İkitərəfli münasibətlər tarixində mühüm siyasi hadisə

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərarası əməkdaşlığın inkişafı yalnız siyasi dialoqla məhdudlaşmır. Enerji təhlükəsizliyi, dayanıqlı iqtisadi inkişaf, nəqliyyat-logistika, yaşıl enerji və regional təhlükəsizlik kimi məsələlər dövlətlər arasında strateji tərəfdaşlığın əsas istiqamətlərinə çevrilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Avropa dövlətləri ilə münasibətlərinin inkişafında Slovakiya xüsusi yer tutur. Bu baxımdan Slovakiya Prezidenti Peter Pelleqrininin 2026-cı ilin iyul ayında Azərbaycana rəsmi səfəri ikitərəfli münasibətlər tarixində mühüm siyasi hadisə kimi qiymətləndirilir.Prezident İlham Əliyevlə Slovakiya prezidenti arasında keçirilən görüş, müzakirə edilən məsələlər münasibətilərin inkişafını xarakterizə edir.Bu səfər Azərbaycan və Slovakiya arasında 2024-cü ildə formalaşdırılmış strateji tərəfdaşlıq münasibətlərinin praktik mərhələyə keçidini nümayiş etdirdi və əməkdaşlığın yeni istiqamətlərini müəyyənləşdirdi.Azərbaycan və Slovakiya arasında diplomatik münasibətlər qarşılıqlı hörmət, suverenlik, beynəlxalq hüququn prinsiplərinə sadiqlik və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq əsasında inkişaf edir. Son illərdə ölkələr arasında siyasi dialoq intensivləşmiş, parlamentlərarası əlaqələr genişlənmiş, iqtisadi və humanitar əməkdaşlıq yeni məzmun qazanmışdır.2024-cü ildə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Slovakiyanın Baş naziri Robert Fitso tərəfindən imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə münasibətlərin yeni hüquqi-siyasi əsasını formalaşdırdı. Peter Pelleqrininin Azərbaycana səfəri isə həmin sənədin Prezident Peter Pelleqrini 13 iyul tarixində Azərbaycana rəsmi səfərə gəldi. Səfər çərçivəsində Prezident İlham Əliyevlə təkbətək və geniş tərkibdə görüşlər keçirildi. Dövlət başçıları mətbuata birgə bəyanatlarla çıxış etdilər.Səfərin diqqətçəkən məqamlarından biri görüşlərin yalnız Bakıda deyil, həm də Azərbaycanın mədəni paytaxtı Şuşa şəhərində keçirilməsi oldu. Slovakiya nümayəndə heyətinin Şuşaya səfəri azad edilmiş ərazilərdə aparılan genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işləri ilə tanış olmaq baxımından xüsusi siyasi və simvolik əhəmiyyət daşıyırdı. Prezidentlər Şuşada tarixi-mədəni irslə tanış olmuş, şəhərin inkişaf konsepsiyası barədə ətraflı məlumat almışlar.Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyində etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyini ildən-ilə möhkəmləndirir. Cənub Qaz Dəhlizi, TANAP və TAP layihələri Avropa ölkələrinin enerji mənbələrinin şaxələndirilməsində mühüm rol oynayır.Slovakiya da enerji təhlükəsizliyi məsələlərinə xüsusi həssaslıqla yanaşan Avropa ölkələrindən biridir. Bu baxımdan Prezident Pelleqrininin səfəri zamanı Azərbaycanın təbii qaz ehtiyatlarının Avropa bazarlarına çatdırılması, enerji təchizatının etibarlılığı və uzunmüddətli əməkdaşlıq imkanları geniş müzakirə edilmişdir.Bununla yanaşı, yaşıl enerji sahəsində əməkdaşlıq perspektivləri də diqqət mərkəzində olmuşdur. Azərbaycanın Xəzər dənizində külək enerjisi, Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında günəş və hidroenerji layihələri Avropa investorları üçün yeni imkanlar yaradır.Rəsmi görüşlər zamanı iqtisadi əməkdaşlığın şaxələndirilməsi əsas prioritetlərdən biri kimi müəyyənləşdirildi. Tərəflər qarşılıqlı