Icma.az
close
up
RU
İkili mənliklə yaşamaq: avtoritarizm psixikamıza nə edir?

İkili mənliklə yaşamaq: avtoritarizm psixikamıza nə edir?

Icma.az, Lent az portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Avtoritar rejim altında yaşamaq insanın yalnız gündəlik vərdişlərini deyil, həm də şəxsiyyətini dəyişə bilər. Belə mühitdə insanlar təhlükəsizliklərini qorumaq və uyğunlaşmaq üçün çox vaxt “ikiqat həyat” sürməyə başlayırlar, yəni ictimai və daxili “mən”lərini ayırırlar.

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, psixoloqlar və tarixçilər bu halın uzunmüddətli psixoloji izlər buraxdığını, münasibətlərə, emosional sağlamlığa və özünüqavrayışa təsir göstərə bildiyini qeyd edirlər.

Avtoritar idarəetmə yalnız qaydalar müəyyən etmir, eyni zamanda vətəndaşların davranışlarına nəzarəti gücləndirir və fərqli fikirlərə görə cəza mexanizmləri yaradır. Bu, müxtəlif formalarda özünü göstərə bilər, ctimai nəzarət, senzura, sosial təzyiq, şayiələrdən və qınaqdan çəkinmə, hüquqi risk qorxusu və s. Zaman keçdikcə bir çox insan özünü senzura etməyə başlayır, sosial şəbəkələrdə fikirlərini açıq paylaşmır, mübahisəli mövzulardan qaçır, ictimai müzakirələrdə ehtiyatlı davranır.

İş mühitində də ünsiyyət daha ölçülü-biçili olur. İnsanlar yanlış anlaşılmaqdan və ya tənqidə məruz qalmaqdan ehtiyat etdikləri üçün fikirlərini açıq ifadə etməkdən çəkinə bilirlər. Bu isə daimi gərginlik və özünənəzarət hissini gündəlik həyatın bir hissəsinə çevirə bilər.

Belə şəraitdə psixologiyada “ikiqat mən” kimi tanınan vəziyyət formalaşa bilər:

İctimai “mən” - ehtiyatlı, uyğunlaşan, sosial gözləntilərə uyğun davranan tərəf;

Daxili “mən” - şəxsi dəyərləri, inamları və hissləri qoruyan, lakin onları hər zaman açıq ifadə etməyən tərəf.

Bu iki tərəf arasında yaranan psixoloji məsafə insanın özünü ifadə etmə imkanlarını məhdudlaşdıra və daxili gərginliyi artıra bilər.

Hiss və düşüncələrin uzun müddət sıxışdırılması müxtəlif emosional çətinliklər yarada bilər. Narahatlıq və gərginlik hissi; ruh düşkünlüyü və günahkarlıq duyğusu; emosional sabitliyin zəifləməsi; qərarvermədə tərəddüd və özünə inamın azalması.

Bununla yanaşı, insanın xatirələri, dəyərləri və şəxsi təcrübələri tam yox olmur, onlar daxildə qalır və uyğun mühit yarandıqda yenidən ifadə oluna bilər.

Mütəxəssislər qeyd edir ki, özünənəzarəti bəzən zəiflik kimi deyil, uyğunlaşma və təhlükəsizlik strategiyası kimi dərk etmək psixoloji yükü azalda bilər. Psixoloji təzyiq mexanizmlərini tanımaq, şəxsi sərhədləri qorumaq, etibarlı münasibətlər qurmaq və emosiyaları sağlam yollarla ifadə etmək daxili sabitliyi gücləndirə bilər.

Təzyiqlərə baxmayaraq, insanların çoxu müsbət özünüidentifikasiya, səmimi münasibətlər və həqiqi dəyərlərə bağlılıq axtarışını davam etdirir. Daxili “mən”in qorunması və özünüdərk üzərində işləmək, sağlam münasibətlər qurmaq və emosional rifahı saxlamaq üçün mühüm amil sayılır.

Eyni zamanda psixoloqlar münasibətlər mövzusuna da diqqət çəkir: tərəfdaşın sevgi dilini anlamaq faydalı ola bilər, lakin münasibətlərin əsası yalnız sözlər deyil. Gündəlik diqqət, qarşılıqlı hörmət və ortaq məsuliyyət olmadan ən düzgün ifadələr belə zamanla təsirini itirə bilər.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:180
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 02 Fevral 2026 17:59 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see295

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see289

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see252

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see239

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see237

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see235

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see234

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see232

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see225

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see221

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see220

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see216

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see208

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see199

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see198

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see195

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see195

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see190

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see189

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see187
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri