“İranın yenidənqurulması başlayıb”

 “Bir şey aydındır: çoxdan gözlənilən İran “yenidənqurma”sı başlayıb”.

Azpost.info bildirir ki, bu sözləri sabiq xarici işlər naziri Tofiq Zülfüqarov ABŞ-İran arasında imzalanmış Memoranduma münasibət bildirərkən qeyd edib.

Sabiq nazir daha sonar maraqlı müqayisə aparıb və İran İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) bu prosesdə aparıcı rol oynaya biləcəyinə işarə edib.

“Bəlkə də SSRİ-də Xalq Cəbhələrinin qurucusu DTK əməkdaşları olduğu kimi, İranın yenidənqurmasının “başçıları” SEPAH olacaq. Axı, pişiyin hansı rəngdə olmasının əhəmiyyəti yoxdur, əsas odur ki, siçanları tutsun”-deyə T.Zülfüqarov vurğulayb.

Sabiq nazir həmçinin deyib ki, iyunun 17-də Parisdə, Versal sarayında ABŞ prezidentinin imzaladığı razılaşma sənədini SSRİ və ABŞ rəhbərlərinin 1989-cu ildə Maltada keçirilən görüşü ilə müqayisə edib.

“Gəlin Versalda memorandumun imzalandığı günü birlikdə xatırlayaq. Bu, vacibdir, çünki indi Qorbaçovla ata Buş arasında Maltada keçirilən tarixi görüşün nəinki gününü, hətta ilini belə az adam xatırlayır”-deyə sabiq nazir qəribə mesajında bildirir.

Xatırladaq ki, 2-3 dekabr 1989-cu ildə keçirilən Malta Zirvə görüşündə Sovet lideri Mixail Qorbaçov və ABŞ prezidenti Corc Buş “Soyuq Müharibə”nin sona çatdığını rəsmən elan edib. Danışıqlar Berlin divarının yıxılmasından bir aydan az müddət sonra, Avropada sosialist blokunun sürətlə dağılması fonunda baş tutdu.

Zirvə görüşündə heç bir rəsmi müqavilə və ya müqavilə imzalanmadı. Tərəflər “saatları sinxronlaşdırmaq” və dəyişən dünyanın yeni arxitekturasını müzakirə etmək üçün toplaşdılar.

Ekspertlər Malta Zirvə görüşünü 1945-ci il Yalta Konfransından bəri ən vacib hadisə adlandırdılar. Müasir tarixşünaslıqda ona münasibət birmənalı deyil. Tərəfdarlar zirvə görüşünü qlobal münaqişənin qarşısını alan diplomatiyanın qələbəsi hesab edirlər. Tənqidçilər tez-tez görüşü “SSRİ-nin təslim olması” adlandırırlar, çünki Qorbaçov ölkəsi üçün möhkəm təhlükəsizlik zəmanətləri almadan ABŞ-a güzəştə getdi.

Amerika Birləşmiş Ştatları və İran arasında Anlaşma Memorandumu ABŞ Prezidenti Donald Tramp tərəfindən 17 iyun 2026-cı ildə Versal Sarayında imzalanıb.

Sənəd geosiyasi gərginliyi azaltmağı, Hörmüz boğazını açmağı və ABŞ-ın dəniz blokadasını aradan qaldırmağı hədəfləyir. Sazişin şərtlərinə əsasən, İran mümkün sanksiyaların aradan qaldırılması və 300 milyard dollara qədər bərpa fondunun yaradılması müqabilində zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarını BMT-nin nəzarətinə verir. İmzalanma Fransada Prezident Emmanuel Makronun G7 sammitindən dərhal sonra Donald Trampın şərəfinə təşkil etdiyi qala şam yeməyi zamanı baş tutub.

Aydın Əliyev

AzPost.az