investisiyaların artırılması, sənaye kooperasiyasının inkişafı, yüksək texnologiyalar, maşınqayırma, rəqəmsal iqtisadiyyat və kənd təsərrüfatı sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsinin vacibliyini vurğuladılar.Azərbaycanın əlverişli investisiya mühiti, sənaye parkları və azad iqtisadi zonaları Slovakiya şirkətləri üçün yeni əməkdaşlıq imkanları yaradır. Xüsusilə Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən yenidənqurma layihələri Avropa şirkətlərinin iştirakı üçün geniş perspektivlər açır.Azərbaycan son illərdə Avrasiya nəqliyyat sisteminin əsas tranzit mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir. Orta Dəhlizin inkişafı Avropa ilə Mərkəzi Asiya arasında yükdaşımaların sürətini artırır.Slovakiyanın Avropanın mərkəzində yerləşməsi bu marşrutun Avropa hissəsində mühüm logistik imkanlar yaradır. Görüşlərdə dəmir yolu daşımaları, multimodal logistika, liman infrastrukturu və rəqəmsal gömrük sistemləri üzrə əməkdaşlıq məsələləri müzakirə edilmişdir.Azərbaycan və Slovakiya arasında elm və təhsil sahəsində əməkdaşlıq da strateji tərəfdaşlığın mühüm elementlərindəndir. Universitetlər arasında əlaqələrin genişləndirilməsi, tələbə və alim mübadiləsi proqramlarının artırılması, innovasiya və tədqiqat layihələrinin həyata keçirilməsi gələcək əməkdaşlığın perspektivli istiqamətləri kimi qiymətləndirilir.Mədəniyyət və turizm sahəsində əlaqələrin genişləndirilməsi xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmlənməsinə xidmət edir.Prezidentlərin görüşündə regional təhlükəsizlik məsələləri də geniş müzakirə edilmişdir. Azərbaycan regionda uzunmüddətli sülhün təmin olunması istiqamətində həyata keçirdiyi təşəbbüslər barədə Slovakiya tərəfini məlumatlandırmışdır.Həmçinin Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlıq, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı fəaliyyət, enerji təhlükəsizliyi və qlobal çağırışlara qarşı birgə mübarizə məsələləri diqqət mərkəzində olmuşdur.Səfərin Şuşada davam etdirilməsi xüsusi siyasi məna daşıyır. Şuşa artıq Azərbaycanın beynəlxalq diplomatik tədbirlərinin keçirildiyi mühüm mərkəzlərdən birinə çevrilmişdir. Burada xarici dövlət başçılarının qəbul olunması Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasından sonra bölgədə yaranmış yeni reallıqların beynəlxalq ictimaiyyətə nümayiş etdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.Slovakiya Prezidenti Peter Pelleqrininin Azərbaycana rəsmi səfəri iki ölkə arasında münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu nümayiş etdirdi. Səfər zamanı aparılan danışıqlar enerji təhlükəsizliyi, yaşıl iqtisadiyyat, nəqliyyat-logistika, investisiyalar, elm və humanitar əməkdaşlıq kimi istiqamətlərdə geniş perspektivlərin mövcud olduğunu göstərdi.Azərbaycan və Slovakiya arasında formalaşan strateji tərəfdaşlıq yalnız ikitərəfli münasibətlərin inkişafına deyil, həm də Avropa ilə Cənubi Qafqaz arasında siyasi və iqtisadi əlaqələrin möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verəcəkdir.Mövcud geosiyasi şəraitdə Azərbaycanın etibarlı tərəfdaş kimi artan beynəlxalq nüfuzu və Slovakiyanın Avropa İttifaqı daxilindəki mövqeyi bu əməkdaşlığın gələcək illərdə daha da genişlənəcəyini deməyə əsas verir. Peter Pelleqrininin Azərbaycana rəsmi səfəri məhz bu baxımdan strateji tərəfdaşlığın yeni mərhələsinin başlanğıcı kimi tarixə düşmüşdür.

Sevinc Hüseynova

Milli Məclisin deputatı