Icma.az
close
up
RU
İnsanın ömür uzunluğunu bu amillər təyin edirmiş ELMİ ARAŞDIRMA

İnsanın ömür uzunluğunu bu amillər təyin edirmiş ELMİ ARAŞDIRMA

Ses qazeti saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Alimlər sübut etdilər ki, uşaqlıqda keçirilən həyat şəraiti onilliklər sonra sağlamlığa təsir edir

Bədənimizin nə qədər tez qocaldığını dəqiq ölçmək mümkündürmü? Oksford Universitetinin tədqiqatçıları bunun artıq mümkün olduğunu iddia edirlər - və yeni vasitə gözlənilməz nəticə ortaya çıxdı: həyat tərzi qocalma sürətinə genlərdən daha çox təsir edir.

Araşdırma nə göstərdi?

Tədqiqatda təxminən yarım milyon insan iştirak edib. Alimlər qocalmanı tam olaraq nəyin sürətləndirdiyini və vaxtından əvvəl ölüm riskini artırdığını anlamaq üçün genetik məlumatları və ətraf mühit faktorlarını müqayisə ediblər.

Araşdırma nəticəsində aşağıdakılar məlum oldu;

- genetika rol oynayır, lakin onun rolu nisbətən kiçikdir,

- yaşayış şəraiti və vərdişləri həlledici təsir göstərir.

Risk faktorlarına aşağıdakılar daxildir:

-siqaret,

-aşağı fiziki fəaliyyət,

-yoxsulluq və sosial bərabərsizlik,

-pis mənzil şəraiti.

Bu xüsusilə ürək, ağciyər və qaraciyərə güclü təsir göstərir. Genetik faktorlar daha çox demans və bəzi xərçəng növləri ilə əlaqələndirilir.

"Yaşlanma saatı" necə işləyir

Alimlər yeni qiymətləndirmə metodundan - qanın zülal profilinə əsaslanan bioloji saatdan istifadə ediblər. O, hansı zülalların aktiv və hansı miqdarda olduğunu izləyir ki, bu da orqanizmin real qocalma proseslərini əks etdirir.

Bu üsul ekoloji faktorların bioloji yaşı irsiyyətdən daha güclü şəkildə "yenidən yazdığını" təsdiqlədi. Üstəlik, erkən həyat şərtləri - məsələn, 10 yaşında bir uşağın çəkisi və ya hamiləlik zamanı ananın siqaret çəkməsi - onilliklər sonra sağlamlığına ciddi təsir göstərə bilər.

Yaşlanmağı yavaşlatmaq mümkündürmü?

Bəli. Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, müəyyən edilmiş faktorların çoxu idarə oluna bilər. Aşağıdakılar riskləri azaltmağa kömək edəcək:

- siqareti tərgitmək,

- müntəzəm fiziki fəaliyyət,

- mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması,

- tibbə çıxış və çirklənmə ilə mübarizə.

Alimlərin fikrincə, ətraf mühitə, mənzillərin keyfiyyətinə və xəstəliklərin qarşısının alınmasına diqqət yetirilərsə, sosial və hökumət siyasəti bütün nəsillərin ömrünü uzada bilər.

Gələcəyə baxış

Əvvəllər elm adətən fərdi amilləri - qidalanma və ya ekologiyanı öyrənirdi. İndi isə hərtərəfli yanaşma göstərdi ki, qocalma genlərin və ətraf mühitin qarşılıqlı təsirinin nəticəsidir, lakin həlledici olan həyat tərzidir.

Yaxın illərdə tədqiqatçılar digər təhlükələri - plastik, kimyəvi birləşmələrin və yeni virusların təsirini öyrənməyi planlaşdırırlar.

Elçin Bayramlı

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:238
embedMənbə:https://sesqazeti.az
archiveBu xəbər 21 Avqust 2025 13:06 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see357

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see236

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see232

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see231

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see224

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see223

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see221

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see218

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see217

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see213

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see207

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see206

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see205

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see200

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see200

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see200

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see199

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see199

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see199

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see199
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri