Icma.az
close
up
RU
İsmail Cingöz: Cənubi Kiprin tanınması TDT də parçalanmanın meydana gəldiyi ehtimalını gücləndirir

İsmail Cingöz: Cənubi Kiprin tanınması TDT də parçalanmanın meydana gəldiyi ehtimalını gücləndirir

Icma.az, Sherg.az portalına istinadən məlumat verir.

Son dövrlərdə beynəlxalq siyasət arenasında baş verən hadisələr, xüsusilə Türk Dövlətləri Təşkilatının daxilindəki münasibətlərin dəyişməsi, ciddi müzakirələrə səbəb olub. Qazaxıstan, Özbəkistan və Türkmənistanın Cənubi Kipr Rum İdarəsini rəsmi şəkildə tanıması və səfir təyin etmələri mübahisəli mələ olaraq ortaya çıxıb. Bu prosesin yalnız diplomatik addım olaraq deyil, eyni zamanda geosiyasi və geoiqtisadi maraqlar fonunda atıldığına dair fikirlər getdikcə güclənir. Yeni dünya nizamında üçüncü qütb olmaq iddiası ilə çıxış edən Türk Dövlətləri Təşkilatı üçün bu kimi hadisələr, həm onun daxilindəki birliyi, həm də beynəlxalq nüfuzunu sarsıda biləcək potensiala malikdir. 


Beynəlxalq siyasət üzrə türk ekspert İsmail Cingöz Sherg.az-a açıqlamasında bu məsələnin arxa planında duran səbəblərdən və aktorların maraqlarına diqqət çəkib: 


"Qazaxıstan, Özbəkistan və Türkmənistanın Cənubi Kipr Rum İdarəsini “Kipr Respublikası” adı ilə tanıması və bu ölkələrə səfir təyin etmələri, eyni zamanda Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətini görməzdən gələn davranış göstərməkləri, Türkiyə və Türk Dövlətləri Təşkilatı ilə yanaşı, bu məsələ ilə maraqlanan beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini bu mövzuya yönəldib.

Məsələ Türk Dövlətləri Təşkilatında bir parçalanmanın meydana gəldiyi ehtimalını gücləndirir. Yeni dünya nizamında Türk Dövlətləri Təşkilatının üçüncü qütb kimi hərəkət etməsi gözlənilirdi. Ancaq son hadisələr bu birlikdə fikir ayrılığının meydana gəlməkdə olduğu təəssüratını yaradır.

Eyni zamanda Avropa İttifaqının üzv ölkələrinin Özbəkistan, Türkmənistan və Qazaxıstana 12 milyard avro dəyərində sərmayə vəd etmələri müqabilində bu dövlətlərdən Cənubi Kipr Rum İdarəsini tanımalarını tələb etməsi ilə bağlı iddialar da mövcuddur. Cənubi Kipr Rum İdarəsi illər öncə beynəlxalq hüquqa zidd şəkildə Avropa İttifaqına üzv qəbul edilib. Bu statusu indi Türkiyəyə qarşı təzyiq vasitəsi kimi istifadə etməyə çalışdıqları düşünülür".


Ekspert "Dəmir İpək Yolu" layihəsindən, eləcə də Rusiya və ABŞ-nin maraqlarından da söz açıb:

"Pekin-London xətti boyunca inşa edilən “Dəmir İpək Yolu” layihəsində Şərq blokunda türk dövlətləri, Qərb blokunda Avropa ölkələri, mərkəzdə isə Türkiyə Cümhuriyyəti yerləşir. Bu qədər böyük bir layihədə Türk dövlətlərinin, Cənubi Kipr Rum İdarəsini tanımamış Türkiyə ilə birlikdə yer alması, Avropa ölkələrinin layihədən çəkilməsinə səbəb ola bilərdi. Beləliklə, Avropanın pərdəarxası bu dövlətlərə siyasi şərt qoyaraq “əgər tanımasanız, biz geri çəkilərik” demiş olması ehtimalı da nəzərdən qaçırılmamalıdır. Çünki bu layihə, yeni dünya nizamının iqtisadi nəhənglərindən biri olaraq qəbul edilir. Eləcə də böyük sərmayələrin bu coğrafiyaya axacağı planlaşdırılır.

Bununla yanaşı, ABŞ və Rusiyanın Ukrayna üzərindən formalaşdırdıqları blok və bu çərçivədə əldə etdikləri razılaşma nəticəsində Avropa İttifaqının kənarda buraxıldığı və ABŞ-nin Rusiya ilə ittifaq qurmaq niyyəti ilə Avropanı bir növ arxa plana atdığı da iddia olunur. Avropa ölkələri ABŞ-nin təhlükəsizlik çətirindən çıxaraq öz müstəqil müdafiə sistemlərini qurmaq fikrinə düşüblər. Bu məqsədlə Türkiyənin silahlı qüvvələrindən və hərbi gücündən faydalanmaq istəyiblər. Türkiyəsiz bir müdafiə sistemi qurmaq mümkün deyil, Türkiyə bu işdə yer almalıdır-fikirləri ön plana çıxarılıb.

Belə bir dövrdə “Görəsən, Rusiya Türk Dövlətləri Təşkilatını gizli yollarla Cənubi Kipr Rum İdarəsini bütün Kipr adından tanımağa təşviq edirmi?", "Bunun arxasında Putin və ABŞ-nin gizli əməkdaşlığı mı dayanır?”-sualları da haqlı olaraq ortaya çıxır".


Müsahibimiz sonda nəticə etibarı ilə bu məsələnin tək bir perspektivdən deyil, müxtəlif aspektlərdən dəyərləndirmək lazım olduğunu, sonrakı mərhələlərdə bu məsələnin daha da aydınlaşacağını bildirib.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:168
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 10 Aprel 2025 13:17 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see353

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see293

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see292

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see291

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see283

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see275

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see268

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see267

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see266

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see253

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see248

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see247

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see245

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see244

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see244

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see235

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see234

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see232

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see222

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see218
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri