu və s. Zaman keçdikcə bir çox insan özünü senzura etməyə başlayır, sosial şəbəkələrdə fikirlərini açıq paylaşmır, mübahisəli mövzulardan qaçır, ictimai müzakirələrdə ehtiyatlı davranır.

İş mühitində də ünsiyyət daha ölçülü-biçili olur. İnsanlar yanlış anlaşılmaqdan və ya tənqidə məruz qalmaqdan ehtiyat etdikləri üçün fikirlərini açıq ifadə etməkdən çəkinə bilirlər. Bu isə daimi gərginlik və özünənəzarət hissini gündəlik həyatın bir hissəsinə çevirə bilər.

Belə şəraitdə psixologiyada “ikiqat mən” kimi tanınan vəziyyət formalaşa bilər:

İctimai “mən” - ehtiyatlı, uyğunlaşan, sosial gözləntilərə uyğun davranan tərəf;

Daxili “mən” - şəxsi dəyərləri, inamları və hissləri qoruyan, lakin onları hər zaman açıq ifadə etməyən tərəf.

Bu iki tərəf arasında yaranan psixoloji məsafə insanın özünü ifadə etmə imkanlarını məhdudlaşdıra və daxili gərginliyi artıra bilər.

Hiss və düşüncələrin uzun müddət sıxışdırılması müxtəlif emosional çətinliklər yarada bilər. Narahatlıq və gərginlik hissi; ruh düşkünlüyü və günahkarlıq duyğusu; emosional sabitliyin zəifləməsi; qərarvermədə tərəddüd və özünə inamın azalması.

Bununla yanaşı, insanın xatirələri, dəyərləri və şəxsi təcrübələri tam yox olmur, onlar daxildə qalır və uyğun mühit yarandıqda yenidən ifadə oluna bilər.

Mütəxəssislər qeyd edir ki, özünənəzarəti bəzən zəiflik kimi deyil, uyğunlaşma və təhlükəsizlik strategiyası kimi dərk etmək psixoloji yükü azalda bilər. Psixoloji təzyiq mexanizmlərini tanımaq, şəxsi sərhədləri qorumaq, etibarlı münasibətlər qurmaq və emosiyaları sağlam yollarla ifadə etmək daxili sabitliyi gücləndirə bilər.

Təzyiqlərə baxmayaraq, insanların çoxu müsbət özünüidentifikasiya, səmimi münasibətlər və həqiqi dəyərlərə bağlılıq axtarışını davam etdirir. Daxili “mən”in qorunması və özünüdərk üzərində işləmək, sağlam münasibətlər qurmaq və emosional rifahı saxlamaq üçün mühüm amil sayılır.

Eyni zamanda psixoloqlar münasibətlər mövzusuna da diqqət çəkir: tərəfdaşın sevgi dilini anlamaq faydalı ola bilər, lakin münasibətlərin əsası yalnız sözlər deyil. Gündəlik diqqət, qarşılıqlı hörmət və ortaq məsuliyyət olmadan ən düzgün ifadələr belə zamanla təsirini itirə bilər.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:177
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 02 Fevral 2026 17:59 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see316

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see307

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see302

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see302

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see299

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see290

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see287

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see281

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see281

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see255

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see254

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see249

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see247

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see246

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see241

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see236

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see234

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see234

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see230

Hesablama Palatasından inflyasiya ilə bağlı proqnoz: Bahalaşma davam edəcək

14 Noyabr 2026 13:59see200
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri