“İnflyasiya xüsusilə fiksə edilmiş, yəni sabit gəliri olan insanların əməkhaqları dəyişmədiyi halda, xərcləri artır”

2025-ci ilin dekabr ayında istehlak qiymətləri indeksi 2024-cü ilin dekabr ayı ilə müqayisədə 5.2 faiz artıb. Bizimyol.info bunu Dövlət Statistika Komitəsinə istinadən xəbər verir. Bu da noyabrdakı 5.5 faiz illik inflyasiyadan 0.3 faiz bəndi aşağı olması deməkdir.

- İstehlak qiymətləri indeksi 2024-cü ilin dekabrına nisbətən 5.2% artıb. Bu, noyabr ayındakı 5.5%-lik inflyasiyadan aşağıdır.

- Qida, alkoqollu içkilər və tütün məmulatları üzrə illik artım 6.4%, qeyri-qida məhsullarında 2.5%, ödənişli xidmətlərdə isə 5.7% təşkil edib.

- Dekabr ayında qiymətlər əvvəlki aya nisbətən 0.8%, illik əsasda isə 5.6% artıb.

- AMB 2026-cı il üçün inflyasiya hədəfini 2–6% aralığında müəyyən edib. Dekabrda uçot dərəcəsi 6.75%-ə endirilib.

- AMB-nin 2026-cı il üzrə inflyasiya proqnozu oktyabrda 5.7%, iyulda isə 5.3% olub. Yeni proqnoz fevralda açıqlanacaq.

- Qida məhsulları üzrə aylıq artım 1.4%, illik artım 6.8% təşkil edib. Ət, süd məhsulları, meyvə-tərəvəz və bəzi ərzaqlar bahalaşıb, sitrus meyvələri və bəzi tərəvəzlər ucuzlaşıb.

- Qeyri-qida məhsullarında aylıq artım 0.2%, illik artım 2.5% olub. Geyim və məişət texnikası bahalaşıb, bəzi tikinti və təmizlik məhsulları ucuzlaşıb.

- Ödənişli xidmətlərdə aylıq artım 0.3%, illik artım 6.5% təşkil edib. Əsas bahalaşma hava nəqliyyatı və turizm xidmətlərində müşahidə olunub.

2025-ci ildə inflyasiyanın 5.2% olması əhalinin alıcılıq qabiliyyətinə necə təsir edir?Qida məhsullarında qiymət artımının əsas səbəbləri nələrdir?

Məsələ ilə bağlı Bizimyol.info xəbər portalına iqtisadçı ekspert Xalid Kərimli bildirib ki, ödənişli xidmətlərin də bahalaşması vəziyyəti daha da ağırlaşdırır: “İnflyasiya əhalinin alıcılıq qabiliyyətini azaldır. Məsələn; ərzaq qiymətlərində 6,4%-lik artım o deməkdir ki, 2024-cü ildə 100 manata alınan məhsullar 2025-ci ildə 106 manat 40 qəpiyə başa gələcək. Ödənişli xidmətlərin də bahalaşması vəziyyəti daha da ağırlaşdırır, çünki bu xidmətlər əhali üçün vacibdir. İnflyasiya xüsusilə fiksə edilmiş, yəni sabit gəliri olan insanlar üçün daha ağır hiss olunur və onların əməkhaqları dəyişmədiyi halda, xərcləri artır”.

Xalid Kərimli

Xalid Kərimli qeyd edib ki, qida məhsullarında qiymət artımının əsas səbəbi həm daxili, həm də xarici amillərlə bağlıdır: “Xarici səbəblərdən biri valyuta məzənnəsindəki dəyişikliklərdir.

Birincisi, keçən il dollar ucuzlaşdı və manat da dollara bağlı olduğundan onunla birlikdə dəyər itirdi. Manatın həm nominal, həm də real effektiv məzənnəsi aşağı düşdü. Bu da idxal olunan məhsulların qiymətinə birbaşa təsir göstərdi.

İkinci səbəb, idxal etdiyimiz əsas ölkələr - Türkiyə, Rusiya və İran üzrə qiymət artımı ilə bağlıdır. Keçən il kənd təsərrüfatı məhsullarının idxal qiymətləri indeksi 26% artıb.

Üçüncü səbəb, hökumətin verdiyi qərarlardır. Keçən ilin əvvəlindən işıq və qazın, daha əvvəlki illərdə isə dizel və benzinin qiymətinin artması, minimum əməkhaqqının yüksəlməsi ərzaq məhsullarının maya dəyərinə təsir edib. Yəni qiymət artımına həm xarici, həm də daxili 3 əsas amil səbəb olub”.

Günel Həsənova, Bizimyol.info